Wyspy Kurylskie

Wyspy Kurylskie (jap. クリル列島 - Kuriru Rettō albo 千島列島 - Chishima Rettō: Archipelag Tysiąca Wysp, ros. Курильские острова) to archipelag wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym. Położony między japońską wyspą Hokkaidō a półwyspem Kamczatka. Składa się z ponad 30 większych i wielu mniejszych wysp. Ogólna powierzchnia 15,6 tys. km². Wchodzą w skład obwodu sachalińskiego, południowa część archipelagu jest przedmiotem sporu prawnego pomiędzy Japonią a Rosją.

Archipelag składa się z dwu równoległych łańcuchów wysp: Dużego Łańcucha Kurylskiego (Большая Курильская гряда) o długości 1200 km i Małego Łańcucha Kurylskiego (Малая Курильская гряда) o długości 120 km. Wyspy oddzielone są od siebie Cieśninami Kurylskimi, których jest łącznie 26. Najważniejsze z nich to:

Głębokie cieśniny Kruzenszterna i Bussol dzielą Duży Łańcuch na 3 grupy wysp:

północną (wyspy Szumszu, Ałaid (Ojakoba), Paramuszyr, Szyrynki, Makanruszy, Awoś, Oniekotan, Charimkotan, Czyrinkotan, Ekarma, Szyaszkotan)
środkową (wyspy Rajkoke, Matua, Rasszua, Kwitoj, Simuszyr)
południową (wyspy Brountona, Czarni Bracia, Urup, Iturup, Kunaszyr)

Każda wyspa jest wulkanem, bądź jego częścią. W Dużym Łańcuchu jest ponad 160 wulkanów.

Powierzchnia wysp jest górzysta. Średnia wysokość 500-1000 m n.p.m. Najwyższy góra Ałaid – 2339 m n.p.m. Równiny tylko na wyspie Szumszu i płaskich wyspach Małego Łańcucha.

Klimat umiarkowany morski. Średnia temperatura lutego -6°C. Temperatury spadają nawet do -25°C. Średnia temperatura sierpnia 10°C na północy archipelagu i 17°C na południu. Średnie roczne opady 1000 mm z czego 25 % w zimie. Na klimat wysp duży wpływ wywiera zimny prąd morski Oja Siwo.

Na większych wyspach jest dużo drobnych rzek i strumieni. Wiele z nich ma silnie zmineralizowane wody. Występuje również mnóstwo małych jezior, niektóre w kraterach wulkanów. Małe wysepki są bezwodne. Gleby głównie wulkaniczne. Występują niewielkie złoża rudy ołowiu, rtęci, złota i miedzi, renu.

Zanotowano występowanie 992 gatunków roślin naczyniowych w tym 43 gatunki drzew. 26 gatunków endemitów.

Największe miasta: Kurylsk i Siewierokurylsk.

[edytuj] Historia

Kuryle pozostawały we władaniu Japonii już w epoce Edo, 360 lat temu. Pierwsze wzmianki o Wyspach Kurylskich, w źródłach rosyjskich pochodzą z 1697 roku od rosyjskiego podróżnika W. W. Atłasowa, który słyszał o nich od ludności Kamczatki. Pierwszym europejskim odkrywcą i badaczem Wysp Kurylskich był potomek polskiego zesłańca Jan Kozyrewski. Rosyjsko-japoński układ z 1855 roku przyznawał wszystkie wyspy leżące na północ od Iturup Rosji. W 1875 roku Rosja odstąpiła Wyspy Kurylskie w zamian za pełną władzę nad Sachalinem, którego połowę utraciła w roku 1905 w wyniku wojny rosyjsko-japońskiej.

W sierpniu 1945 roku ZSRR, wywiązując się z umowy zawartej w Poczdamie, zaatakował siły japońskie w Mandżurii, na Sachalinie i Kurylach, zajmując do 5 września (a więc 3 dni po podpisaniu przez Japonię aktu bezwarunkowej kapitulacji) cały archipelag. Na Konferencji w San Francisco w 1951 roku Japonia zrzekła się swych praw do Wysp Kurylskich. Dokument ten, zdaniem strony japońskiej, nie dotyczył jednak wysp Etorofu, Kunaszir, Szikotan ani Habomai. Spór wynika z różnej interpretacji pojęcia "Kuryle". Japonia uważa, ze powyższe cztery wyspy nie należą do archipelagu.

W 2004 minister spraw zagranicznych Rosji, Siergiej Ławrow, zadeklarował chęć przekazania dwóch spornych wysp, na co jednak Japonia nie przystała, domagając się przekazania wszystkich czterech wysp. Jest to największy problem w stosunkach rosyjsko-japońskich, który sprawił, że Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego.