Starachowice

Współrzędne: 51°03' N 21°04' EGeografia

Starachowice
Herb Flaga
Herb Starachowic Flaga Starachowic
Województwo świętokrzyskie
Powiat starachowicki
Gmina
 - rodzaj		 Starachowice
miejska
Założono w XV wieku (Wierzbnik)
Prawa miejskie 1624 (Wierzbnik)
Prezydent miasta Wojciech Bernatowicz
Powierzchnia 31,85 km²
Położenie 51° 03' N
21° 04' E
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość
52 614
1723 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 41
Kod pocztowy 27-200
Tablice rejestracyjne TST
Położenie na mapie Polski
Starachowice
Starachowice
Starachowice
TERC10
(TERYT)		 3263411011
Miasta partnerskie Niemcy Aurich
Wielka Brytania Rochdale-Heywood
Niemcy Schweinfurt
Szwecja Skövde
Niemcy Vechta
Urząd miejski3
ul. Radomska 4527-200 Starachowice
tel. 41 274-88-11; faks 41 274-78-73
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Panorama Starachowic.
Panorama Starachowic.

Starachowice - miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie starachowickim. Położone na pograniczu Gór Świętokrzyskich i Przedgórza Iłżeckiego. Leży w dolinie rzeki Kamiennej i jest otoczone rozległymi lasami - pozostałością Puszczy Świętokrzyskiej.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa kieleckiego.

Spis treści

[edytuj] Historia

W miejscu obecnych Starachowic istniała kuźnica, dzierżawiona w XVI wieku przez Starzechowskich, stąd prawdopodobnie nazwa miejscowości; do 1817 roku miasto stanowiło własność zakonu cystersów z Wąchocka, którzy w 1789 r. zbudowali tu wielki piec. W 1815 r. hutę przejął rząd Królestwa Polskiego. W XIX w. Starachowice stały się największym ośrodkiem przemysłu metalowego w Królstwie Polskim, częścią tzw. Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego, wg planu Stanisława Staszica - rozbudowy przemysłu żelaznego wzdłuż rzeki Kamiennej z głównym ośrodkiem w Starachowicach (1817 r.) realizowanego pod kierunkiem Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. Miasto powstało w 1939 r. z połączenia miasta Wierzbnik, osady fabrycznej Starachowice i wsi Starachowice położonej w południowej części obecnego miasta. Początkowo nosiło nazwę Starachowice-Wierzbnik, a od 1952 Starachowice. Od 1916 Wierzbnik był siedzibą władz powiatu iłżeckiego, w 1952 Starachowice stały się miastem wydzielonym na prawach powiatu. [1]

Przed II wojną światową silny ośrodek przemysłu zbrojeniowego - Centralny Okręg Przemysłowy, produkcja licencjonowanych dział "Bofors"; działały kopalnie rud żelaza, huta, (stąd herb miasta skrzyżowane narzędzia hutnicze i górnicze). Po wojnie mieściły się tam między innymi: Fabryka Samochodów Ciężarowych "Star", Starachowickie Zakłady Przemysłu Drzewnego i jedyny w Polsce Zakład Topienia Bazaltu. Do lat 70. XX wieku miasto było ważnym ośrodkiem przemysłu motoryzacyjnego PRL. Jednak wraz z upadkiem centralnego zarządzania gospodarką upadła przemysłowa monokultura, ludność uległa pauperyzacji, a miasto stopniowej degradacji. Dawna fabryka samochodów przechodziła z rąk do rąk, w końcu wykupił ją koncern MAN. W ostatnich latach powstał w Starachowicach duży zakład poligraficzny, zatrudniający łącznie około 800 pracowników.

Miasto w ostatnich latach zanotowało znaczny spadek bezrobocia spowodowany po części emigracji zarobkowej mieszkańców oraz umiejscowieniem Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Starachowice zabiegały o pozyskanie nowej inwestycji koncernu MAN AG lecz ostatecznie fabrykę zbudowano w Niepołomicach koło Krakowa. Miasto zasłyneło w Polsce również jako miejsce przecieku tajemnic państwowych do świata przestępczego tzw. "afery starachowickiej" oraz reportarzu TVN o świadomym dopuszczaniu do sprzedaży przeterminowanych wędlin z zakładu Constar.

[edytuj] Kalendarium

  • 1547 – Wzmianka w dokumencie O. Cystersów o istnieniu kopalni rudy żelaza zwanej Minerą Starzechowską
  • 1571 – Stefan Batory zamawia kule armatnie w Kuźnicy Starachowickiej
  • 1624 – Lokacja miasta Wierzbnik na mocy przywileju Zygmunta III Wazy
  • 1788 – Uruchomienie czterech kopalni w pobliżu terenów dzisiejszych Starachowic
  • 1809 – Zniszczenie zakładów w Starachowicach i Wąchocku przez wojska austriackie powracające spod Raszyna
  • 1817 – Sporządzenie przez Stanisława Staszica projektu kombinatu zakładów przemysłowych, których głównym ośrodkiem miały być Starachowice
  • 1870 – Wierzbnik traci prawa miejskie; sprzedaż Zakładów Starachowickich Antoniemu Fränklowi za łączną sumę 1.167.000 rubli
  • 1899 – Uruchomienie nowoczesnego wielkiego pieca opalanego koksem
  • 1903 - Największa powódź rzeki Kamiennej w dziejach miasta
  • 1924 – Rozpoczęcie produkcji dział przeciwlotniczych przy współpracy z firmą Bofors
  • 1926 – Powstanie klubu Star Starachowice
  • 28 marca 1939 – Połączenie Wierzbnika, Starachowic i okolicznych wiosek w jedno miasto Starachowice-Wierzbnik
  • 2 września 1939 – Ewakuacja personelu i wyposażenia Zakładów Starachowickich do Kowla
  • 6 września 1939 – Bohaterska obrona miasta przez załogę baterii przeciwlotniczej na Wanacji
  • 17 stycznia 1945 – Wyzwolenie Starachowic spod okupacji niemieckiej przez 3 Armię Pierwszego Frontu Ukraińskiego (Zmiana okupanta)
  • 1947 – Przekształcenie Zakładów Starachowickich w Fabrykę Samochodów Ciężarowych
  • 1949 – Powstanie Fabryki Samochodów Ciężarowych "Star"
  • 1952 - Nazwa miasta Starachowice-Wierzbnik zostaje zmieniona na Starachowice; Starachowice uzyskują status miasta wydzielonego na prawach powiatu
  • 1962 – Zamknięcie ostatniej podziemnej kopalni rudy żelaza "Majówka"
  • 1968 – Ostateczne wygaszenie wielkiego pieca
  • 1999 – Sprzedaż Fabryki Samochodów Ciężarowych niemieckiemu koncernowi MAN AG

[edytuj] Struktura powierzchni

Panorama Starachowic od strony zalewu
Panorama Starachowic od strony zalewu

Według danych z roku 2005, Starachowice mają obszar 31,85 km², w tym:

  • zabudowania i tereny zurbanizowane: 39,9%
  • użytki rolne: 28,2%
  • użytki leśne: 24,5%
  • grunty pod wodami: 3,8%
  • nieużytki: 1,7%
  • inne 1,9%

Miasto stanowi 6,08% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 grudnia 2005:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 55 126 100 28 834 52,3 26 292 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1722,7
901
821

Według danych z roku 20056, średni dochód na mieszkańca wynosił 1580,07 zł.

[edytuj] Turystyka i rekreacja

Starachowice są punktem początkowym:

Przez Starachowice przechodzi:

Kąpielisko Piachy
Kąpielisko Piachy

Na terenie miasta znajdują są trzy zbiorniki wodne:

  • zbiornik wodny "Pasternik" (podzielony groblą na dwie części: rekreacyjną i ujęciową)
  • kąpielisko "Lubianka"
  • kąpielisko "Piachy"

[edytuj] Zabytki

Wielki Piec w Starachowicach
Wielki Piec w Starachowicach
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Starachowicach
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Starachowicach
Cmentarz żydowski (kirkut)
Cmentarz żydowski (kirkut)
Odsłonięcie geologiczne przy Al. Armii Krajowej
Odsłonięcie geologiczne przy Al. Armii Krajowej
Budynek SCK
Budynek SCK
  • zespół zakładu wielkopiecowego z XIX w.
    • wielki piec wraz z halą spustową
    • hala dawnej maszynowni, ob. łaźnia
    • dwie hale odlewnicze, ob. cegielnia
    • dmuchawa parowa
    • kotłownia
    • dawny budynek administracyjny
    • kanał górny i dolny

Dzisiejszy krajobraz założenia staszicowskiego "ciągłych fabryk żelaza na rzece Kamiennej" tworzą pozostałości klasycystycznych budowli: hala lejnicza aranżowana na cele wystawiennicze, maszynownia z warsztatami artystycznymi oraz tarasowe założenie hutnicze i obiekty układu hydrotechnicznego z podziemnym sklepionym kanałem wodnym o długości 240 m.

Wielki Piec z XIX w. - najstarsze budynki z ok. 1840 r., większość obiektów technicznych z okresu gruntownej przebudowy, ukończonej w 1899. W ruinie znajduje się jeden z najstarszych budynków dawnej dyrekcji huty; całość zakładu metalurgicznego i towarzyszące mu urządzenia techniczne: wieża wyciągowa, nagrzewnice powietrza, odpylniki gazu wielkopiecowego, kotłownia oraz zasługująca na szczególną uwagę maszyna parowa - eksponat Powszechnej Wystawy Światowej w Paryżu 1889 r., tworzą jedyny zachowany w Europie kompletny hutniczy ciąg technologiczny.

  • budynek administracyjny dozorcy hutniczego z ok. 1840 r. (obecnie Muzeum Regionalne PTTK oraz siedziba i schronisko PTTK)
  • budynek mieszkalny z ok. 1840 r. przy ul. Sportowej, należący niegdyś do osiedla fabrycznego przy zakładzie wielkopiecowym.
  • kościół pw. św. Trójcy, wzniesiony w 1681 r., gruntownie przebudowany w końcu XIX w.
  • Starachowicka Kolej Dojazdowa (Wąskotorowa) - wszystkie tory, rozjazdy i przepusty.
  • cmentarz żydowski, jeden z największych w regionie, powstał pod koniec XIX wieku i funkcjonował do 1946 roku.
  • cmentarz katolicki przy ul. Iłżeckiej, założony ok. 1860, zachowało się około 30 nagrobków z XIX w., m.in. Józefa Szajbo, zarządcy zakładu metalurgicznego w Brodach Iłżeckich, oficera w powstaniu styczniowym 1863.
  • dawny zespół fabryczny z połowy XIX w. w dzielnicy Michałów.
  • zwarty zespół zabudowy mieszkalnej i usługowej z okresu międzywojennego, obejmujący dom dyrektora zakładów zbrojeniowych (obecnie przedszkole), budynek nadleśnictwa (obecnie w użytkowaniu Związku Harcerstwa Polskiego, dom kultury, kolonię urzędniczą i kolonię robotniczą. Cenny drewniany kościół pw. Wszystkich Świętych spłonął w latach 80. XX w. Z kościoła ocalały malowane temperą na desce obrazy autorstwa Zofii Baudoin de Courtenay.

[edytuj] Podział administracyjny

Starachowice dzielą się na 18 osiedli:

  • Wierzbnik (Stare Miasto)
  • Skarpa
  • Żeromskiego
  • Skałka
  • Szlakowisko
  • Majówka
  • Las
  • Młynówka
  • Wzgórze
  • Stadion (os. Stadion i Bugaj)
  • Orłowo (os. Orłowo, Mieszała i Niwka)
  • Górniki
  • Wierzbowa
  • Łazy
  • Trzech Krzyży
  • Południe (os. Południe, Wanacja i Kolonijki)
  • Lubianka (os. Lubianka i Hohołówka)
  • Michałów (os. Michałów Miejski, Michałów Wiejski i Cyganów)

[edytuj] Sport

Najstarszym klubem sportowym w Starachowicach jest Star Starachowice, w tej chwili w Starachowicach jest także Katolicki Klub Sportowy Juventa Starachowice który przez pewien czas występował mając w swojej nazwie człon Star (Juventa-Star Starachowice) obecnie klub Star został reaktywowany i od roku 2007 istnieją oddzielnie KKS Juventa-Perfopol Starachowice, oraz MKS Star Starachowice.

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Religia i związki wyznaniowe

[edytuj] Katolicyzm

  • 10 kościołów i parafii rzymskokatolickich

[edytuj] Protestantyzm

[edytuj] Inne

[edytuj] Ludzie związani ze Starachowicami

[edytuj] Lokalna prasa

Przypisy

  1. ↑ Mieczysław Adamczyk, Stefan Pastuszka: Starachowice. Zarys dziejów. Warszawa 1984: LSW, ss. 64-68. ISBN 83-205-3548-4. 
  2. ↑ Urząd Miejski w Starachowicach: Nagrody Prezydenta Miasta za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury fizycznej i sportu w 2006 r. (polski). [dostęp 5 września 2008].

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne


p • d • e
Miasta województwa świętokrzyskiego

Bodzentyn • Busko-Zdrój • Chmielnik • Chęciny • Ćmielów • Daleszyce • Działoszyce • Jędrzejów • Kazimierza Wielka • Kielce • Koprzywnica • Końskie • Kunów • Małogoszcz • Opatów • Osiek • Ostrowiec Świętokrzyski • Ożarów • Pińczów • Połaniec • Sandomierz • Sędziszów • Skalbmierz • Skarżysko-Kamienna • Starachowice • Staszów • Stąporków • Suchedniów • Wąchock • Włoszczowa • Zawichost

 
Herb powiatu starachowickiego
p • d • e
Powiat starachowicki

Miasta: Starachowice • Wąchock
Gminy miejskie: Starachowice
Gminy miejsko-wiejskie: Wąchock
Gminy wiejskie: Brody • Mirzec • Pawłów

 
Źródło: "http://pl.wikipedia.org/wiki/Starachowice"

SEO Tools system wymiany linków system wymiany linków SEO Tools tanie kredyty gotówkowe kreatyna Plaza 3 star hotel Los Angeles krynica noclegi Sejm Tyk