narzędzia |
Stan (zbiorowość społeczna)
duchowny, rycerz i mieszczanin (lub chłop)- przedstawiciele trzech stanów na średniowiecznej iluminacji
Stan – zamknięta zbiorowość społeczna w społeczeństwie feudalnym, różniąca się od innych pozycją ekonomiczną swoich członków, jak też ich pozycją prawno-społeczną (wyraźnie wyodrębnionych prawach, obowiązkach, przywilejach, przy czym najbardziej uprzywilejowaną grupą byli feudałowie świeccy). W Europie formowanie się stanów rozpoczęło się jeszcze w średniowieczu, ok. XIII wieku; najpierw nastąpiło to na zachodzie kontynentu, a nieco później na wschodzie. Przynależność do danego stanu społecznego (poza duchowieństwem) była dziedziczna. Stany korzystały z szerokiego samorządu; przez przedstawicieli w parlamentach uczestniczyły też w życiu politycznym kraju. Wyróżnienie poszczególnych stanów jest dość problematyczne, gdyż w różnych krajach podział ten był odmienny. Generalnie wymienić można następujące stany, przy czym w żadnym społeczeństwie nie występowały one wszystkie:
Przynależność stanowa chłopów kształtowała się różnie: w niektórych krajach stanowili odrębny stan, w innych zaliczano ich wraz z mieszczaństwem do tzw. stanu trzeciego, niekiedy zaś jako grupa nieuczestnicząca w życiu politycznym nie byli zaliczani w obręb żadnego stanu. W Polsce istniały następujące stany:
Na zachodzie Europy podział stanowy wyglądał odmiennie Likwidacja ustroju stanowego rozpoczęła się w końcu XVIII wieku. Pierwszym krajem który zlikwidował formalny podział społeczeństwa na stany była Francja (1791). W innych państwach zachodnioeuropejskich następowało to stopniowo w ciągu XIX w. W Polsce podział stanowy zniesiony został przez Konstytucję Marcową (1921) [edytuj] Zobacz też |