XML

Ten artykuł jest częścią serii
World Wide Web

Struktura stron WWW

(X)HTML, XML, XSL

Generowanie dynamicznych stron WWW

ASP, ASP.NET, JSP, PHP

Po stronie użytkownika

CSS, JavaScript, AJAX, Kolory w Internecie

Przesyłanie danych

HTTP(S), HTTP referrer, Serwer WWW, VoiceXML, XMLHttpRequest

Pojęcia

Architektura informacji, Użyteczność (web-usability), Dostępność (WWW)

XML (ang. Extensible Markup Language, w wolnym tłumaczeniu Rozszerzalny Język Znaczników) to uniwersalny język formalny przeznaczony do reprezentowania różnych danych w ustrukturalizowany sposób. XML jest niezależny od platformy, co umożliwia łatwą wymianę dokumentów pomiędzy różnymi systemami i znacząco przyczyniło się do popularności tego języka w dobie Internetu. XML jest podzbiorem języka SGML, tj. każdy dokument XML jest też dokumentem SGML. XML jest rekomendowany oraz specyfikowany przez organizację W3C.

Spis treści

[edytuj] Poprawność dokumentu

Mówimy o dokumencie, że jest poprawny składniowo (ang. well-formed), jeżeli jest zgodny z regułami składni XML. Reguły te obejmują m.in. konieczność domykania wszystkich znaczników. Dokument niepoprawny składniowo nie może być przetworzony przez parser XML.

Mówimy o dokumencie, że jest poprawny strukturalnie (ang. valid), jeżeli jest zgodny z definicją dokumentu, tzn. dodatkowymi regułami określonymi przez użytkownika. Do precyzowania tych reguł służą specjalne języki. Najpopularniejszymi są DTD, XML Schema oraz RELAX NG.

[edytuj] XML wersja 1.1

Równocześnie z trzecią odsłoną wersji 1.0 W3C opublikowało pierwszą odsłonę wersji 1.1. Wprowadza ona zmiany w zestawie dopuszczanych znaków, co ma związek z modyfikacjami standardu Unicode przeprowadzanymi w ostatnich latach.

Korzyści ze zmian wprowadzonych w nowej wersji są jednak zazwyczaj znikome w porównaniu ze stratą, jaką jest brak zgodności z wersją 1.0. Samo W3C nie traktuje tej wersji jako następcy dla 1.0, raczej jako jego odmianę do bardzo specyficznych zastosowań. Wciąż zalecane jest korzystanie z wersji 1.0 wszędzie, gdzie to możliwe.

Obie wersje wciąż są wspierane i rozwijane przez W3C, a kolejne ich edycje, jak dotąd, pojawiają się w tym samym czasie.

[edytuj] Przykładowy dokument XML

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<ksiazka-telefoniczna kategoria="bohaterowie książek">
 <!-- komentarz -->
  <osoba charakter="dobry">
    <imie>Ambroży</imie>
    <nazwisko>Kleks</nazwisko>
    <telefon>123-456-789</telefon>
  </osoba>
  <osoba charakter="zły">
    <imie>Alojzy</imie>
    <nazwisko>Bąbel</nazwisko>
    <telefon/>
  </osoba>
</ksiazka-telefoniczna>

Korzeniem dokumentu jest element o nazwie książka-telefoniczna. Ma on przypisany jeden atrybut o nazwie kategoria i wartości bohaterowie książek. Korzeń jest rodzicem dwóch innych elementów, oba mają tę samą nazwę osoba i przypisany atrybut o nazwie charakter. Każdy z elementów o nazwie osoba jest rodzicem dla trzech innych elementów o nazwach imię, nazwisko i telefon, które zawierają konkretne dane w formie węzłów tekstowych (tekst pomiędzy odpowiednimi znacznikami otwierającym i zamykającym). Element o nazwie telefon w dwunastym wierszu dokumentu jest pusty (nie ma żadnych potomków), a znacznik otwierający jest jednocześnie znacznikiem zamykającym. Zapis <telefon/> jest równoważny zapisowi <telefon></telefon>. W trzecim wierszu dokumentu znajduje się komentarz.

Dokument rozpoczyna się instrukcją sterującą, która zawiera informacje o wersji standardu XML, z jakim jest zgodny, oraz o sposobie kodowania znaków. Wszystkie te informacje są opcjonalne, można pomijać dowolne z nich, a nawet całą instrukcję sterującą. W razie braku którejś z danych przyjmuje się wartość domyślną, jakimi są właśnie wersja 1.0 oraz standard kodowania UTF-8.

[edytuj] XML w oknie przeglądarki internetowej

Dokument XML nie precyzuje, jak należy wyświetlać przechowywane w nim dane i większość przeglądarek internetowych, przy próbie wyświetlenia go w swym oknie, potraktuje go jak zwykły tekst. Istnieją jednak łatwe sposoby na prezentowanie dokumentów XML na stronach internetowych w przyjazny dla użytkownika sposób.

Możliwe jest wyrenderowanie dokumentu przy użyciu stylów CSS. W tym celu należy umieścić na początku dokumentu odpowiednią instrukcję sterującą, na przykład:

<?xml-stylesheet type="text/css" href="myStyleSheet.css"?>

Transformacje XSL umożliwiają konwersję danych do innego formatu, na przykład HTML. Arkusz stylów jest zbiorem reguł określających sposób postępowania wobec każdego węzła dokumentu podczas transformacji. Większość współczesnych przeglądarek wyposażona jest w transformator XSL i wystarczy dodać na początku przetwarzanego dokumentu XML instrukcję sterującą podobną do poniższej:

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="myTransform.xslt"?>

XHTML jest językiem XML zgodnym z HTML. Oznacza to, że dokumenty XHTML są traktowane przez przeglądarkę tak, jak strony internetowe napisane w HTML i równocześnie są poprawnymi składniowo dokumentami XML.

[edytuj] Popularne języki oparte na XML

Z tym tematem związana jest kategoria: Aplikacje XML.

OpenDocument - OASIS Open Document Format for Office Applications, dokumenty biurowe
SMIL - Synchronized Multimedia Integration Language, opis prezentacji multimedialnych
SVG - Scalable Vector Graphics, grafika wektorowa
MathML - Mathematical Markup Language, opis formuł matematycznych
XAML - Extensible Application Markup Language, GUI w .NET począwszy od wersji 3.0
XHTML - Extensible HyperText Markup Language, strony WWW
XSL - Extensible Stylesheet Language, przekształcanie XML-i
XSLT - XSL Transformations, Przekształcenia Rozszerzalnego Języka Arkuszy Stylów
XUL - XML-based User-interface Language, GUI