Szukaj

narzędzia

W innych językach

Tarnobrzeg

Współrzędne: 50°35' N 21°41' E50.5833333 21.6833333 (Tarnobrzeg)

Tarnobrzeg


Herb Tarnobrzega	Flaga Tarnobrzega

Województwo

podkarpackie

Powiat

miasto na prawach powiatu

Gmina
- rodzaj

Tarnobrzeg
miejska

Prawa miejskie

1593 r.

prezydent

Jan Dziubiński
(e-mail)

Powierzchnia

85,6 km²

Położenie

50° 35' N
21° 41' E

Wysokość

160 m n.p.m.

Ludność (2005)
• liczba ludności
• gęstość

50 060
584,8 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

Kod pocztowy

39-400

Tablice rejestracyjne

Położenie na mapie Polski

Tarnobrzeg

Miasta partnerskie

Bańska Bystrzyca

Czernihów

Urząd miejski³

Kościuszki 32 39-400 Tarnobrzeg
tel. 015 822 65 70; faks 015 822 52 81
(e-mail)

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wiadomości w Wikinews

Strona internetowa miasta

Tarnobrzeg - miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim; siedziba władz powiatu tarnobrzeskiego w latach 1867-1975 i od 1999; siedziba władz województwa tarnobrzeskiego w latach 1975-1998. W latach 1973-1976 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Tarnobrzeg. Tarnobrzeg posiada miano "stolicy polskiego przemysłu siarkowego".

Leży nad Wisłą; obszar 85,39 km²., ludność 50 060 (30 czerwca 2005). Do niedawna najważniejszy w Polsce ośrodek wydobycia siarki i produkcji kwasu siarkowego (obecnie znaczna część kopalni jest w fazie likwidacji). Założony w 1593 roku przez Tarnowskich jako "Nowy Tarnów", był ośrodkiem handlu i rzemiosła; zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego podupadł i rozwinął się dopiero po II wojnie światowej jako centrum wydobycia siarki. Fabryka obrabiarek "Ponar", zakłady włókiennicze (obecnie nieistniejące).

Od lat 90. XX w. na dawnym wyrobisku siarki powstaje sztuczny zalew (około 460 ha) który będzie przeznaczony do rekreacji. Przez Tarnobrzeg przebiega jedna z tras Szlaku Architektury Drewnianej ^[1] województwa podkarpackiego.

[edytuj] Geografia

Tarnobrzeg leży w Kotlinie Sandomierskiej. Głównym typem gleb są gleby bielicowe. Na tych mało żyznych glebach uprawia się owies, żyto i kukurydzę. Dużo gruntów zostało zalesionych. W rejonie Tarnobrzega jest wiele lasów wchodzących w skład Puszczy Sandomierskiej. Głównymi drzewami są: sosna zwyczajna, dąb szypułkowy, olcha czarna i brzoza.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Tarnobrzega.

1349 - Rafał z Tarnowa bierze za żonę dziedziczkę Wielowsi, Dzierżkę
1522 - Andrzej Ossoliński sprzedaje Janowi Spytkowi Tarnowskiemu zamek dzikowski
28 maja 1593 - przywilej fundacyjny na prawie magdeburskim nadany Stanisławowi Tarnowskiemu przez króla Zygmunta III Wazę
1676 - fundacja kościoła i klasztoru oo. Dominikanów
1678 - przeniesienie cudownego obrazu z dworu w Dzikowie do kościoła oo. Dominikanów
1734 - konfederacja dzikowska w obronie króla Stanisława Leszczyńskiego
1772 - pierwszy rozbiór Polski, Tarnobrzeg pod zaborem austriackim
1855 - siedziba powiatu
1864 - pierwsza szkoła w Tarnobrzegu
1867 - siedziba starostwa tarnobrzeskiego
1887 - połączenie kolejowe
9 września 1904 - odsłonięcie pomnika Bartosza Głowackiego
1909 - powstanie Cesarsko-Królewskiej Wyższej Szkoły Realnej
1918-1919 - Republika Tarnobrzeska (wystąpienia chłopskie; przywódcy: ksiądz Eugeniusz Okoń i Tomasz Dąbal)
1953 - odkrycie złóż siarki
od 1957 - szybki rozwój miasta; rozbudowa przemysłu siarkowego
1975 - siedziba władz województwa tarnobrzeskiego
1999 - w wyniku reformy administracyjnej Tarnobrzeg staje się powiatem grodzkim

[edytuj] Samorząd

Zobacz więcej w osobnym artykule: Samorząd w Tarnobrzegu.

Prezydentem Tarnobrzega jest Jan Dziubiński, a rada miasta składa się z 21 osób.

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Wydobywanie siarki

Tarnobrzeg był centrum wydobywania i przetwarzania siarki i kwasu siarkowego (zobacz: "Siarkopol"), lecz zamknięto wszystkie kopalnie siarki kiedy stało się to ekonomiczne nieopłacalne. Kopalnia w Piasecznie została zamknięta pierwsza, potem kopalnia Machów (po 40 latach wydobywania siarki - kopalnia Machów była największą odkrywkową kopalnią siarki w Europie), a na końcu kopalnia Jeziórko w latach dziewięćdziesiątych. Kopalnia Jeziórko eksploatowana była nieco dłużej, gdyż stosowano tam nowocześniejsze metody wydobycia siarki (metodą podziemnego wytopu), co ograniczało liczbę potrzebnych ludzi do pracy i skutkowało przez długi czas rentownością produkcji. Obecnie kopalnie Machów i Piaseczno zalewane są przez wodę z rzeki Wisły i tworzone są tam sztuczne zbiorniki. Od lat dziewięćdziesiątych XX stulecia na terenach zakładów Siarkopol działa TSSE.

[edytuj] Realizowane i przygotowywane inwestycje w Tarnobrzegu

program kompleksowej poprawy gospodarki wodnej współfinansowany z unijnego Funduszu Spójności - rozbudowa sieci kanalizacyjnej i modernizacja ujęcia wody
budowa skateparku
modernizacja stadionu piłkarskiego KS Siarka
budowa dwupasmowej obwodnicy kategorii GP
rekultywacja terenów posiarkowych (po zabezpieczeniu byłej odkrywkowej kopalni siarki jest ona stopniowo zalewana wodą z Wisły i ma tam powstać Zalew Machowski)
budowa Galerii Handlowej Mayland przy al.Warszawskiej o powierzchni 35 tyś m2
budowa mostu nad Wisła na wysokości os. Zakrzów w ramach budowy drogi ekspresowej S74

[edytuj] Budownictwo

Niewielka starówka składa się z kamienic skupionych wokół rynku. Pozostała (ponad 80%) część miasta powstała już po II wojnie światowej. Wraz z pojawieniem się przemysłu siarkowego masowo budowano osiedla mieszkalne (przeważającym materiałem budowlanym była wielka płyta), a także różnorakie obiekty: stadion, Sąd Okręgowy, halę OSiR. W Tarnobrzegu zbudowano także ponad 8-kondygnacyjne budynki mieszkalne z wielkiej płyty. Obecnie, poprzez zalanie wyrobiska po kopalni Machów, władze miasta starają zmienić wizerunek Tarnobrzega z "przemysłowego blokowiska" na nowoczesny ośrodek turystyczny.

[edytuj] Edukacja

mapa Tarnobrzega z głównymi drogami i torami

Miechociński kościół

Obecny wygląd rynku miejskiego

Pomnik Bartosza Głowackiego w Tarnobrzegu

Zamek Dzikowski w Tarnobrzegu

Klasztor dominikanów

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Tarnobrzegu.

W Tarnobrzegu jest 14 przedszkoli, 9 szkół podstawowych, 5 gimnazjów, 12 szkół ponadgimnazjalnych oraz 9 szkół wyższych.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Transport publiczny

Miejska Komunikacja Samochodowa MKS Tarnobrzeg. Firma obsługuje 11 linii na terenie miasta i okolic. Zajezdnia autobusowa znajduje się przy ulicy Zwierzynieckiej.
PKS. Dworzec PKS znajduje się przy ulicy Mickiewicza PKS Tarnobrzeg Sp z o.o.. Przedsiębiorstwo wchodzi w skład ,,Grupy Auto Orbis Bus".
PKP. Dworzec PKP znajduje się przy ulicy Dworcowej.
Prywatni przewoźnicy - (np. "Sigma") świadczący usługi na terenie miasta i okolic.

[edytuj] Drogi w Tarnobrzegu

Tarnobrzeg przecinają dwie drogi wojewódzkie nr 723 i 871 (do niedawna droga krajowa nr 84). Obecnie planowana jest budowa obwodnicy Tarnobrzega. Główne ulice Tarnobrzega to: Wisłostrada, Henryka Sienkiewicza, Władysława Sikorskiego oraz Warszawska.

[edytuj] Lista osiedli

os. Stare Miasto (pl. B. Głowackiego, ul. A. Mickiewicza, ul. Piłsudskiego) - najstarsza część miasta; rynek, kamienice, Kościół i Klasztor oo. Dominikanów, UM, kino
os. Przywiśle (pl. Tysiąclecia, al. Skalna Góra, pl. Narutowicza, ul. Wianek, ul. Kosmonautów, ul. Waryńskiego, ul. Armii Krajowej) - osiedle z lat 60-tych, pierwsza "sypialnia" dla pracowników kopalni siarki
os. Wielopole (ul. J. Kochanowskiego, ul. Moniuszki) - jedno z pierwszych powojennych osiedli; bloki na ul. Moniuszki budowano wg ówcześnie obowiązującego wzorca krajowego (bloki z identycznym rozkładem mieszkań można spotkać np. w Lublinie na ul. Szarych Szeregów)
os. Młodych (ul. S. Wyspiańskiego, ul. H. Dekutowskiego, ul. Targowa) - część mieszkalna, ciąg pawilonów handlowo-usługowych, Profesjonalna Szkoła Biznesu w Tarnobrzegu)
os. Siarkowiec (ul. Kopernika, ul. św. Barbary) - zabudowa wielkopłytowa
os. Wystawa (ul. 11 listopada) - jedno z nowszych osiedli
os. Serbinów (ul. M. Dąbrowskiej, ul. J. Matejki, ul. B. Prusa, ul. Zwierzyniecka, ul. Konstytucji 3 Maja, ul. E. Orzeszkowej, ul. E. Kwiatkowskiego, ul. Kazimierza Wielkiego) - największa "sypialnia miejska", zabudowa wielkopłytowa
os. Centrum (ul. Kard. Wyszyńskiego, część ul. Sikorskiego, aula PWSZ Tarnobrzeg, Szkoła Muzyczna) - tzw. "osiedle wieżowców"
os. Miechocin (ul. Mickiewicza, ul. Kamionka) - osiedle o charakterze wiejskim, położone najbliżej Zalewu Machowskiego. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
os. Kajmów (ul. Wesoła, ul. Siarkowa) - osiedle o charakterze wiejskim w bezpośrednim sąsiedztwie Zalewu Machowskiego. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
os. Machów (ul. Zakładowa) - niegdyś wieś, obecnie na tym terenie znajduje się zalew i zakłady chemiczne "Siarkopol"
os. Ocice (ul. Ocicka) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
os. Mokrzyszów (ul. Sienkiewicza) - osiedle o charakterze wiejskim
os. Piastów (ul. Bolesława Chrobrego, ul. Brzozowa) - osiedle domków szeregowych
os. Barbórka (ul. Skarbka, ul. Sztygarów) - osiedle domków szeregowych
os. Dzików (ul. Konfederacji Dzikowskiej, ul. J. Słomki) - jedno z nowszych osiedli na obrzeżach miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie parku i zamku Tarnowskich
os. Wielowieś (część ul. Warszawskiej, ul. Lądowisko Jana Pawła II, ul. Cicha, ul. Górki, ul. Grobla, ul. Kolejowa, ul. Kopanina, pl. Matki Kolumby Białeckiej, ul. Nizinna, ul. Nowa, ul. Odwet Jędrusie, ul. Sobowska, ul. St. Piętaka, ul. Szklana, ul. Wiosenna, ul. Zaciszna, ul. Zagórze ) - niegdyś osiedle o charakterze wiejskim, dziś duże osiedle domków jednorodzinnych wciąż rozrastające się. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta. Na terenie osiedla znajduje się Macierzysty Klasztor Zakonu Sióstr Świętego Dominika (Dominikanki) założony przez Matkę Kolumbę Białecką.
os. Zakrzów (część ul. Warszawskiej, ul Przemysłowa) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
os. Sielec (część ul. Warszawskiej) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
os. Sobów (ul. Bema) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta

[edytuj] Zabytki

Kościół i Klasztor Dominikanów z końca XVII wieku
Kaplica i Klasztor Dominikanek z połowy XIX wieku
Pałac Tarnowskich w Dzikowie
Cmentarz żydowski - założony w 1930 roku
Synagoga wybudowana w miejscu Starej synagogi
Kościół pw. Św. Marii Magdaleny w Miechocinie z XIV wieku
Kościół pw. Św. Gertrudy i Św. Michała w Wielowsi z XIX wieku.
Pałac Myśliwski na Mokrzyszowie
Ohel przy cmentarzu żydowskim na ul. Sienkiewicza.
Dworek w Nagnajowie

[edytuj] Kultura

Tarnobrzeg ma rozbudowaną sieć instytucji z dziedziny kultury m.in.

[edytuj] Imprezy cykliczne

Dni Tarnobrzega - maj, czerwiec
Międzynarodowe Koncerty Organowe - lipiec, sierpień
Bartoszki Film Festival - międzynarodowy festiwal filmów offowych - sierpień
Festiwal Piosenki Żeglarskiej - "Nowy Brzeg - Nowa Fala", (Szantobrzeg) - sierpień
Jarmark Dominikański - sierpień
Satyrblues - wrzesień
Międzynarodowy Bieg Nadwiślański im. Alfreda Freyera - październik
Śpiewograniec - ogólnopolski festiwal piosenki harcerskiej
Wygraj Sukces - festiwal piosenki dziecięcej i młodzieżowej (największy w Polsce)
Barbórkowa Drama Teatralna - grudzień

[edytuj] Media

Tarnobrzeg posiada własną, miejską telewizję MTVT oraz Radio Leliwa odbierane w promieniu ok. 80 km. Wydawane są tutaj także tygodniki: Tygodnik Nadwiślański i Sztafeta www.sztafeta.pl, swoje oddziały posiadają dzienniki: Echo Dnia , Nowiny (obydwa drukowane w drukarni Echo Media w Tarnobrzegu - Machowie), Super Nowości , mieści się tutaj również oddział terenowy Polskiego Radia Rzeszów.

[edytuj] Sport

Siarka Tarnobrzeg - klub piłkarski i koszykarski
Klub Tenisa Stołowego Wisan Forbet Tarnobrzeg - siedemnastokrotny drużynowy mistrz Polski w tenisie stołowym kobiet, dwukrotny finalista Pucharu Europy
OSIR - Ośrodek Sportu i Rekracji "Wisła"

[edytuj] Urodzeni w Tarnobrzegu

Stanisław Jachowicz - poeta, pedagog, bajkopisarz
Iwona Kutyna - dziennikarka, prezenterka TVP i Polskiego Radia
Andrzej Mleczko - rysownik, satyryk
Hieronim Dekutowski - harcerz, dowódca AK
Tomasz Budzyński - muzyk
Tomasz Kin - dziennikarz
Mariusz Kukiełka - piłkarz

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe w Tarnobrzegu

Katolicyzm

Protestantyzm

[edytuj] Tarnobrzeskie wieżowce i wysokościowce

Budynki według wysokości:

Budynek sądu
Budynek szpitala wojewódzkiego
Budynek byłego urzędu wojewódzkiego
Bloki:
1. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Sienkiewicza
2. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Sikorskiego
3. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Zwierzynieckiej
4. 11- kondygnacyjny blok przy ul. E. Kwiatkowskiego

[edytuj] Ciekawostki

Sąd Okręgowy i Rejonowy, Prokuratura Okręgowa i Rejonowa w Tarnobrzegu

Największa kopalnia odkrywkowa siarki w Europie (obecnie odbywa się rekultywacja)
Najwyższy budynek sądu w Polsce, stąd lokalnie popularny dowcip opowiadający o tym, że w Tarnobrzegu znajduje się Sąd Najwyższy
Główny plac miasta wyłożony jest czerwoną kostką betonową, stąd przez większość tarnobrzeżan nazywany jest Placem Czerwonym
W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych kiedy kopalnia siarki rozwijała się najszybciej prognozowano że Tarnobrzeg w 2000 roku będzie liczył ok. 100 000 osób. Jednak kopalnia upadła, a Tarnobrzeg liczy tylko 50 000 osób.
- W związku z prognozami że Tarnobrzeg będzie liczył 100 000 osób wybudowano oczyszczalnię ścieków na ok. 100 tys. mieszkańców. Niestety Tarnobrzeg nie rozwinął się tak szybko, z tego powodu woda w Tarnobrzegu jest droga.
Tarnobrzeg był największym miastem pod względem powierzchni w województwie podkarpackim do 31 grudnia 2007, kiedy to Rzeszów wzbogacił się o nowe osiedla.