Przeciwciała przeciwjądrowe

Przeciwciała przeciwjądrowe (skrót ANA od ang. anti-nuclear antibodies) są to przeciwciała skierowane przeciwko składnikom jądra komórkowego, takim jak DNA, histony, rybonukleoproteiny, RNA jąderkowe, białka niehistonowe i mają znaczenie diagnostyczne w rozpoznawaniu układowych chorób tkanki łącznej, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, zapalenie skórno-mięśniowe i inne.

Mogą również wystąpić w przypadku innych chorób, nie mają wtedy jednak znaczenia diagnostycznego:

zakażenia (np. gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby, kiła, choroby pasożytnicze)
nowotwory (np. rak sutka, rak gruczołu krokowego, białaczka, ziarnica złośliwa)
choroby narządów wewnętrznych (zwłaszcza wątroby i płuc)
choroby skóry (np. łuszczyca, liszaj płaski)
po przeszczepach
przy stosowaniu niektórych leków, zwłaszcza pochodnych hydralazyny.
u osób zdrowych

W razie stwierdzenia dużego poziomu ANA rzędu 1:160 z objawami choroby tkanki łącznej, należy wykonać badania swoistości przeciwciał przeciwjądrowych i oznaczyć:

anty-dsDNA - p/ciała przeciw dwuniciowemu DNA (ang. double-stranded DNA)
anty-U1-RNP - p/ciała przeciw rybonukleoproteinie U1
anty-ScL70 - p/ciała przeciw topoizomerazie
anty-Sm
anty-Jo-1
anty-Ro
anty-La

Skróty od Sm do La pochodzą od pierwszych liter nazwisk osób, u których wykryto je po raz pierwszy. Nowym testem ma być CCP (Cyclic Citrullinated Peptide Antibody) (wg portalu wiarygodnej MAYO Clinic).