Trzcina pospolita

Trzcina pospolita
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	jednoliścienne
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	wiechlinowate
Rodzaj	trzcina
Gatunek	trzcina pospolita
Nazwa systematyczna
Phragmites australis
(Cav.) Trin. ex Steud, 1841)
Synonimy
P. communis Trin., Phragmites vulgaris Samp., Phragmites pumila Willk., Phragmites gigantea J.Gay, Arundo phragmites L., Phragmites loscosii Willk.
Galeria zdjęć i grafik

Węzły i międzywężla na łodydze trzciny

Jednogatunkowe zbiorowiska trzciny

Trzcina zarastająca staw rybny w Szczyrzycu.

Trzcina w leśnym zbiorowisku Sphagno-Betuletum pubescentis

Trzcina pospolita (Phragmites australis (Cav.)Trin. ex Steud) - gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae).

[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne

Gatunek kosmopolityczny, szeroko rozpowszechniony na całym świecie. Zasięg naturalny jest trudny do określenia ze względu na rozwleczenie tego gatunku w wielu miejscach na świecie i jego łatwe zadamawianie się. Występuje w całej Europie, w Azji północnej, środkowej południowo-zachodniej (od krajów śródziemnomorskich po Pakistan), w Azji wschodniej, w niemal całej Afryce, na obu kontynentach amerykańskich (także w krajach Ameryki Środkowej), w Australii. Z pewnością jako roślina obca trzcina pospolita podawana jest z Nowej Zelandii i innych wysp Oceanii. Podgatunek typowy zawleczony został także do Ameryki Północnej^[1]. Występuje pospolicie na całym terytorium Polski, od Bałtyku, aż po niższe partie gór.

[edytuj] Morfologia

Pokrój

Tworzy zwarte i gęste kępy. Największa roślina zielna we florze Polski.

Łodyga

Osiąga wysokość do 4 m. Jej prosto wzniesione i sztywne źdźbła są nagie i błyszczące, puste w środku i posiadają wiele kolanek i międzywęźli.

Kłącze

Posiada duże, okryte łuskami i bardzo grube kłącze. Kłącze to rozgałęzia się na liczne odnogi.

Liście

Duże liście wyrastają ze sztywnego źdźbła w dwóch rzędach. Długą pochwą liściową otaczają międzywęźle dodatkowo wzmacniając go. Mają sinozielony kolor, są twarde i mają ostre brzegi. Ich blaszki liściowe o długości do 50 cm są ostro zakończone.

Kwiaty

Zebrane w kwiatostan - szeroko rozpierzchłą bardzo dużą, zwykle niesymetryczną wiechę, której wierzchołek często zwiesza się na jedną stronę. Ma ona brunatny kolor. Tylko dolne kwiaty w kłoskach są męskie, wszystkie pozostałe kwiaty są obupłciowe. Szypułki górnych kwiatów mają u podstawy kłosków pęczek srebrzystych włosów. Takie same pęczki włosów występują też na gałązkach wiechy. Kłoski zawierają od 3 do 7 kwiatów.

Owoc

Owocem jest lekki i okryty plewkami ziarniak.

[edytuj] Biologia

Bylina. Kwitnie od lipca do września. Kwiaty są wiatropylne. Wysiewa się zwykle zimą i wiatr może nasiona przenosić na duże odległości. Roślina rozmnaża się głównie wegetatywnie, przez rozłogi kłącza oraz ich fragmentację. Najsilniej kłącze rozrasta się na głębokości 0,5 m, jednak potrafi sięgnąć 3 m w głąb ziemi. Trzcina potrafi się także rozmnażać przez fragmentację pędów - pędy bardzo łatwo przyjmują się, wypuszczając korzenie w kolankach. Pojedyncze kłącze żyje do 6 lat i może w tym czasie rozrosnąć się w promieniu kilkudziesięciu metrów. Pyłki trzciny pospolitej mają silne właściwości alergiczne. Liczba chromosomów 2n =48 (72, 84, 96).

[edytuj] Ekologia

Jest typową rośliną bagienną i nadwodną, ale jest gatunkiem o szerokim zakresie tolerancji ekologicznej, potrafi rosnąć także na suchym lądzie. Można ją spotkać nie tylko w zbiornikach wodnych i nad ich brzegami, ale także na torfowiskach, na podmokłych łąkach i w różnego rodzaju zaroślach nadrzecznych. Dobrze znosi falowanie wody i trwałe podtopienie (nawet do 2 m). Może rosnąć nad brzegami zarówno wód stojących, jak i wolno płynących, na różnych typach podłoży. Jest bardzo żywotna i rozrasta się bardzo szybko. Jest tak ekspansywna, że zwykle tworzy jednogatunkowe, duże zbiorowiska. Potrafi rosnąć także w wodach silnie zanieczyszczonych ściekami komunalnymi. Obecnie silna ekspansja trzciny jest dużym problemem, ponieważ gatunek ten zastępuje inne naturalne zbiorowiska roślinne, tworząc jednorodne płaty na dużych powierzchniach. Nie toleruje natomiast wypasania i koszenia w okresie sierpnia, kiedy to uniemożliwi się transport i magazynowanie składników odżywczych z łodygi i liści w korzeniach. Geofit i hydrofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Phragmitetea i Ass. Phragmitetum australis^[2].

[edytuj] Zmienność

W Polsce występują dwa podgatunki:

• Phragmites australis ssp. australis (Cav.)Trin. ex Steud. - Podgatunek typowy. Rośliny o wysokości 1-4 m, wiecha długości 20-40 cm, zwisająca podczas kwitnienia, kłoski 1-7 kwiatowe, plewy krótsze od plewek dolnych.
• Phragmites australis ssp. humilis (De Not.)A et Gr. - Rośliny o wysokości 1-1,5 m, z wiechą o długości do 20 cm, wzniesioną podczas kwitnienia. Kłoski 7-8 kwiatowe, plewy przeważnie tej długości co plewki. Występują na solniskach.

Inne podgatunki:

• Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. subsp. altissimus - Podgatunek występujący w Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Hiszpanii, Mołdawii i na Ukrainie oraz w krajach Azji środkowej i północnej.
• Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. subsp. americanus Saltonstall (Benth.) Clayton - Podgatunek rodzimy dla Ameryki Północnej.

[edytuj] Zastosowanie

• Bardzo dobrze utrwala brzegi przed erozją wodną. Odgrywa bardzo dużą rolę w zarastaniu zbiorników wodnych.
• Ma duży udział w tworzeniu torfu.
• Używana jest do oczyszczania ścieków w oczyszczalniach biologicznych.
• Jej wyschnięte łodygi – źdźbła były na masową skalę wykorzystywane do produkcji mat budowlanych (używanych przy wykonywaniu tynków i ocieplaniu domów). Używane są też do krycia dachów.
• Wykonuje się z niej podściółkę dla zwierząt hodowlanych.
• Kwiatostany używane są w zdobnictwie.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia