Przysłona fotograficzna

Niska (1.) i wysoka (2.) liczba przysłony dająca w efekcie dużą bądź małą ilość światła

Przysłona fotograficzna, przesłona (gr. diafragma, łac. apertura, niem. Blende) – część obiektywu w postaci regulowanego otworu na drodze strumienia światła. Stosowana najczęściej w obiektywach fotograficznych i kamerach filmowych. Zwykle ma postać nachodzących na siebie metalowych kształtowników.

Regulując wielkość szczeliny (jej średnicę, będącą jednocześnie aperturą urządzenia) za pomocą listków można zmieniać ilość światła przechodzącego przez soczewki obiektywu, a jednocześnie wpływać na głębię ostrości uzyskiwanego obrazu (im wyższa wartość przysłony tym większa głębia ostrości). Stopień otwarcia przysłony określany jest za pomocą liczby przysłony.

W przypadku urządzeń rejestrujących obraz (np. aparaty fotograficzne, kamery filmowe) przysłona jest jednym z dwóch czynników dozujących ilość światła podczas naświetlania. Drugim jest urządzenie sterujące czasem otwarcia migawki. W przypadku urządzeń naświetlających sytuacja wygląda analogicznie, np. w przypadku powiększalnika fotograficznego drugim elementem jest zestaw lampa + zegar ciemniowy.
Każde zwiększenie liczby przysłony o jedną działkę powoduje zmniejszenie ilości wpadającego światła o połowę.
Liczba listków przysłony i stopień jej otwarcia, bądź zamknięcia, mają wpływ na kształt bokeh.

[edytuj] Liczba przysłony

Liczba przysłony lub wartość przysłony to parametr charakteryzujący ilość światła przepuszczanego przez obiektyw do wnętrza aparatu fotograficznego padającego na materiał światłoczuły przy danym ustawieniu przysłony. Liczba ta oznaczana jest za pomocą litery f i jest odwrotnie proporcjonana do wielkości otworu względnego obiektywu, co oznacza, że większa liczba przysłony oznacza mniejszą ilość przepuszczanego światła.

Liczba przysłony $f/\#$ , często oznaczana $N$ , jest określona przez wzór

$f/\# = N = \frac 1O \$

gdzie $O$ jest otworem względnym obiektywu, wyrażonym jako

$O = \frac df \$

gdzie $d$ jest średnicą obiektywu, a $f$ ogniskową.

Po uproszczeniu możemy przyjąć, że: $f/\# = N = \frac fd \$

Obecnie przyjęło się oznaczać na obiektywach aparatów fotograficznych liczbę przysłony wartościami, odpowiadającymi przybliżeniom kolejnych potęg $\sqrt 2$

1,0; 1,4; 2,0; 2,8; 4,0; 5,6; 8,0; 11,0; 16,0; 22,0...

Wartość przysłony $f / 1.0$ oznacza, że ogniskowa obiektywu jest równa średnicy przysłony. Każda następna pozycja oznacza ustawienie przysłony, przy którym do wnętrza obiektywu przepuszczana jest dwa razy mniejsza ilość światła.

Najniższa wartość przysłony określa jasność obiektywu. Pierwsza wartość może być wartością pośrednią, np. 1,8; 3,5; 4,5; i jest zależna od budowy obiektywu.