Planeta karłowata

Planetą karłowatą jest obiekt, który:

znajduje się na orbicie wokół Słońca,

posiada wystarczającą masę, by własną grawitacją pokonać siły ciała sztywnego tak, aby wytworzyć kształt odpowiadający równowadze hydrostatycznej (prawie kulisty),

nie oczyścił sąsiedztwa swojej orbity z innych względnie dużych obiektów,

nie jest satelitą planety lub innego obiektu niegwiazdowego.

Planety karłowate, wbrew nazwie, nie zaliczają się do planet.

Termin "planeta karłowata" został zdefiniowany przez IAU jedynie dla Układu Słonecznego, jednak czasem jest używany również dla obiektów pozasłonecznych. Jak dotąd nie potwierdzono odkrycia żadnej pozasłonecznej planety karłowatej, choć o możliwość przynależności do tej kategorii bywa podejrzewany obiekt PSR 1257+12 D.

[edytuj] Lista planet karłowatych

Jak dotąd za planety karłowate oficjalnie uznano następujące 4 ciała niebieskie:

Charakterystyka planet karłowatych

Planeta karłowata

Średnica równ. [km]

Masa [kg]

Promień orbity^* [j.a.]

Okres orbitalny^*
[lata]

Inklinacja [°]

Mimośród

Księżyce

Ceres

975

9,5 × 10²⁰

2,5-2,9

4,6

10,587

0,080

Pluton

2304

~1,305 × 10²²

39,5

248,5

17,1

0,249

Makemake

1600 – 2000

~4 × 10²¹

38,44 - 52,76 j.a.

309,9

28,96

0,1569

Eris

~2400

1,66 × 10²²

37,77-97,56

557

44,187

0,44177

[edytuj] Potencjalne planety karłowate

Jest niemal pewne, że do grona planet karłowatych dołączą wkrótce także inne obiekty. Obecnie znanych jest kilkadziesiąt obiektów transneptunowych branych pod uwagę jako potencjalne planety karłowate. Nie jest znany ich dokładny kształt, ale znając ich średnice można założyć (opierając się na obserwacji podobnych obiektów), że mają wystarczającą masę, by osiągnąć prawie okrągły kształt. Dla obiektów skalistych minimalna średnica przy której ciało osiąga kształt odpowiadający równowadze hydrostatycznej wynosi ok. 900 km, dla obiektów składających się w dużej części z lodu ta granica może wynosić 200 – 400 km^[1].

Poniższa lista obejmuje obiekty transneptunowe o średnicy co najmniej 700 km i najprawdopodobniej spełniające kryterium równowagi hydrostatycznej.

Nazwa

Kategoria

Średnica

Masa

Orkus

plutonek

840 – 1880 km

6,2 – 7,0 × 10²⁰ kg

Sedna

obiekt dysku rozproszonego

1180 – 1800 km

1,7 – 6,1 × 10²¹ kg

2003 EL₆₁

cubewano

~1.960×1.518×996 km

~4,2 × 10²¹ kg

Quaoar

cubewano

989 – 1346? km

1,0 – 2,6 × 10²¹ kg

2002 TC₃₀₂

obiekt dysku rozproszonego

≤ 1200 km

0,78 - 18 × 10²⁰ kg

Waruna

cubewano

~936 km

~5,9 × 10²⁰ kg

2002 UX₂₅

cubewano

~910 km

~7,9 × 10²⁰ kg

2002 TX₃₀₀

cubewano

< 900 km

1,6 - 3,7 × 10²⁰ kg

Iksjon

plutonek

< 822 km

<5,8 × 10²⁰ kg

2002 AW₁₉₇

cubewano

700 ±50 km

5,2 × 10²⁰ kg?

Status planety karłowatej mogłyby uzyskać ponadto trzy inne planetoidy pasa głównego (Pallas, Westa i Hygiea). Jak dotąd jednak nie wykazano, że spełniają kryterium równowagi hydrostatycznej.

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Zobacz też