|
|
Stanisław KościałkowskiStanisław Kościałkowski (ur. 24 października 1881 w Grodnie, zm. 2 września 1960 w Pitsford Hall koło Northampton) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. [edytuj] ŻyciorysStanisław Kościałkowski był synem Józefa Kościałkowskiego, lekarza i działacza społecznego, powstańca styczniowego, oraz Ludwiki z domu Eysmont. Urodzony w Grodnie, tam też skończył, w 1900 roku, gimnazjum rosyjskie. Studiował historię i literaturę polską, przez rok na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1905 roku obronił pracę doktorską Rola polityczna Antoniego Tyzenhauza. Następnie wyjechał do Rzymu jako stypendysta Akademii Umiejętności. W roku 1906 zamieszkał w Wilnie, pracując jako nauczyciel języka polskiego w rosyjskich gimnazjach rządowych. W 1915 roku, w czasie okupacji niemieckiej, został członkiem tajnego Komitetu Edukacyjnego, przystępując do organizowania polskiego szkolnictwa, zarówno średniego, jak i wyższego. Z jego inicjatywy od września 1915 zaczęły funcjonować dwie szkoły średnie: męska, późniejsze Gimnazjum im. Zygmunta Augusta oraz gimnazjum żeńskie, nazwane następnie imieniem Elizy Orzeszkowej, pisarki, z którą rodzina Kościałkowskich była zaprzyjaźniona. Stanisław Kościałkowki przez pewien czas pełnił nadzór nad obiema szkołami, uczył też w nich historii i literatury polskiej. Jednocześnie Stanisław Kościałkowki brał udział w pracach komitetu organizacyjnego Uniwersytetu Wileńskiego i został, w 1919 roku, członkiem tymczasowego senatu tej uczelni. W roku 1921 objął stanowisko zastępcy profesora USB, a w 1937 został profesorem zwyczajnym. W czasie pracy na uniwesytecie pełnił różne funkcje, m.in. prodziekana Wydziału Humanistycznego. Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się przede wszystkim na historii Wielkiego Księstwa Litewskiego. Za zasługi dla USB i kultury polskiej Stanisław Kościałkowski został w 1929 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Uniwersytet Stefana Batorego został rozwiązany 15 grudnia 1939 roku. Profesor Kościałkowski nie przerwał pracy, prowadząc w latach 1940-1941 tajne zajęcia ze studentami u siebie w domu. Jednocześnie opiekował się zbiorami Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W czerwcu 1941 roku został aresztowany i wywieziony do obozu na północy Uralu. Zwolniony w styczniu 1942 roku, przedostał się wraz z armią Andersa do Iranu. Rozwinął tam działalność kulturalną i wydawniczą, tworząc Towarzystwo Studiów Irańskich. Wykładał także na Polsko-Irańskim Uniwersytecie Ludowym oraz na kursach dla nauczycieli. Melchior Wańkowicz tak napisał o spotkaniu z profesorem Kościałkowskim w Teheranie:
W 1945 roku Stanisław Kościałkowski przeniósł się do Bejrutu, także tam organizując życie kulturalne i szkolnictwo: stworzył Instytut Polski Naukowy z dwuletnim Studium Polonistycznym. Pobyt na Bliskim Wschodzie wykorzystał do badań nad historią stosunków polsko-irańskich oraz polsko-libańskich i syryjskich. W roku 1950 wyjechał do Anglii, zamieszkując w Pitsford Hall koło Northampton. Uczył w szkole sióstr nazaretanek, wykładał także na Polskim Uniwersytecie w Londynie, nie przyjmując jednak wyboru na jego rektora. Zmarł 2 września 1960 roku. [edytuj] Niektóre publikacje
[edytuj] Źródła
|
||||||
