narzędzia |
Ostrów WielkopolskiWspółrzędne: 51°39' N 17°42' E
Ostrów Wielkopolski (do 1920 Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo) - miasto w województwie wielkopolskim, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Ołobokiem, siedziba gminy Ostrów Wielkopolski i powiatu ostrowskiego, 72 492 mieszk. (2007). Ostrów leży w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, nad lewym dopływem Prosny – Ołobokiem. W dokumentach pisanych pojawił się na pocz. XV w. Nazwa miasta to archaizm oznaczający wyspę, kępę wśród mokradeł. Pod względem liczby mieszkańców zajmuje 55. miejsce w Polsce i 5. w województwie wielkopolskim (2006, GUS). Jeden z siedmiu głównych ośrodków województwa wielkopolskiego, siedziba instytucji rangi subregionalnej (prokuratura okręgowa, oddział regionalny ZUS, oddział regionalny KRUS, inspekcje). Zespół osadniczy Ostrowa, Kalisza i Skalmierzyc należy do dwóch rejonów województwa (obok rejonu Poznania) przewidzianych dla największej koncentracji przemysłu[2]. Patronem miasta jest św. Stanisław Biskup Męczennik. Święto miasta obchodzone jest 10 listopada, w rocznicę rozpoczęcia wydarzeń tzw. Republiki Ostrowskiej.
[edytuj] Informacje statystycznePodstawowe dane dot. ludności znajdują się w tabeli. Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1161,05 zł. Miasto stanowi 3,65% powierzchni powiatu.
[edytuj] Geografia fizyczna[edytuj] Położenie geograficzneOstrów leży w środkowej części Niziny Wielkopolskiej (Niziny Południowowielkopolskiej), w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej (zwanej też rzadziej Wysoczyzną Koźmińską), na północno zachodnich stokach Wzgórz Wysockich. Przez północną część miasta przepływa lewy dopływ Prosny – Ołobok (Ołoboczka, Ostrowica), której z kolei prawym dopływem jest niewielki, w przeważającej części skanalizowany, ciek Struga Ostrowska (w całości w granicach miasta). Przez południowo-zachodnią część miasta przebiega dział wodny między dorzeczami Odry i Warty. [edytuj] KlimatKlimat w rejonie Ostrowa jest kształtowany głównie przez masy powietrza polarno-morskiego (przeważają wiatry zachodnie). Średnia roczna temperatura powietrza wynosi w Ostrowie 8°C, całkowita roczna suma opadów wynosi 500-550 mm, okres wegetacyjny trwa zazwyczaj 210-220 dni. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, a najchłodniejszym styczeń. [edytuj] Geografia społeczno-ekonomiczna
[edytuj] Podział miasta i zagospodarowanie przestrzeniDo początku lat 90. obowiązywał podział na 7 dzielnic (Stare Miasto, Wenecja, Krępa, Pruślin, Stare Kamienice, Zębców, Zacharzew) odpowiadających dzielnicom zwyczajowym. Obecnie miasto jest podzielone administracyjnie na 11 osiedli:
Cechą charakterystyczną Ostrowa jest znaczna przewaga pogrupowanej w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej (Zacharzew, Krępa). Skupia ona ponad 50% wszystkich zasobów mieszkaniowych miasta. Intensywnie rozwijają się nowe osiedla z taką zabudową (Zębców, Pruślin oraz podmiejskie). Zabudowa wielorodzinna obecna jest w postaci niewielkich zespołów bloków na obrzeżach centrum (Śródmieście, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Grunwaldzkie, os. Dembińskiego, os. Szamarzewskiego) oraz w większych zespołach na os. Jana Pawła II. Zabudowa przemysłowo-składowa skupiona jest w okolicach linii kolejowych w centralnej oraz zachodniej części miasta, a także na terenie Zębcowa i Str. Kamienic. Większe zespoły terenów zielonych koncentrują się na obrzeżach północnych (Piaski-Szczygliczka), wschodnich (Bagatela) i południowych (Zębców). Pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną przewidziane są przede wszystkim tereny we wschodniej części miasta (os. Jana Pawła II, pn.-zach. część Starych Kamienic) oraz tzw. Nowe Miasto (na wschód od os. Grunwaldzkiego). Dla zabudowy jednorodzinnej przewidziano rejon Pruślina, Parceli Zacharzewskich, Topoli Mł., Wysocka Wlk., Wenecji, wsch. i płd. Str. Kamienic oraz os. Odolanowskiego, a dla zabudowy przemysłowej południową część miasta (Zębców, zach. Kamienice Str., os. Odolanowskie, płd. Pruślin, płn. Wysocko Wlk.) oraz wokół stacji kolejowych Ostrów Wlkp. Zachodni i Ostrów Wlkp. Gorzyce. Głównym terenem, który (poza Śródmieściem) miałby w przyszłości pełnić funkcje centrotwórcze jest wspomniane Nowe Miasto. Dzielnice i osiedla Ostrowa Wielkopolskiego
Dzielnice zwyczajowe: Nowa Dzielnica • Krępa • Piaski-Szczygliczka (Nowy Staw, Stary Staw, Piaski, Szczygliczka) • Pruślin • Stare Kamienice • Śródmieście • Wenecja • Zacharzew • Zębców [edytuj] Geografia przemysłu i usługOśrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego (precyzyjnego, środków transportu, metalowego), spożywczego, materiałów budowlanych – przewaga liczby osób zatrudnionych w przemyśle. Stopa bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie (16,3%, 30 czerwca 2006). Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce. Rozwinięty sektor usług – handel detaliczny (do 2006 r. ograniczenia dla handlu wielkopowierzchniowego) i hurtowy, filie banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firmy doradcze i projektowe, serwisy i in. Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy - w Planach Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Wielkopolskiego region ten uznany został (obok regionu Poznania) za przyszłościowe miejsce koncentracji przemysłu. Podstrefa Kamiennogórskiej SSE. [edytuj] Geografia komunikacjiZnaczący węzeł kolejowy i drogowy. Linie kolejowe wybiegają z Ostrowa w pięciu kierunkach (bezpośrednie połączenia pasażerskie):
Nazwę Ostrowianin nosi jeden z pociągów pospiesznych relacji Warszawa – Ostrów Wielkopolski – Wrocław. W mieście krzyżują się drogi krajowe oraz wojewódzkie dopuszczone do ruchu ciężkiego:
Funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska (MZK Ostrów Wlkp.) obsługująca także połączenia z innymi miejscowościami regionu (MZK Ostrów Wlkp., MZK Krotoszyn, Kaliskie Linie Autobusowe). Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, obecnie zatrzymana, kolejka wąskotorowa. Ponadto, w miejscowości Michałków położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Więcej: transport drogowy w Ostrowie, transport kolejowy w Ostrowie, transport lotniczy w Ostrowie, komunikacja miejska w Ostrowie [edytuj] HistoriaNa północno-wschodnich obrzeżach obecnego Ostrowa ok. X w. znajdował się niewielki gród obronny. Obecnie trwają intensywne prace archeologiczne nad jego zbadaniem. Miasto otrzymało prawa miejskie najpóźniej w roku 1404. Do początków XVIII w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W 1711 r. mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom - Jan Jerzy Przebendowski wyjednał u króla ponowną lokację miasta, połączona tym razem z wydaniem licznych przywilejów, w 1714 r., Marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński potwierdził stare przywileje i nadał nowe, Radziwiłłowie, byli patronami i fundatorami wielu przedsięwzięć w mieście. Opieka właścicieli, gospodarność włodarzy, działania mieszkańców oraz korzystne, przygraniczne położenie przyczyniły się do szybkiego rozwoju miasta, przerwanego dopiero wybuchem II wojny światowej. Bardzo ważnym impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. Miasto było znaczącym ośrodkiem ruchu narodowego w okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest Republika Ostrowska – bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918 r., w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W latach międzywojennych Ostrów należał do czołówki najszybciej rozwijających się miast w Polsce – liczba mieszkanców zwiększyła się dwukrotnie, powstało wiele okazałych budynków, nowe zakłady przemysłowe (Fabryka Wagon). W czasie II wojny światowej w Ostrowie znajdował się obóz pracy. Miasto należało do ważniejszych ośrodków konspiracji w Wielkopolsce - po rozbiciu przez gestapo w 1941 r. struktur poznańskich Okręgu ZWZ jego siedziba została przeniesiona do Ostrowa, stąd też prowadzono odbudowę struktur Związku dla całego Poznańskiego. Więcej: historia Ostrowa, Stary Cmentarz, Republika Ostrowska, Alma Mater Ostroviensis, Honorowi Obywatele Miasta Ostrowa [edytuj] Architektura[edytuj] Stary OstrówZe względu na wartość dziedzictwa kulturowego, na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem zabytków strefę podlegającą ścisłej ochronie konserwatorskiej[3]. Zachował się układ urbanistyczny pochodzący najpóźniej z pocz. XVIII w. Zabudowa w centrum pochodzi w przeważającej części z II poł. XIX w. (niska klasycyzująca i wyższa reprezentująca historyzm) oraz z I poł. XX w. (secesja, modernizm). Więcej: architektura Ostrowa Wielkopolskiego – stary Ostrów, plac Stefana Rowińskiego [edytuj] Architektura sakralnaWięcej: zabytkowa architektura sakralna w Ostrowie
[edytuj] Budynki użyteczności publicznejWięcej: zabytkowe budynki użyteczności publicznej w Ostrowie
[edytuj] Budynki przemysłoweWięcej: zabytkowa zabudowa przemysłowa w Ostrowie [edytuj] DomyWięcej: zabytkowe domy w Ostrowie
[edytuj] Architektura współczesnaZobacz: architektura współczesna w Ostrowie [edytuj] Zieleń miejska i ochrona przyrodyTereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka. W latach 90. stracił na znaczeniu, obecnie jest rewaloryzowany. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek). Na terenie miasta znajduje się 12 pomników przyrody. Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:
Więcej: zieleń miejska w Ostrowie [edytuj] KulturaW Ostrowie odbywają się imprezy kulturalne o zasięgu regionalnym, krajowym, a także międzynarodowym, spośród których należy wymienić m.in.:
Spośród różnorodnych instytucji kulturalnych największe znaczenie mają trzy: Kino Komeda – Centrum Kultury Komeda, Centrum Ostrów (amatorska scena dramatyczna, scena impresaryjna i kinowa, scena klubowa, Restauracja Literacka, Galeria Na Dole, Miejska Biblioteka Publiczna im. Rowińskiego) oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej. Oprócz instytucji znaczącą rolę animatorską odgrywają stowarzyszenia kulturalne (chopinowskie, śpiewacze – miasto posiada bogate tradycje chóralne, teatry amatorskie i in.). Uzupełnieniem oferty kulturalnej miasta są muzea, m.in. Miasta Ostrowa, Garnizonu Ostrowskiego, Skansen Pszczelarski. Więcej: imprezy kulturalne w Ostrowie, centra kultury w Ostrowie, Kultura w Ostrowie Wielkopolskim [edytuj] Edukacja
Ośrodek szkolnictwa średniego, zawodowego i wyższego. Wg danych statystycznych (2002, dla ostrowian powyżej 19 roku życia) wykształcenie wyższe posiada 13% mieszkańców, średnie, średnie zawodowe i policealne 46%, zasadnicze zawodowe 26%, a podstawowe 14%. W mieście znajduje się 16 przedszkoli, 13 szkół podstawowych i 6 gimnazjów. Ostrów jest ośrodkiem edukacji średniej i zawodowej dla powiatu ostrowskiego i południowej Wielkopolski – 8 szkół (lub zespołów szkół) ogólnokształcących oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych. Są wśród nich m.in.: I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego, II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta. Ponadto działają: Zespół Szkół Specjalnych, Zespół Szkół Muzycznych im. Krzysztofa Komedy-Trzcińskiego, szkoły policealne i pomaturalne, Instytut Polsko-Kanadyjski. [edytuj] Szkoły wyższeOśrodek szkolnictwa wyższego dla miasta i powiatu: 1 wydział zamiejscowy i 4 filie uczelni wyższych (nauki techniczne, społeczne, ekonomiczne, nauki o zdrowiu, wychowanie fizyczne). Około 3,5 tysięcy studentów (2005).
Ostrów należy do największych miast w Polsce nie będących siedzibą uczelni wyższej. 24 sierpnia 2006 r. powołano Stowarzyszenie Edukacji Akademickiej w Ostrowie skupiające przedstawicieli środowisk naukowych Politechniki Wrocławskiej i społeczności lokalnej Ostrowa. Celem Stowarzyszenia jest utworzenie w mieście Wyższej Szkoły Inżynierskiej. [edytuj] ReligiaNa terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły: [edytuj] Katolicyzm
[edytuj] Protestantyzm
[edytuj] Sport, rekreacja, turystyka
[edytuj] Sport i rekreacjaW Ostrowie działa wiele klubów sportowych zajmujących się różnymi dziedzinami sportu. Największe osiągnięcia odnosili zawodnicy:
W mieście działają także dwa amatorskie kluby kolarskie, klub badmintonowy (KS Ołobok), klub speedrowerowy (KS Wiraż), Ostrowskie Towarzystwo Szachowe, dwa kluby jeździeckie (KJ Hufnal, OKJ Oxer), klub paintballowy oraz 2 ludowe kluby sportowe, 3 kluby przy PTTK, 19 szkolnych, parafialnych lub katolickich klubów sportowych. Duże znaczenie (w tym jedna ponadregionalne) mają dwie ligi amatorskie:
Liczne hale sportowe, w tym jedna hala widowiskowo-sportowa na około 2000 miejsc, 3 hale na około 500 miejsc. Spośród trzech dostępnych stadionów duże trybuny posiada jeden (Miejski z torem żużlowym, rozbudowywany do pojemności 15 000 widzów). Sporty o charakterze niemasowym można uprawiać na:
[edytuj] TurystykaInformacji turystycznej można zasięgnąć w Centrum Informacji Turystycznej przy oddziale PTTK w Ostrowie Wielkopolskim (ul. Starotargowa 5). Przez miasto przebiega siedem szlaków turystycznych:
[edytuj] Baza hotelowaMiasto posiada rozwiniętą infrastrukturę hotelową.
[edytuj] Media
Współczesny Ostrów ma relatywnie rozwinięty rynek medialny. Wart wspomnienia jest fakt, że w Ostrowie lat międzywojennych na 20 tysięcy mieszkańców (1928 r.) przypadało 11 czasopism (w tym 5 dzienników).
[edytuj] Ludzie związani z Ostrowem[edytuj] Osiedla podmiejskieOstrów jest otoczony wieńcem wsi, z których znaczna część jest zurbanizowana. Istnieje intensywny odpływ ludności z centrum na teren podmiejskich osiedli. Znaczna część z nich liczy ok. 1000 mieszkańców lub więcej (Przygodzice, Gorzyce Wielkie, Janków Przygodzki, Topola Mała i Wielka, Lewków, Wtórek, Wysocko Małe i Wielkie, Lamki). Są to:
Przypisy[edytuj] BibliografiaWybrane pozycje:
Dane statystyczne:
Pełna bibliografia: Bibliografia artykułu Ostrów Wielkopolski [edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Miasta: Nowe Skalmierzyce • Odolanów • Ostrów Wielkopolski • Raszków Miasta powiatowe: Miasta gminne: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||