Prawo konstytucyjne

Prawo konstytucyjne to zespół norm prawnych określających ustrojowe zasady funkcjonowania państwa, treść i sposoby zagwarantowania praw człowieka i obywatela oraz zaspokajania potrzeb społecznych, sposób tworzenia prawa, hierarchię źródeł prawa a także kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy organami władzy państwowej.

[edytuj] Źródła prawa konstytucyjnego

Podstawowym aktami prawnym określającym ustrój państwa jest konstytucja, jej postanowienia znajdują rozwinięcie w szeregu ustaw. Najczęściej konstytucja ma postać jednego aktu prawnego, może mieć też kształt kilku aktów tej samej rangi (stan taki istniał w Polsce od września 1992 r. do wejścia w życie obecnej Konstytucji z 1997 r.). Wyjątkiem jest ustrój Wielkiej Brytanii, w której porządku prawnym, brak jest jednolitego aktu tej rangi, zaś treść konstytucji można wywieść z szeregu aktów prawnych powstałych na przestrzeni wieków (np. Wielkiej Karty Swobód z 1215 r., Act of Settlement z 1701 r.).

W demokratycznym państwie prawa przyjmuje się wymóg zgodności wszystkich aktów prawnych z konstytucją ("Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej"^[1]. Jest to wynikiem przyjętej hierarchii aktów prawnych, zgodnie z którą każda ustawa musi być zgodna z konstytucją (zasada konstytucyjności, zaś każde rozporządzenie wykonawcze nie może być sprzeczne z ustawą i konstytucją (zasada legalności). Do oceny zgodności aktów prawnych z normami wyższego rzędu powołany jest Trybunał Konstytucyjny.

Podstawowymi źródłami prawa stanowionego (zwanych inaczej aktami prawotwórczymi) w Polsce są, enumeratywnie wymienione w Konstytucji, następujące akty normatywne:

• Konstytucja
• Ustawy
• Ratyfikowane umowy miÄ™dzynarodowe
• RozporzÄ…dzenia

Uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów są w świetle Konstytucji traktowane jako źródła prawa wewnętrznego. Aby ustalić treść norm prawnych należy zastosować odpowiednie reguły interpretacyjne prawa. Od źródeł prawa należy odróżnić akty stosowania prawa, które mają charakter konkretno-indywidualny i są nimi np. wyroki sądowe w konretnych sprawach lub decyzje administracyjne.

[edytuj] Zasady Naczelne Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 1997r.

[edytuj] Zasada państwa jako dobra wspólnego

Art. 1

Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.

Znaczy to tyle, że każdy obywatel RP może korzystać ze wszystkich dostępnych instytucji państwowych, a także, że powinien dbać o ich ustawiczny rozwój; zawiera się w tym także troska o dobro ojczyzny i obowiązek jej obrony. Państwo jest tutaj rozumiane nie tylko jako instytucje, ale także jako wspólnotę obywatelską, kierowaną przez władzę, pojmowaną jako "zrzeszenie obywatelskie", której "statutem" jest właśnie Konstytucja^{[[[Wikipedia:Weryfikowalność|potrzebne źródło]]]}.

[edytuj] Zasada demokratycznego państwa prawnego

Art. 2

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

[edytuj] Zasada suwerenności narodu

Art. 4 ust. 1

Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.

Art. 4 ust. 2

Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.

Co znaczy tyle, że suwerenną władzę sprawuje lud (albo Naród), piastując tę władzę poprzez fakt, że władza należy i pochodzi od Narodu, czyli, że władza może określać sposób postępowania wszystkich podległych podmiotów jedynie przy legitymizacji Narodu^{[[[Wikipedia:Weryfikowalność|potrzebne źródło]]]}.

[edytuj] Zasada konstytucjonalizmu

Art. 8 ust. 1

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 8 ust. 2

Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Oznacza to, że właśnie konstytucja stoi najwyżej w systemie źródeł prawa, czyli jest najważniejszym aktem prawnym^{[[[Wikipedia:Weryfikowalność|potrzebne źródło]]]}.

[edytuj] Zasada podziału władz

Art. 10 ust. 1

Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.

Art. 10 ust. 2

Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.

Dziś mówimy o poliformiźmie władz a nie o trójpodziale.

[edytuj] Zasada pluralizmu politycznego

Art. 11 ust. 1

Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach obrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.

Art. 11 ust. 2

Finansowanie partii politycznych jest jawne.

Art. 13

Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swych programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program zakłada nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.

[edytuj] Zasada społecznej gospodarki rynkowej

Art. 20

Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483)

[edytuj] Bibliografia

• Banaszak B., Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych paÅ„stw demokratycznych, Kraków 2004.
• Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2004.
• Boć J., Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, WrocÅ‚aw 1998.
• Garlicki L., Konstytucja RP. Komentarz, Warszawa 2003.
• Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykÅ‚adu, Warszawa 2004.
• Kruk M., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z komentarzem, Warszawa 1997.
• Ludwikowski R. R., Prawo konstytucyjne porównawcze, ToruÅ„ 2000.
• Rost A., Instytucje polskiego prawa konstytucyjnego, PoznaÅ„ 2005.
• Sagan S., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2000.
• Sarnecki P., Prawo konstytucyjne RP, Warszawa 2005.
• SkrzydÅ‚o W., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 1997.
• SkrzydÅ‚o W., Polskie prawo konstytucyjne, Lublin 2004.
• Winczorek P., WstÄ™p do nauki o paÅ„stwie, Warszawa 1997.
• Witkowski Z., Prawo konstytucyjne, ToruÅ„ 2006.

[edytuj] Zobacz też

• Referat z historii prawa konstytucyjnego
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej