Związek Walki Młodych

Grób założycieli i organizatorów ZWM na Powązkach.

Związek Walki Młodych (ZWM) – polska komunistyczna, podziemna organizacja młodzieżowa, utworzona pomiędzy styczniem a sierpniem 1943 roku ^[1] przez byłych członków Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, OMS "Życie oraz Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Spartakus". We wrześniu 1943 roku Zarząd Główny ZWM wydał swoją Deklarację programową, w której określił podstawowe cele działalności Związku^[2]. Związek Walki Młodych rozwiązany został 21 lipca 1948 roku, wchodząc w skład nowo założonego Związek Młodzieży Polskiej.^[3]

Spis treści

[edytuj] Działalność w czasie okupacji

Hanka Sawicka, pierwsza przewodnicząca ZWM, zmarła w 1943 na Pawiaku.

W okresie okupacji niemieckiej ZWM działał głównie w Warszawie i jej okolicach. Na mniejszą skalę działał także na terenach pozostałej części okupowanego województwa Warszawskiego, oraz Kieleckiego i Lubelskiego.^[4] Organizacja ta była politycznie i ideowo powiązana z Polską Partią Robotniczą. Ściśle współpracowała także z Armią Ludową.

Działalność Związku polegała w tym czasie głównie na dokonywaniu akcji bojowych i dywersyjnych na liniach komunikacyjnych. Organizacja wydawała także swoje konspiracyjne pismo pt. "Walka Młodych". ZWM najbardziej jest jednak znany z akcji kontrterrorystycznych przeciwko Niemcom (m.in. zamach na Café Club czy też dwa zamachy na "Bar Podlaski" w Warszawie). Odział Związku – batalion im. Czwartaków – uczestniczył w powstaniu warszawskim.^[5]

Kolejnymi Przewodniczącymi Związku byli: Hanka Sawicka, Janek Krasicki oraz Zofia Jaworska. Oddziałami bojowymi ZWM dowodzili kolejno: Tadeusz Olszewski pseud. Zawisza, Mirosław Krajewski pseud. Pietrek oraz T. Domański pseud. Tadek. Wszyscy oni zginęli w walce z okupantem.^[6]

[edytuj] Działalność powojenna

Po wojnie ZWM współuczestniczył w tworzeniu i obronie systemu "władzy ludowej", agitując za nową władzą ^[7]oraz współkształtując jej aparat państwowy (m.in. ponad 20 tys. członków ZWM-u zasiliło szeregi Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej). Pojawiają się opinie, iż "ZetWueMowcy" aktywnie uczestniczyli w likwidacji, związanego z rządem w Londynie, powojennego, antykomunistycznego podziemia. Jednakże prof. A. Paczkowski zauważa, iż Związku Walki Młodych "nie należy ściśle wiązać ze zbrodniami powojennego aparatu przemocy"^[8].

Znaczący był udział jego członków w odbudowie gospodarki ze zniszczeń wojennych i przemianach społeczno-gospodarczych. Uczestniczyli oni między innymi w przeprowadzeniu Reformy rolnej zapowiedzianej przez Manifest PKWN . W 1948 roku ZWM został rozwiązany, współtworząc Związek Młodzieży Polskiej.^[9]

Po wojnie organem prasowym Związku pozostawała "Walka Młodych". Wraz z rozrostem organizacji powstał kolejny periodyk pt. "Poradnik Oświatowy".

[edytuj] Ilość członków

W okresie okupacji liczba członków Związku nie była wielka, osiągając w lipcu 1944 roku około 600. Gwałtowny przyrost nastąpił w końcowym okresie wojny oraz tuż po jej zakończeniu. W grudniu 1945 członków było już 110 000, zaś w dniu rozwiązania Związku, w lipcu 1948, (wg różnych szacunków) od 260-336 tys.^[10].