Pozycja społeczna

Pozycja społeczna wyróżnione i określone w danej kulturze miejsce jednostki społecznej w hierarchii społecznej i szerzej w strukturze społecznej. Pozycja społeczna określa prestiż jednostki. Z zajmowanej pozycji społecznej wynika rola społeczna jaką odgrywać powinna jednostka. Osoba znajdująca się na pewnej pozycji społecznej związana jest też z określonymi przywilejami i obowiązkami, jakie powinna pełnić wobec grupy czy społeczeństwa.

Najczęściej pozycja społeczna wiązana jest z hierarchia społeczna, gdzie wynika ona z relacji podległości między jednostkami należącymi do różnych kategorii społecznych. W zakładzie pracy jest np. relacja kierownik i podległy mu pracownik. W społeczeństwie feudalnym jest to relacja chłop - szlachcic. Z pozycją społeczną związana jest też najczęściej swoista symbolika, odmienne wzorce zachowań w określonych sytuacjach.

Pozycja społeczna jednostki rzutuje na jej ocenę rzeczywistości, a w szczególności ocenę własnego otoczenia społecznego. Określa ona też możliwości konsumpcyjne i dostępność do danych dóbr, co utożsamia ją ze statusem.

• W ujÄ™ciu funkcjonalnym pozycja spoÅ‚eczna czÄ™sto utożsamiana byÅ‚a z rolÄ… spoÅ‚ecznÄ…. W tym ujÄ™ciu jest ona zależna od miejsca w strukturze spoÅ‚ecznej, a także od takich zmiennych jak pÅ‚eć i wiek. Ze wzglÄ™du na to, że jednostka w spoÅ‚eczeÅ„stwie nowoczesnym należy do wielu różnych grup spoÅ‚ecznych, posiada w nich odmiennÄ… pozycjÄ™. W zależnoÅ›ci od roli jakÄ… w danej chwili odgrywa, można mówić, że pewne jej statusy sÄ… wówczas utajone, a pewne czynne. W takich sytuacjach dochodzić może do konfliktu ról, jeżeli normy i wartoÅ›ci realizowane dziÄ™ki danej roli stojÄ… w sprzecznoÅ›ci z wartoÅ›ciami i rolami innej roli. PrzykÅ‚adem takiego konfliktu może być sytuacja, gdy jednostka bÄ™dÄ…ca nauczycielem musi podporzÄ…dkować siÄ™ wykÅ‚adowcy, podejmujÄ…c studia podyplomowe.

Niektóre pozycje społeczne można zdobywać sekwencyjnie, jak np. pozycję profesora, która wymaga pokonania szeregu szczebli w karierze, a więc kilku przejść między kolejnymi w tej sekwencji pozycjami społecznymi.

• W ujÄ™ciu Homansa pozycja jednostki zależy:

1. od jej miejsca w układzie komunikacyjnym,
2. od wykonywanych zadań w społecznym podziale pracy
3. od prestiżu, który wynika z pozostałych dwóch zmiennych.

Im bliżej centrum komunikacyjnego grupy znajduje się jednostka i im bardziej istotne dla funkcjonowania grupy wykonuje zadania, tym większy będzie jej prestiż.

Pozycje społeczne dzielą się na przypisane, na które nie ma wpływu sama jednostka, np. pozycja dziecka w rodzinie, przedszkolaka itp. oraz osiągane, które wynikają z podjętych działań przez jednostkę, jak np. pozycja dyrektora w firmie czy pozycja burmistrza w strukturze społecznej miasta.