Pokój światowy

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Pokój światowy – idea wolności, pokoju i szczęścia wszystkich narodów; jest jedną z ambicji obecnych i byłych przywódców światowych.

Spis treści

[edytuj] Idea "pokoju wieczystego" Kanta

Esej Immanuela Kanta Projekt Wieczystego Pokoju (Zum ewigen Frieden) z 1795 formułuje następujące postulaty dla osiągnięcia trwałego pokoju między państwami:

Artykuły preliminaryjne:

„żaden traktat pokojowy, w którym przez utajone zastrzeżenie zawarte zostało zarzewie przyszłe wojny, nie może być za takowy uznany”
„żadne samoistne państwo (małe czy też duże, to rzecz obojętna) nie może być nabyte przez jakieś inne państwo drogą spadku, zamiany, kupna lub darowizny”
„wojska regularne (miles perpetuus) winny być z czasem zupełnie zniesione”
„w związku z zewnętrznymi zatargami państwa nie powinny być zaciągane żadne długi państwowe”
„żadne państwo nie powinno mieszać się przemocą do ustroju i rządów innego państwa”
„żadne państwo w stanie wojny z innym państwem nie może sobie pozwolić na takie wrogie kroki, które musiałyby uniemożliwić wzajemne zaufanie w przyszłym pokoju, jak: wynajmowanie skrytobójców, trucicieli, łamanie warunków kapitulacji, nakłanianie do zdrady w kraju, z którym prowadzi się wojnę”

Artykuły definitywne:

„ustrój obywatelski w każdym państwie powinien być republikański”
„prawo międzynarodowe powinno opierać się na federalizmie wolnych państw”
„ogólnoświatowe prawo obywatelskie, powinno być ograniczone do warunków powszechnej gościnności”

[edytuj] Historia

Niektórzy historycy^{[potrzebne źródło]} identyfikują ten termin z długotrwałą tendencją zaprzestania walk pomiędzy państwami narodowymi. Przykładem jest porównanie skłóconej Europy z czasów I i II wojny światowej z Unią Europejską lub licznych, niegdyś wrogich sobie państewek chińskich współtworzących dziś nowoczesne Chiny. Część historyków^{[potrzebne źródło]} twierdzi, że cały świat podąży w tym kierunku.

Dr Frank Laubach, amerykański misjonarz na Filipinach w 1935 roku uznał ubóstwo, biedę, niesprawiedliwość i analfabetyzm za przeszkody w osiągnięciu pokoju światowego. Był inicjatorem programu alfabetyzacji mieszkańców pod nazwą "Każdy uczy każdego" (ang. Each One Teach One), dzięki któremu ok. 60 milionów ludzi nauczyło się czytać w swoim ojczystym języku.

Pokój światowy często^{[potrzebne źródło]} jest elementem ideologii, stąd komunistyczni myśliciele tacy jak Lew Trocki przypuszczali, że rewolucja światowa wywoła komunistyczny pokój światowy. Przedstawiciele środowisk liberalnych, np. Francis Fukuyama, uważali natomiast że nastanie powszechnej demokracji zakończy ewolucję ideologiczną ludzkości (ang. the end of history).

Istnienie pokoju światowego wymaga funkcjonowania racjonalnych, podejmujących przemyślane decyzje przedstawicieli ogółu - agentów. Bertrand Russell sceptycznie wyrażał się o nastaniu pokoju światowego:

Ziemia, po wiekach wydawania na świat nieszkodliwych owadów i motyli osiągnęła ten poziom ewolucji, na którym pojawiają się Neronowie, Genghis Khanowie i Hitlerzy. Mam jednak nadzieję, że jest to jedynie koszmar, który wkrótce minie. Wraz z czasem ziemia na nowo utraci zdolność podtrzymywania życia i znów zawita na niej pokój.

Utopijne wyobrażenie wiecznego pokoju ludzkości uważane jest przez wielu^{[potrzebne źródło]} za niemożliwe do osiągnięcia ze względu na mnogość różnorodnych uwarunkowań i zachowań ludzkich. Pogląd ten opiera się na przekonaniu, że w pewnych warunkach zawsze znajdą się ludzie o sprzecznych interesach. Brak jakichkolwiek konfliktów oznaczałby, że każdy jest całkowicie niezależny od pozostałych lub świadczyłby o zatarciu indywidualnych cech, które czynią nas ludźmi.

Jednak nie wszystkie interpretacje pokoju światowego są takie skrajne. Przede wszystkim - istnieje wiele rodzajów konfliktów. Biorąc pod uwagę tylko konflikty zbrojne, pokój światowy oznacza stan, w którym wszelkie zatargi międzypaństwowe rozwiązywane są bez użycia siły. Natomiast znacznie trudniej osiągnąć pokój, przyjmując za jego wyznacznik brak konfliktów handlowych czy sporów o granice państwowe.

Nawet jeśli pokój światowy (ustalany na podstawie dowolnego kryterium) jest celem nieosiągalny, warto stawiać go sobie za cel. Jest to sytuacja analogiczna do odwiecznego ludzkiego dążenia do ideału.

[edytuj] Demokratyczna teoria pokoju

Według zwolenników kontrowersyjnej demokratycznej teorii pokoju dotychczasowe doświadczenia wskazują^{[potrzebne źródło]}, iż państwa demokratyczne bardzo rzadko wypowiadają sobie nawzajem wojnę. Pojedynczym wyjątkiem jest tu postawa Wielkiej Brytanii z grudnia 1941 roku, kiedy to (pod presją Stalina) ogłosiła wojnę z Finlandią, nie rozpoczynając jednak walki zbrojnej. Od czasu rewolucji przemysłowej wiele państw przejęło ustrój demokratyczny. Można na tej podstawie wnioskować, że największe szanse na realizację idei pokoju światowego związane są z rozwojem demokracji.

[edytuj] Leseferyzm

Zwolennicy leseferyzmu są zdania, iż zniesienie ceł i zagwarantowanie nieograniczonego handlu międzynarodowego zapobiegałoby konfliktom zbrojnym między państwami, gdyż jedyną szansą na prowadzenie długotrwałej wojny jest doprowadzenie do samowystarczalności gospodarczej kraju. Przykładowo, gdy jedno państwo wytwarza broń, natomiast drugi zaopatruje pozostałe w amunicję - nie może dojść do walk między nimi, ponieważ żadna ze stron nie jest w stanie wyprodukować jednocześnie i broni i amunicji, aby prowadzić wojnę.

Przeciwnicy tej teorii twierdzą jednak, że wolny handel to za mało. Państwa mogą tworzyć "plany awaryjne", które przystosowałyby ich gospodarki do krótkotrwałego okresu samowystarczalności, pozwalającego na pewne działania zbrojne.

[edytuj] Izolacjonizm państwowy

W przeciwieństwie do propagatorów utworzenia wspólnego rządu dla wszystkich narodów, zwolennicy izolacjonizmu proponują troskę jedynie o wewnętrzne sprawy narodu jako drogę do osiągnięcia pokoju światowego. Uważają jednocześnie, że winą za brak pokoju należy obarczyć rządy, które starają się wpływać na decyzje innych państw. Przykładami krajów stosujących w przeszłości izolacjonizm są Japonia czy Chiny.