Toksyczność

Toksyczność - cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Związki chemiczne mogą wywierać działanie toksyczne po wchłonięciu ich drogą doustną, oddechową lub po absorpcji przez skórę.

Toksyczność to działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych, fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym, który wniknął do ustroju, a układem biologicznym (DNA, enzymy).

W zasadzie niemal wszystkie związki chemiczne mogą być w odpowiednio dużych dawkach toksyczne - nawet spożywanie dużych ilości wody destylowanej jest na dłuższą metę szkodliwe. Praktycznie wszystkie leki są w zbyt dużych ilościach toksyczne.

[edytuj] Parametr LD

Aby ilościowo oceniać i porównywać toksyczne własności związków, stworzono parametr dawki śmiertelnej LD (z ang. Lethal dose - "dawka śmiertelna"). Najczęściej używa się wartości LD₅₀, czyli takiej dawki ksenobiotyku, która wywołuje śmierć połowy populacji zwierząt doświadczalnych, którym podano daną substancję. Innym parametrem, stosowanym dla substancji gazowych, jest stężenie śmiertelne we wdychanym powietrzu, oznaczane skrótem LC (z ang. Lethal concentration - "stężenie śmiertelne").

Na podstawie badań toksyczności ostrej na zwierzętach, Hodge i Sterner sklasyfikowali substancje toksyczne, dzieląc je na 6 grup, w zależności od LD₅₀:

Stopień toksyczności	Nazwa	LD₅₀ (g/kg masy ciała) droga doustna; szczury	LD₅₀ (g/kg masy ciała) droga dermalna; króliki	LD₅₀ (ppm - części na milion) droga inhalacyjna; szczury	Prawdopodobna dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka w gramach
1	Nadzwyczaj toksyczna	≤0,001	≤0,005	≤10	≈0,065
2	Bardzo toksyczna	0,05	0,043	100	4
3	Średnio toksyczna	0,5	0,34	1000	30
4	Słabo toksyczna	5,0	2,81	10 000	250
5	Praktycznie nietoksyczna	15,0	22,6	100 000	1000
6	Stosunkowo nieszkodliwa	>15,0	>22,6	>100 000	>1000

Klasyfikacja działania toksycznego substancji chemicznej po podaniu dożołądkowym stosowana w krajach wspólnoty europejskiej. Metoda klasyczna.

Zakres LD₅₀ (mg/kg masy ciała)	Klasa toksyczności
LD₅₀ <25	Bardzo toksyczna
25 < LD₅₀ <200	Toksyczna
200 < LD₅₀ <2000	Szkodliwa
2000 < LD₅₀	Nie klasyfikowana

Do najbardziej znanych trucizn należą: arszenik (ma LD₅₀ = 20 mg/kg), cyjanowodór (ma LD₅₀ = 1,5 mg/kg).

LD₅₀ dla THC = 1259 mg/kg^[1].

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

Steńczuk Witold (red.), Toksykologia. Podręcznik dla studentów, lekarzy i farmaceutów Wydanie IV, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2648-2

Źródło: "http://pl.wikipedia.org/wiki/Toksyczno%C5%9B%C4%87"