Mogielica

Współrzędne: 49°39'16" N 20°16'39" E49.6544444 20.2775 (Mogielica)

Mogielica
Mogielica – widok z przełęczy pod Kobylicą
Państwo	Polska, Europa
Pasmo	Beskid Wyspowy
Wysokość	1171 m n.p.m.
Wybitność	421 m
Mogielica
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Widok od strony zachodniej

Polana Stumorgi

Zbójnicki Stół pod szczytem na zachodniej grani

Mogielica - widok z Jasienia

Mogielica – Widok z Ćwilina

Mogielica – najwyższy szczyt Beskidu Wyspowego (1171 m n.p.m.^[1]). Wierzchołkowa część masywu Mogielicy jest nazywana przez miejscową ludność Kopą, ze względu na charakterystyczny kształt. W starszej literaturze można spotkać błędną nazwę "Mogielnica". Dawniej na szczycie Mogielicy stała drewniana wieża triangulacyjna, wznosząca się wysoko ponad koronami drzew. Pod nią oddział PTTK z Limanowej umieścił specjalną metalową skrzynkę z pamiątkowymi zeszytami, do których mogli wpisywać się zdobywcy szczytu. Była ona kapitalnym punktem widokowym (oczywiście tylko dla odpornych na ekspozycję, wspinaczka trzema długimi drewnianymi drabinami i pobyt na odkrytym tarasie wymagał pewnej odwagi). Niestety zbutwiała z czasem i w 1980 r. zawaliła się. W sierpniu 2008 roku oddano do użytku nową, 20-metrowej wysokości wieżę widokową udostępnioną bezpłatnie turystom. Kilkadziesiąt metrów na południowy-wschód od wierzchołka znajduje się niewielki, metalowy, pamiątkowy krzyż poświęcony Janowi Pawłowi II, który – zanim został papieżem – często tędy wędrował. Miejsce widokowe: rozpościerają się stąd rozległe widoki na wschód (Beskid Wyspowy i Beskid Sądecki) i południe (Gorce, Tatry).

Mogielica nie jest typowym wzniesieniem Beskidu Wyspowego, gdyż w południowym kierunku tworzy grzbiet, który przez wzniesienia Krzystonowa i Jasienia ciągnie się aż do przełęczy Przysłop. Oddzielona jest jednak od tego grzbietu dość głęboką przełęczą, przez którą prowadzi dobra droga leśna (zamknięta dla ruchu pojazdów). Liczne potoki spływające z jej szczytów zasilają rzeki: Jurkówkę, Słopniczankę, Łososinę, Kamienicę Gorczańską.

Rozległy masyw Mogielicy jest zalesiony. Są to głównie lasy świerkowo-jodłowe i buczyna karpacka, wierzchołkowe partie zaś porasta skarlały las świerkowy. Z rzadka spotkać można niewielkie ostańce skalne i szczeliny skalne. Na południowo-wschodnim grzbiecie opadającym do Przełęczy Słopnickiej, przy zielonym szlaku turystycznym znajduje się szereg zwietrzałych wychodni. Wielki kompleks leśny stanowi ostoję wielu rzadkich zwierząt. Z większych gatunków występują tu: borsuk, jeleń, sarna, dzik, ryś, okresowo pojawiają się wilki.

W masywie Mogielicy znajduje się kilkanaście polan, wśród nich wyróżniają się dwie polany pod wierzchołkowe. Największa z polan to położona na południowych zboczach poniżej szczytu bardzo widokowa polana zwana Stumorgi, Polaną Stumorgową lub Halą Stumorgową; drugą co do wielkości jest Cyrla znajdująca się na grzbiecie zachodnim^[1]. Nazwa hali Stumorgi pochodzi od dawnej jednostki powierzchni – mórg (ok. 0,5 ha). W istocie hala miała powierzchnię większą od 50 ha. Dawniej stały na niej szałasy i wypasano tu ogromne stada owiec. Obecnie, po zaprzestaniu wypasu, hala stopniowo zarasta, a jej powierzchnia uległa już zmniejszeniu. Na północnym grzbiecie znajduje się dużo mniejsza, lecz bardzo widokowa polana Wyśnikówka, stanowiąca charakterystyczny, rozpoznawalny z daleka element sylwetki Mogielicy^[2].

Widoki ze Stumorgów należą do najładniejszych w całych Beskidach. Szeroka perspektywa umożliwia obserwację niemal całego horyzontu (z wyjątkiem wycinka północnego, zasłoniętego przez szczyt Mogielicy). Od południowego wschodu poczynając kolejno widzimy: Modyń, pasmo Radziejowej, Dzwonkówkę, w dole Halę, w głębi Małe Pieniny i Pieniny, a na prawo od nich pasmo Lubania. W kierunku południowym widać pasmo Gorców z szczytami: Kudłonia, Kiczory i Turbacza. Poniżej nich widoczne płaskie grzbiety Jasienia i Krzystonowa. W kierunku południowo-zachodnim i zachodnim doskonale widoczne są: Luboń Wielki, Ogorzała, Szczebel, Ćwilin, Łopień, Lubogoszcz, Śnieżnica, Ciecień. Ponad wszystkimi tymi szczytami wznosi się pasmo Tatr i szczyt Babiej Góry ^[3] . Dawniej widoki były jeszcze bardziej rozległe, gdyż Stumorgowa Polana sięgała po szczyt Mogielicy, została jednak zalesiona. W czasie II wojny światowej Hala Stumorgowa wykorzystywana była jako miejsce zrzutów z samolotów alianckich dla działającej w okolicach partyzantki. Na północnych zboczach Mogielicy (od strony Słopnic) 27 stycznia 1944 r. rozbił się samolot niemiecki; zginęło w nim 5 żołnierzy.

Z Mogielicą związane jest wiele legend. Według jednej z nich Mogielica była żoną wielkoluda Łopienia, oddzieloną od małżonka Przełęczą Rydza Śmigłego. Według innej na znajdującym się pod jej szczytem po zachodniej stronie dużym głazie zwanym Zbójnickim Stołem zbójnicy liczyli zdobyte pieniądze, które następnie ukryli w jaskini zwanej Marszałkową Studnią. Legendy mają swoje podłoże historyczne – w XVIII wieku ukrywał się na Mogielicy znany beskidzki zbójnik Józef Baczyński wraz ze swoim kompanem Świstakiem (od niego pochodzi nazwa jednego z leżących pod Mogielicą przysiółków Słopnic – „Do Świstaka”)^[3].Według ludowych przekazów ze szczytu Mogielicy zrzucano w dawnych czasach zwłoki samobójców i topielców (dawniej Kościół zabraniał ich pochówku na cmentarzach). Istnieją też i bardziej udokumentowane przekazy historyczne. Pierwsze wzmianki o szczycie mamy już z XV wieku. W spisach dóbr królewskich można przeczytać „Tam też wznoszą się piękne Gorcze, zakończone Mogielicą, widną z Krakowa” ^[4].

[edytuj] Szlaki turystyki pieszej

Mogielica jest ważnym węzłem szlaków turystycznych ^[1]:

– zielony z przełęczy Ostrej przez Cichoń, Przełęcz Słopnicką, szczyt Mogielicy (3:15 h, ↓ 2:20 h), Przełęcz Rydza-Śmigłego, Łopień do Dobrej (z Mogielicy 4 h, ↑ 4:45 h),

– niebieski z Jurkowa przez szczyt Mogielicy 2:45 h, ↓ 2 h), Stumorgową Halę, przełęcz między Mogielicą a Krzystonowem do Szczawy (z Mogielicy 3:30 h, ↑ 4:50 h),

– żółty z Tymbarku, północnym podnóżem Łopienia, przez Zaświercze, szczyt Mogielicy (5 h, ↓ 4 h), Stumorgową Halę, Krzystonów, Jasień na przełęcz Przysłop (z Mogielicy 3:20 h, ↑ 4.20 h).

szlak papieski – z Limanowej przez Skiełek, Ostrą, Cichoń, Przełęcz Słopnicką, Mogielicę, przełęcz Rydza Śmigłego, Jurków.

Mogielica należy do Korony Gór Polskich. Od lat rozważa się wybudowanie na niej schroniska górskiego. Na szczycie Mogielicy od wielu już lat organizowany jest w sierpniu coroczny „Złaz turystyczny – Mogielica” przez gminy, na których terenie leży ten szczyt, a więc Dobra, Słopnice, Kamienica, a także starostwo Limanowej.

Mogielica. Wieża widokowa na wierzchołku

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
↑ Dariusz Gacek: Beskid Wyspowy. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 2001. ISBN 83-7005-445-5.
↑ ^3,0 ^3,1 Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Część zachodnia. W-wa. Kraków: Wyd. PTTK, 1986. ISBN 83-7005-104-9.
↑ Góry Polski. W-wa. Kraków: Wyd. Kluszczyński, 2006. ISBN 83-7447-041-0.