Trzebiatów

Ten artykuł dotyczy miasta w powiecie gryfickim. Zobacz też: inne miejscowości noszące tę nazwę.

Współrzędne: 54°03'26" N 15°16'43" E54.0572222 15.2786111 (Trzebiatów)

Trzebiatów
Herb Trzebiatowa
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	gryficki
Gmina  - rodzaj	Trzebiatów miejsko-wiejska
Założono	IX w.
Prawa miejskie	1277
Burmistrz	Sławomir Stanisław Ruszkowski
Powierzchnia	10,25 km²
Położenie	54° 03'26'' N 15° 16'43'' E
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość	10 196 994,7 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	91
Kod pocztowy	72-320 do 72-321
Tablice rejestracyjne	ZGY
Położenie na mapie Polski Trzebiatów
TERC10 (TERYT)	4324305084
SIMC10	0979969
Urząd miejski3 ul. Rynek 172-320 Trzebiatów tel. 91 387-29-84; faks 91 387-26-19 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Trzebiatów (kasz. Trzébiatowo, niem. Treptow an der Rega) – miasto w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie gryfickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebiatów.

Położone na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości 7,5 km od Morza Bałtyckiego^[1]. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego.

Według danych z 30 czerwca 2007²⁴, miasto miało 10 196 mieszkańców.

Trzebiatów jest ośrodkiem produkcji mebli i sklejki, budowy maszyn rolniczych oraz przetwórstwa ryb i płodów rolnych^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Geografia

Trzebiatów jest położony na granicy Wybrzeża Trzebiatowskiego i Równiny Gryfickiej, które należą do Pobrzeża Szczecińskiego. Miejscowość oddalona jest 7,5 km od Morza Bałtyckiego^[1]. Przez miasto przepływa rzeka Rega, a także jej krótka odnoga Młynówka. Stare Miasto położone w zakolu rzeki, znajduje się na wyraźnym wzniesieniu otoczonym murami.

Powierzchnia miasta obejmuje 10,25 km², co przy liczbie mieszkańców z czerwca 2007 daje gęstość zaludnienia równą 995 osób na 1 km². Układ przestrzenny Trzebiatowa tworzą 92 ulice, zabytkowy rynek oraz 4 place (Lipowy, Muzealny, Zjednoczenia, Zwycięstwa)^[2]. Charakterystyczny dla Trzebiatowa jest szachownicowy układ urbanistyczny na Starym Mieście. Oficjalnie miasto nie jest podzielone na dzielnice, lecz można wyróżnić kilka jego części: Stare Miasto, Białoboki, Błogęcin, Jaromin, Mokre, Ostrowice, Przedmieście Gryfickie, Przedmieście Kołobrzeskie, Przesieka, Koszary Jednostki Wojskowej oraz wzgórze Wyszków.

Powierzchnia gruntów leśnych w granicach miasta wynosiła 27,3 ha (2,7% pow. miasta)(wg danych z 2006 roku¹), natomiast powierzchnia użytków rolnych 442 ha, co stanowi 43,5% powierzchni miasta (wg danych z 2005 r.¹). Trzebiatów ma 4 parki o łącznej powierzchni 26,9 ha, 3 zieleńce o łącznej pow. 0,9 ha.

Zobacz więcej w osobnym artykule gmina Trzebiatów, w sekcji Geografia.

[edytuj] Toponimika nazwy miasta

Nazwa miasta ma z pewnością pochodzenie słowiańskie, istnieją jednak trzy hipotezy co jej dokładnego źródłosłowu.

1. Pierwsza zakłada, że słowiańska nazwa miasta została zaczerpnięta od słowa trzebież, co miałoby związek z wycinką okolicznych gęstych lasów w średniowieczu.
2. Druga, bardziej prawdopodobna, poparta badaniami archeologicznymi wskazuje iż nazwa miejscowości została zaczerpnięta od słowa trebiti, które oznaczało ofiarować lub od słowa trebiste, które oznaczało ołtarz. Obie nazwy nawiązywałyby więc do składania ofiar w miejscowych sanktuariach pogańskich, istniejących pod Trzebiatowem (Białoboki) do XII wieku.
3. Trzecia hipoteza nawiązuje do nazwy patronimicznej Trzebiesław, Trzebiemir lub Trzebiata.

W okresie kolonizacji niemieckiej nazwa miasta ewoluowała. Wskazują na to zapisy w języku łacińskim, z kolejnych lat: Tribetov (1180)→ Trebetow (1208)→ Trepetow (1224)→ Trebetowe 1232→ Trebetow (1242).

Gdy tereny te zostały w pełni zgermanizowane ukształtowała się nazwa Treptow. W czasach pruskich oficjalna nazwa miasta brzmiała Treptow an der Rega (dla odróżnienia od miejscowości Treptow w Brandenburgii, włączonej w 1920 w granice Berlina). Po II wojnie światowej władze polskie nawiązały do pierwotnej nazwy słowiańskiej miejscowości i nadały mu obecną nazwę Trzebiatów.

[edytuj] Historia

W IX wieku znajdował się tutaj warowny gród słowiański i osada przygrodowa. Wykopaliska potwierdziły, że w ówczesnym czasie, miejscowość stanowiła ważne miejsce w kultu Peruna. W sąsiedztwie Trzebiatowa natomiast na przedmieściu Białoboki - znajdowała się świątynia solarnego bóstwa pogańskiego nazywanego Białym Bogiem.

Pierwsza źródłowa wzmianka o mieście znajduje się w akcie z 1170 roku, w którym książę pomorski Kazimierz I przekazał 11 wsi, położonych w okolicach Trzebiatowa norbertanom, przybyłym z Lund w Szwecji. Założyli oni w Białobokach męski klasztor. W 1224 roku Trzebiatów stał się oprawą wdowią księżnej Anastazji, żony księcia pomorskiego Bogusława I. Ufundowała ona w mieście kościół św. Mikołaja oraz klasztor norbertanek. Od XIII wieku datuje się rozwój miasta, jako ośrodka handlowego nad brzegiem Bałtyku. W dniu 6 maja 1277 roku książę Barnim I, jego syn Bogusław oraz opat Tomasz z klasztoru norbertanów nadali miastu prawa miejskie. Wiązał się z tym szereg przywilejów natury gospodarczej: przyznano miastu port Regoujście, prawo wolnej żeglugi na rzece Redze, prawo obwarowania miasta murami obronnymi. W 1283 roku od księcia Bogusława IV za udział w bitwie pod Stargardem miasto uzyskało prawo do odbijania pieczęci, w czerwonym wosku. Na przełomie XIV i XV wieku Trzebiatów był dużym portem, członkiem Hanzy. Od 1328 roku w mieście istniała szkoła średnia, z bogatym programem nauczania. Rywalizacja z Kołobrzegiem oraz z Gryficami - nie przyniosła mu jednak korzyści. Konflikt doprowadził do kilku wojen, które skończyły się dla Trzebiatowa marginalizacją jego znaczenia. Z czasem miasto podupadło będąc tylko ośrodkiem życia lokalnego. Od 1571 roku było miejscem targów końskich i krowich. Rozwinęło się też sukiennictwo.

W XVI wieku Trzebiatów odegrał poważną rolę w rozwoju reformacji, jako główny ośrodek działalności Jana Bugenhagena i miejsce Sejmiku Trzebiatowskiego z 1534 roku, na którym książęta pomorscy zadecydowali o przyjęciu luteranizmu.

Kaplica św. Ducha w Trzebiatowie

Po sekularyzacji dóbr kościelnych, majątki trzebiatowskich klasztorów przeszły na własność Gryfitów. Były one wdowią oprawą książęcych żon do 1658 r. W XVII wieku należały do książąt-elektorów brandenburskich. Podczas wojny trzydziestoletniej w 1624 i 1627, przez miasto przetaczały się armie obu walczących stron. W 1631 i 1635 miasto nawiedziła fala pożarów, a także zaraza. W 1761 roku Trzebiatów zdobyły wojska rosyjskie, które w tym czasie okupowały Pomorze Zachodnie. Po wyzwoleniu stało się pruskim miastem garnizonowym, którym pozostało aż do II wojny światowej. W latach 1750-1790 miasto było własnością księcia wirtemberskiego Fryderyka Eugeniusza. Za sprawą żony jego syna Marii Anny z Czartoryskich, doszło do ożywienia kulturalnego miejscowości. Dawny klasztor norbertanek, od połowy XVI wieku zamek książęcy, został z inicjatywy Czartoryskiej przebudowany w stylu klasycystycznym. Tutaj przyszedł na świat król Fryderyk I Wirtemberski, tutaj też wychowywała się jego siostra – przyszła żona cara Pawła I, Zofia Dorota Wirtemberska. W latach 1797-1811 miastem zarządzał gen. Gebhard von Blücher, uczestnik bitwy pod Waterloo. W 1807 miasto zostało zdobyte przez wojska napoleońskie. W 1824 roku przy kaplicy św. Ducha ze składek prywatnych - została ufundowana szkoła średnia dla panien Höhere Tochterschule, której celem było krzewienie edukacji wśród kobiet. W 1858 po reorganizacji szkolnictwa w Trzebiatowie, utworzono państwowy instytut szkolny Gimnazjum im. Jana Bugenhagena. Od 1882 roku miasto uzyskało połączenie kolejowe ze Szczecinem i Kołobrzegiem. W 1899 w Trzebiatowie powstała szkoła rolnicza, jedna z nielicznych tego typu placówek na Pomorzu. Od 1873 miasto było siedzibą firmy Felisch & Kirchheim zajmującej się produkcją srebrnych nakryć stołowych dla szwedzkiego dworu królewskiego.

W 1945 miasto zostało włączone do Polski. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec, zaś w ramach akcji repatriacyjnej w okolice miasta została przesiedlona spora liczba mieszkańców dawnych kresów II Rzeczypospolitej, a w ramach akcji Wisła ludność ukraińska z Podkarpacia i Chełmszczyzny^[3].

[edytuj] Architektura miasta

Zobacz więcej w osobnym artykule: Architektura Trzebiatowa (historia).

Stare Miasto z lotu ptaka

Układ szachownicowy miasta

W kompozycji układu przestrzennego i architektonicznego miasta dominują formy historyczne, stanowiące świadectwa historii i rozwoju urbanistycznego miasta od średniowiecza po początek XX wieku. Całość zespołu miejskiego Trzebiatowa ma ponadlokalną wartość zabytkową.

[edytuj] Rozwój układu urbanistycznego Trzebiatowa

Pierwsze źródłowe wzmianki o warownym grodzie Tribetov (Trzebiatów) pochodzą z 1180 roku, późniejsze z 1208 roku - o terra Tribetov. Gród ten powstał na wzniesieniu w zakolu rzeki Regi, a obok niego rozwinęła się osada rzemieślniczo-targowa. W roku 1277, osada otrzymała z rąk księcia pomorskiego Barnima I prawa miejskie, oparte na prawie niemieckim. Brak jest natomiast przekazów o uposażeniu miasta, związanych z jego lokacją. Wiadomo, że nadania ziemskie były znaczne i dzielone pomiędzy miasto i pobliski klasztor norbertanów w Białobokach. W 1281 roku potwierdzono prawa miejskie - oparte na zmienionym prawie lubeckim (mieszkańcy otrzymali wolności celne i uprawnienia handlowe)^[4].

Rega stanowiła ważny wodny szlak handlowy. Przez miasto przechodziła droga lądowa łącząca Kołobrzeg ze Szczecinem, Stargardem i Gryficami^[4].

Od XIII do XVIII wieku Trzebiatów rozwijał się jako miasto obronne, portowe o intensywnej parcelacji działek, pełniąc w regionie rolę wiodącego, wielofunkcyjnego ośrodka (porównywalnego z Koszalinem), osiągając pod koniec wieku liczbę 3387 mieszkańców^[5]. Obszar miasta w granicach średniowiecznych fortyfikacji wynosił 35 ha. Miasto uzyskało regularny układ szachownicowy o regularnych kwartałach podzielonych na wąskie, głębokie działki zabudowane od frontu murowanymi kamienicami, ustawionymi szczytami do ulicy. Dwa kwartały zostały przeznaczone pod budynki użyteczności publicznej: ratusz i kościół, trzeci zajęty został przez zamek. Rynek o wymiarach 94x104 m został przesunięty ze środka założenia w kierunku południowo-zachodnim. Drugi miejski plac (być może targowy) - powstał przed terenem zamkowym (dzisiejszy Plac Zjednoczenia). W latach 1299-1337 miasto otoczono murami obronnymi z kamienia i cegły. Początkowo do miasta prowadziły dwie bramy: Gryficka i Kołobrzeska z przedbramiami, strzegące przedmieść. Od 1550 wymieniano w źródłach także bramę Łaziebną (niem. Badstüber), a w 1784 r Brüggemann wspominał o bramie Żeglarskiej. Obrzeżne kwartały zabudowy były znacznie węższe, a od murów obronnych oddzielała je wąska uliczka. Ważniejszymi ówcześnie budowlami w mieście były: pałac, ratusz, kościół NMP, kaplica i szpital św. Ducha, kaplica i szpital św. Jerzego, kaplica i szpital św. Gertrudy, młyny, mennica i cegielnia^[4].

Panorama miasta z Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego

Obraz Petera Lutkego

W 1618 roku Lubinus naszkicował panoramę przedstawiającą Trzebiatów od strony południowo-wschodniej, z odgałęzieniami Regi i kościołem w Wyszkowie. Miasto otoczone jest pełnym pierścieniem murów, zza których widać zabudowę mieszczańską, ustawioną szczytowo wzdłuż ulic. W panoramie wyraźnie dominuje bryła fary miejskiej, bramy miejskie i Baszta Kaszana. W tym czasie funkcja ośrodka portowego Trzebiatowa upadła, ze względu na zniszczenie portu w Regoujściu. Natomiast silnie rozwijało się rolnictwo. Miasto wykształciło właściwie trzy przedmieścia: gryfickie, kołobrzeskie i „warowny gród” na wyspie, w ramionach Regi. W dwóch pierwszych - powstały zespoły stodół. Pomiar katastralny miasta z 1730 roku wykazał postępującą parcelację przedmieść^[4].

W XVIII wieku rozpoczęto likwidację fos i obwarowań miejskich, przekształcając je w ogrody. Miasto rozbudowywało nadal przedmieścia, przeznaczając pod parcele coraz to nowe tereny. Na Starym Mieście zabudowa znacznie zagęszczała się w obrębie parcel, stworzono podwórka – studnie. W 1802 roku radzie miejskiej odebrano 10 wsi, przez co znacznie ograniczył się budżet miasta. Trzebiatów poza charakterem ośrodka rolniczego - stał się także ośrodkiem militarnym. W latach 1808-1811 Trzebiatów został wybrany na siedzibę marszałka wojsk pruskich Blüchera^[4].

Przed I wojną światową Trzebiatów liczył 8500 mieszkańców, był ośrodkiem handlowym regionu rolniczego z niewielkim przemysłem (meblarskim, skórzanym, budowlanym). W okresie międzywojennym miasto nabrało jeszcze większego znaczenia militarnego: zlokalizowano tu szkołę oficerską, szpital wojskowy (w Jarominie). Zlokalizowano także jednostki wojskowe w Rogowie i na zachód od Mrzeżyna. W 1939 roku ludność Trzebiatowa wynosiła 10900 mieszkańców^[4].

W czasie działań wojennych w 1945 roku - zniszczeniu uległa część zabudowy miejskiej, zwłaszcza w zabytkowym śródmieściu. Rozmiar zniszczeń w porównaniu z innymi miasteczkami był nieznaczący, zachowały się wszystkie ważniejsze obiekty architektury użyteczności publicznej oraz mury miejskie. Znacznie dotkliwsze straty w zabudowie miejskiej spowodowane zostały zaniedbaniami i rozbiórkami dokonanymi w latach powojennych^[4].

W 1955 roku cały obszar Starego Miasta, w granicach murów obronnych został wpisany do rejestru zabytków. W 1963 roku powstało tu studium historyczno-urbanistyczne^[6] w Pracowni Dokumentacji Historycznej PKZ w Szczecinie. W 1967 roku przystąpiono do realizacji zabudowy plombowej, dostosowanej skalą i gabarytami do zabudowy historycznej. Zrealizowane plany odnosiły się do zaledwie 5 budynków. Następne prace tyczyły nowej zabudowy mieszkaniowej, w obrębie Starego Miasta, powstającej w latach 70., w znacznym stopniu naruszyły zabytkową strukturę miejską. Dzięki pracy i staraniom środowiska konserwatorskiego, a głównie prof. S. Latoura, doprowadzono do uznania wybitnych wartości zabytkowych zespołu staromiejskiego w Trzebiatowie i przystąpienia do systematycznych prac rewaloryzacyjnych^[4].

W 1996 roku Trzebiatów został włączony do programu Ministerstwa Kultury i Sztuki „Ratowanie miasteczek historycznych”^[4].

[edytuj] Zabytki

Most kamienny nad Regą

Kościół Mariacki

Trzebiatowski ratusz

Charakterystyczny dla Trzebiatowa jest szachownicowy układ urbanistyczny - na Starym Mieście. Cały jego obszar wpisany jest do rejestru zabytków^[7]. Do trzebiatowskich zabytków chronionych prawem należą:

• Kościół Macierzyństwa NMP - budowla gotycka z XIV wieku, kościół farny na wieży którego znajdują się 3 zabytkowe dzwony: średniowieczny dzwon z 1399 roku, dzwon Maria z 1515 roku oraz dzwon z 1905 roku
• Kaplica Św. Ducha - budowla gotycka z XIII wieku, w której odbył się Sejmik Trzebiatowski w 1534 roku, w 1720 r. była wykorzystywana jako magazyn soli, a od 1902 r. aula szkoły gospodarczej, obecnie stanowi cerkiew prawosławną
• Kaplica św. Gertrudy - budowla gotycka z XIV wieku, obecnie kościół greckokatolicki pw. św. Piotra i św. Pawła
• Kaplica św. Jerzego - budowla gotycka z XIII lub XIV wieku, obecnie dom mieszkalny
• Kościół św. Jana ufundowany w XVIII wieku, przebudowany w stylu neogotyckim na początku XX wieku, obecnie kościół ewangelicki
• obwarowania miejskie obejmujące pozostałości murów miejskich z XIII wieku oraz Basztę Kaszaną z przełomu XIII i XIV wieku
• pałac z XVIII wieku, będący początkowo klasztorem norbertanek, następnie przebudowy
• ratusz - budynek w stylu klasycystycznym z barokową wieżyczką i hełmem, został gruntownie przebudowany na początku XVII wieku na bazie zniszczonego gotyckiego ratusza z XV wieku
• barokowe sgraffito na elewacji zewn. datowane na 1635 rok, umieszczone na murze Domu pod Słoniem (ul. Rynek 26) przedstawiające obraz słonia z podniesioną trąbą i mieczem prowadzonego przez cyrkowego tresera.

• kamienice (ul. Rynek 2, 5, 7, 8, 12-15, 25-28, 30-32; ul. Wojska Polskiego 58, 60, 62, 63, 64; ul. Słowackiego 1, 4-5, 10, 54; ul. Mostowa 12) - szereg kamienic z okresu między XVII a XIX wiekiem
• zabytkowe domy (ul. Wojska Polskiego 20, 39; ul. Sienkiewicza 2, 3, 4, 5, 6)
• zabytkowe domy z oficynami (ul. Wojska Polskiego 52, 52a, 59, 59a)
• budynek (ul. Witosa 7) wraz z oficyną (ul. Kościuszki 38)
• młyn (ul. Słowackiego 58-59)
• spichlerz (Plac Lipowy 28)
• elektrownia wodna z 1926 roku (ul. Mostowa)
• koszary przy ul. Zagórskiej
• kolej wąskotorowa Popiele-Trzebiatów
• stacja Trzebiatów Wąskotorowy
• pozostałości parku miejskiego zwanego Królewskim Gajem z XIX wieku
• most drogowy na Redze w stylu eklektycznym z 1905 roku, będący częścią traktu ze Starego Miasta do dworca kolejowego; żelbetowa konstrukcja jest ozdobiona bogatymi elementami rzeźbiarskimi, symbolizującymi związek z wodą; długość mostu wynosi 53,9 m, a szerokość jezdni 6,1 m.
• zespół dawnego zakładu dla obłąkanych (Jaromin)

• krzyż pokutny z XVI wieku na przedmieściu Trzebiatowa
• ruiny Kaplicy Jerozolimskiej wzniesionej w XV wieku na przedmieściu w miejscu pierwszego klasztoru Norbertanek w Trzebiatowie z XIII wieku

[edytuj] Transport

Witacz od strony południowej miasta

Trzebiatów stanowi ważny węzeł komunikacyjny, w którym zbiegają się trzy drogi wojewódzkie: droga wojewódzka nr 102 łącząca miasto z Kołobrzegiem (31 km) oraz z Rewalem (19 km), droga wojewódzka nr 103 przez Cerkwicę (12 km) do Świerzna (22 km), oraz droga wojewódzka nr 109 do Mrzeżyna (10 km) i do Gryfic (18 km). Miasto ma dworzec kolejowy, przez który przechodzi niezelektryfikowana linia kolejowa nr 402, z Goleniowa do Kołobrzegu. Orientacyjny czas dojazdu koleją do okolicznych miast: Gryfice ≈ 24 minuty, Kołobrzeg ≈ 28 minuty, Szczecin ≈ 2 godziny i 10 minut^[8].

Zobacz więcej w osobnym artykule: Trzebiatów (stacja kolejowa).

Najbliższe duże porty morskie znajdują się w Kołobrzegu i Dziwnowie, a najbliższa przystań jachtowa w porcie w Mrzeżynie, do którego można także popłynąć kajakiem wzdłuż Regi. Najbliższy port lotniczy (Szczecin-Goleniów) znajduje się 67 km od miasta^[9].

Środkiem komunikacji miejskiej w Trzebiatowie są taksówki. Transport między sąsiadującymi miejscowościami a Trzebiatowem zapewniają głównie autobusy PKS oraz prywatne busy.

Układ dróg wojewódzkich powoduje, że cały ruch przechodzi przez centrum miasta. W sezonie letnim wzmożony ruch turystyczny powoduje zatory drogowe, a duże samochody transportowe przejeżdżające m.in. przez rynek, powodują niszczenie dróg wewnętrznych miasta oraz starszych budynków (np. Dom Kultury). Planowana jest północna obwodnica drogi wojewódzkiej nr 102, która odciążyłaby ruch drogowy przez centrum miasta zwłaszcza w sezonie letnim, gdzie większość turystów wyjeżdża z Międzyzdroi i gminy Rewal przez Trzebiatów^[10]. 13 sierpnia 2007 roku korek drogowy na drodze wojewódzkiej DW102 od strony Międzyzdrojów i Rewala do jedynych świateł drogowych w Trzebiatowie miał długość prawie 4 kilometrów.

[edytuj] Kultura i oświata

Pałac w Trzebiatowie

Trzebiatowski Ośrodek Kultury obejmuje Dom Kultury przy ul. II Pułku Ułanów, a także trzebiatowski pałac w którym mieści się Izba Regionalna, Galeria Lyonela Feiningera i Biblioteka Publiczna im. Marii Wintemberskiej z Czartoryskich. Obecnie (2006) biblioteka ma zbiory liczące 64 550 woluminów, w 2006 roku z biblioteki skorzystało 2363 czytelników¹. W Izbie Regionalnej znajdują się osadnicze oraz poniemieckie przedmioty codziennego użytku, dokumenty, narzędzia rzemieślnicze, pozostałości związane z pomorską kulturą - w 2000 roku izba została otwarta dla zwiedzających. Drugą instytucją kulturalną w mieście jest tutejszy Klub Garnizonowy przy jednostce wojskowej.

Co roku w okresie letnim w Trzebiatowie organizowane jest festyn Święto Kaszy.

Placówki przedszkolne znajdują się na ul. Waryńskiego oraz ul. Kilińskiego - obie tworzą jedno wspólne przedszkole publiczne. Miasto ma dwie szkoły podstawowe i jedno gimnazjum:

• Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Kochanowskiego
• Szkoła Podstawowa nr 2 im. I Armii Wojska Polskiego
• Publiczne Gimnazjum im. Książąt Pomorza Zachodniego

W Trzebiatowie mieści się Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Zbigniewa Herberta obejmujący liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum zawodowe, zasadnicza szkołę zawodową oraz uzupełniające liceum ogólnokształcące. Drugą placówką oświatową na poziomie ponadgimnazjalnym jest Centrum Kształcenia Zawodowego należące do WZDZ w Szczecinie.

[edytuj] Sport

Trzebiatowskim zespołem piłkarskim jest Rega-Merida Trzebiatów, który w sezonie 2007/2008 występuje w III lidze. Rega-Merida powstała 21 czerwca 2002 roku z połączenia dwóch trzebiatowskich zespołów. Klub rozgrywa swoje mecze na stadionie miejskim GKS Trzebiatów o pojemności 800 widzów.

Od 1999 r. działa także klub unihokejowy MLUKS Jedynka Trzebiatów, który występuje w wielu zawodach: o Mistrzostwo Polski, o Mistrzostwo Województwa oraz w zawodach międzynarodowych.

Kościół ewangelicki św. Jana

[edytuj] Religia

Trzebiatów ma 4 kościoły różnych wyznań. Pierwszy największy kościół parafialny Macierzyństwa NMP jest siedzibą dekanatu Trzebiatów (archidiecezja szczecińsko-kamieńska) a także sanktuarium maryjnym z XIV wieku. Miasto ma także kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Jana oraz dwie cerkwie o nietypowej dla tychże wyznań architekturze gotyckiej. Cerkiew grekokatolicka pw. św. Piotra i św. Pawła jest dawną kaplicą św. Gertrudy, a prawosławna cerkiew św. Ducha dawną aulą wykładową.

[edytuj] Ludzie związani z miastem

• Fryderyk I Wirtemberski (1754) – urodził się w Trzebiatowie
• Johann Gustav Droysen (1808) – twórca Pruskiej Szkoły Historycznej, uczeń Georga Hegla, profesor Uniwersytetu w Berlinie, urodził się w Trzebiatowie
• gen. Stanisław Nałęcz-Komornicki – Honorowy Obywatel Miasta Trzebiatów^[11], Kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari
• płk. Ryszard Witwicki – Honorowy Obywatel Miasta Trzebiatów^[12], były dowódca trzebiatowskiej jednostki wojskowej
• pastor Hans-Udo Vogler – Honorowy Obywatel Miasta Trzebiatów^[13]

[edytuj] Gospodarka

Północna część rynku w Trzebiatowie

Miasto stanowi gminny ośrodek handlu, w którym mieści się większość sklepów i lokali usługowych. W Trzebiatowie znajduje się 5 banków, 3 stacje benzynowe oraz dyskont spożywczy. Przy miejskiej farze zlokalizowane miejskie targowisko.

Trzebiatów położony jest na wybrzeżu, co powoduje, że część mieszkańców znajduje zatrudnienie w miejscowościach wypoczynkowych nad morzem lub też prowadzi sezonową działalność gospodarczą. Okres letni cechuje wzmożony ruch turystyczny na wybrzeżu, dzięki czemu miasto odwiedzają turyści wypoczywający w kurortach nadmorskich (m.in. Mrzeżyno, Niechorze, Rewal).

W Trzebiatowie mieszczą się niewielkie zakłady produkcyjne przemysłu meblowego, drzewnego oraz produkcji wanien.

Wg danych¹ z 2006 roku w mieście działało 1 081 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 939 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2006 r. działalność prowadziło 9 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego¹.

Zobacz więcej w osobnym artykule gmina Trzebiatów, w sekcji Gospodarka.

[edytuj] Bezpieczeństwo i opieka zdrowotna

Remiza OSP

W mieście znajduje się komisariat policji oraz remiza Ochotniczej Straży Pożarnej. Trzebiatów ma także swoją straż miejską. W celu poprawy bezpieczeństwa władze miasta wprowadziły program Bezpieczne Miasto Trzebiatów, w ramach którego mają współdziałać wszystkie służby publiczne związane z miastem. Trzebiatów prowadzi także monitoring swoich ulic.

W mieście stacjonuje 36 Brygada Zmechanizowana im. Legii Akademickiej (JW 1879).

Trzebiatów ma 3 apteki. W 2006 roku w mieście działały 4 niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, a także dwóch lekarzy prowadziło praktyki lekarskie¹. Najbliższe szpitale wojewódzkie znajdują się w Gryficach, a także w Kołobrzegu. Miasto ma własną placówkę pogotowia ratunkowego.

[edytuj] Administracja

Ratusz na rynku nocą

Mieszkańcy Trzebiatowa wybierają do swojej Rady Miejskiej 9 radnych (9 z 15). Pozostałych 6 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Trzebiatów. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest zabytkowy ratusz znajdujący się na rynku.

Zobacz więcej w osobnym artykule gmina Trzebiatów, w sekcji Polityka.

W granicach miasta utworzono dwa sołectwa: Trzebiatów II, Jaromin, które obejmują jednak mniejszą część miasta.

[edytuj] Miasta partnerskie

Władze gminy Trzebiatów współpracują z administracją 4 zagranicznych miast i gmin, a także z 1 polską gminą:

• Grevesmühlen
• Großräschen
• Istebna
• gmina Sjöbo
• gmina Wandlitz

[edytuj] Demografia

• Wykres liczby ludności Trzebiatowa na przestrzeni lat:

W powojennym Trzebiatowie największe zamieszkanie odnotowano w 1998 roku - 10,3 tys. ludzi.

• Dane¹ o ludności miasta Trzebiatów (wg GUS, 31.12.2006):

[edytuj] Przyroda

Miasto położone jest w dolinie Regi, obejmującej zróżnicowane ekosystemy. Rega jest także ważnym korytarzem ekologicznym o ponadregionalnym znaczeniu. Rzeka jest drogą migracji kilku gatunków ryb szlachetnych na tarliska m.in. troć wędrowna.

Większe obszary o wysokich walorach przyrodniczych pod względem florystycznym i krajobrazowym znajdujące się w Trzebiatowie:

• Park Miejski - obszar historycznego założenia parkowego "Królewski Gaj". Drzewostan złożony z gatunków grądowych i łęgowych. Znajduje się tu niezwykle dużo (21) pomników przyrody.

• zespół zabytkowo-parkowy w Jarominie - fragment dawnego parku przyszpitalnego, który powstał prawdopodobnie w 1899 roku^[15]. Obecnie stanowi oddział leśny, w którym dominuje drzewostan bukowy. Stwierdzono tu występowanie 26 gatunków drzew, z których 27 drzew spełnia wymogi drzew pomnikowych o rozmiarach. Zespół zajmowany jest częściowo przez Dom Pomocy Społecznej, a także przez jednostkę wojskową.

• Las Trzebiatowski - jeden z nielicznych większych kompleksów leśnych o drzewostanie pozostającym w dużej zgodności z siedliskiem i o wybitnych walorach krajobrazowych^[16]. Na terenach niedostępnych dla gospodarki i turystyki (tereny wojskowe) zachowały się zbiorowiska leśne, wśród których do najcenniejszych należą stare bory bażynowe i nienaruszone fitocenozy torfowiskowe i bagienne. Las Trzebiatowski jest obszarem lęgowym dwóch gatunków ptaków drapieżnych, które podlegają ochronie gatunkowej i ochronie strefowej - kani rudej i orlika krzykliwego. Ponadto w Trzebiatowskim Lesie występują duże zgrupowania rzekotki drzewnej i kilka stanowisk ropuchy szarej.

[edytuj] Przypisy

1. ↑ ^{1,0 1,1} odległość mierzona w linii prostej do linii brzegowej
2. ↑ liczba ulic z TERYT
3. ↑ Parafia Grekokatolicka w Trzebiatowie
4. ↑ ^{4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8} 8.6 Rozwój układu urbanistycznego Trzebiatowa. W: Stowarzyszenie Pracowni Autorskich „Afix” s-ka z o.o.: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Trzebiatów. Trzebiatów: uchwała RM w Trzebiatowie nr L/504/02 z dnia 26 września 2002 r., 2002, ss. 87-89. 
5. ↑ A. Biranowska-Kurtz, Szczecin 1982
6. ↑ Z. Radacki
7. ↑ Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 72
8. ↑ Rozkład PKP (pl). [dostęp 25 kwietnia 2008].
9. ↑ odległość po drodze nr 109 i nr 6 liczona w zumi.pl [dostęp 25 kwietnia 2008]
10. ↑ Głos Szczeciński, Miasto znów zakorkowane!, 2006-07-26 (pl) [dostęp 25 kwietnia 2008]
11. ↑ tytuł nadany przez Radę Miejską w Trzebiatowie uchwałą nr XII/110/07 w dniu 25 października 2007 r.
12. ↑ tytuł nadany przez Radę Miejską w Trzebiatowie uchwałą nr XLVIII/464/06 w dniu 28 września 2006 r.
13. ↑ tytuł nadany przez Radę Miejską w Trzebiatowie uchwałą nr XLVIII/465/06 w dniu 28 września 2006 r.
14. ↑ Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzebiatów - 7.5 Cele i kierunki ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego (str. 67)
15. ↑ Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzebiatów - 7.5 Cele i kierunki ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego (str. 68)
16. ↑ Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzebiatów - 7.2.2 Zasoby przyrody ożywionej - flora (str. 37)

[edytuj] Linki zewnętrzny

Dodatkowe informacje w siostrzanych projektach:

Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Grafiki i media na Wikimedia Commons

• Oficjalna strona miasta

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

• Oficjalny Serwis Klubu MLUKS Jedynka Trzebiatów

p • d • e

Miasta województwa zachodniopomorskiego

Miasta powiatowe:
Białogard • Choszczno • Drawsko Pomorskie • Goleniów • Gryfice • Gryfino • Kamień Pomorski • Kołobrzeg • Koszalin • Łobez • Myślibórz • Police • Pyrzyce • Sławno • Stargard Szczeciński • Szczecin • Szczecinek • Świdwin • Świnoujście • Wałcz 

Miasta gminne:
Barlinek • Barwice • Biały Bór • Bobolice • Borne Sulinowo • Cedynia • Chociwel • Chojna • Czaplinek • Człopa • Darłowo • Dębno • Dobra Nowogardzka • Dobrzany • Drawno • Dziwnów • Golczewo • Ińsko • Kalisz Pomorski • Karlino • Lipiany • Maszewo • Mieszkowice • Międzyzdroje • Mirosławiec • Moryń • Nowe Warpno • Nowogard • Pełczyce • Płoty • Polanów • Połczyn-Zdrój • Recz • Resko • Sianów • Suchań • Trzcińsko-Zdrój • Trzebiatów • Tuczno • Węgorzyno • Wolin • Złocieniec 

 

p • d • e

Powiat gryficki

Miasta: Gryfice • Płoty • Trzebiatów
Gminy miejsko-wiejskie: Gryfice • Płoty • Trzebiatów
Gminy wiejskie: Brojce • Karnice • Rewal