Milionerzy

Milionerzy
Oryginalna nazwa	Who Wants to Be a Millionaire?
Rodzaj programu	teleturniej
Kraj produkcji	Polska
Prowadzący	Hubert Urbański
Data premiery	3 września 1999
Pierwsza emisja	1999-2003, 2008- nadal
Liczba odcinków	537 (1999-2003) 48 (2008-)
Czas trwania odcinka	30,45 lub 60 min.; obecnie 60 min. (z dwiema przerwami na reklamę)
Produkcja
Produkcja	Intergalactic[1] (w latach 1999-2003 Endemol)
Nagrody	maksymalna 1 000 000 PLN (oraz 11 niższych)

Mapa państw, które mają własną wersję programu

Milionerzy - polska nazwa angielskiego teleturnieju "Who Wants to Be a Millionaire?" (tłum. Kto chce zostać Milionerem?). Od czasu emisji w 1998 roku, w Wielkiej Brytanii pierwszego odcinka programu, lokalne wersje teleturnieju powstały w ponad 100 krajach na całym świecie^[2].

W Polsce, jako lokalna wersja oryginału brytyjskiego, program emitowany pod tytułem "Milionerzy" przez telewizję TVN od 3 września 1999 roku do 26 stycznia 2003 roku oraz ponownie od 19 stycznia 2008 roku. Główną nagrodą w teleturnieju jest 1 000 000 zł. Polską edycję "Milionerów" prowadzi Hubert Urbański. Do roku 2003 wyemitowano 537 odcinków formatu. Oglądalność poszczególnych odcinków pierwszej edycji sięgała 6 mln widzów^[1][3].

[edytuj] Historia powstania programu

Polskie edycje teleturnieju są licencjonowane na podstawie brytyjskiej wersji programu pod tytułem "Who Wants to Be a Millionaire" (tłum. Kto chce zostać milionerem?), która powstała rok przed polskim odpowiednikiem - 4 września 1998 roku^[3]. Pomysłodawcą formatu był David Briggs^[4], a producentem została firma Celador^[5]. Obecnie emitowane przez stację ITV odcinki produkuje holenderska firma 2waytraffic^[6] . Prowadzącym od początku istnienia teleturnieju jest Chris Tarrant. W połowie 2007 roku format "odświeżono" i 13 sierpnia 2007 roku wyemitowano w Wielkiej Brytanii pierwszy odcinek nowej edycji. Zasadniczą zmianą w stosunku do pierwowzoru była liczba pytań - w nowej edycji, aby wygrać główną nagrodę, należy odpowiedzieć na 12, a nie na 15 pytań. Na tej wersji brytyjskiego programu licencjonowana jest druga edycja polskich "Milionerów"^[2].

[edytuj] Zasady gry

We wszystkich lokalnych wersjach teleturnieju na całym świecie zasadnicze reguły gry są takie same:

• do gry o główną wygraną przystępuje zawodnik wyłoniony spośród (najczęściej) dziesięciu kandydatów w konkurencji Kto pierwszy ten lepszy^[3][7],
• droga do głównej wygranej wiedzie przez kilkanaście (16, 15 albo 12) pytań^[3][7],
• zawodnik odpowiada na pytanie, wybierając jeden spośród czterech podanych wariantów odpowiedzi^[7],
• koniec gry następuje po udzieleniu pierwszej błędnej odpowiedzi, po dobrowolnym wycofaniu się z gry lub udzieleniu poprawnej odpowiedzi na ostatnie pytanie,
• czas na odpowiedź jest nieograniczony^[7],
• zawodnik może skorzystać z kół ratunkowych (w większości wersji są to: pół na pół, telefon do przyjaciela, pytanie do publiczności^[3][7]).

[edytuj] Specyfika programu

Nieskomplikowane zasady gry i oryginalna oprawa sprawiły, że program zdobył popularność na całym świecie.

Z "Milionerów" pochodzą określenia: "koła ratunkowe" czy "telefon do przyjaciela"^[2] (które weszły do języka potocznego) oraz charakterystyczne pytania, jakie prowadzący zadaje zawodnikowi: "Czy jesteś pewien?", "Czy to twoja ostateczna odpowiedź?"^[3], a także "Czy mam zaznaczyć?"^[8].

Prowadzący, co jest wyjątkiem w teleturniejach, nie zna prawidłowej odpowiedzi do momentu, w którym zawodnik "zaznaczy" swoją odpowiedź, co eliminuje podejrzenia o podpowiadanie czy sugerowanie zawodnikowi poprawnej odpowiedzi. Powoduje to również, że w pewnym stopniu prowadzący gra "razem" z zawodnikiem (przeżywa emocje).

Charakterystyczną cechą, jeśli chodzi o wygląd wizualny, jest dynamiczne oświetlenie studia ze światłami gasnącymi i zmieniającymi barwę w miarę zwiększania się stawki^[9]. Zgodnie z licencją, charakterystyczny układ studia programu jest taki sam we wszystkich wersjach na całym świecie. Studio zbudowane jest na planie koła, pośrodku którego, na szklanej podłodze, znajdują się fotele zawodnika i prowadzącego oraz dwa monitory komputerów. Do studia prowadzą trzy wejścia ("bramy"), obok których znajdują się podświetlane schody, dzielące trybuny na trzy części. Publiczność zasiada za plecami zawodnika oraz prowadzącego, a w niektórych edycjach także po tej stronie studia, w której znajdują się kamery rejestrujące obraz. Twórcy lokalnych wersji mają pewną swobodę w doborze kolorystyki oświetlenia i innych detali.

Rozpoznawalna jest także muzyka, która towarzyszy zawodnikowi, gdy ten odpowiada na pytanie. Motyw muzyczny zmienia się po każdej z kwot gwarantowanych oraz przy ostatnim pytaniu.

Cechą teleturnieju jest również to, iż prowadzący może wpływać różnymi technikami na zmianę decyzji zawodnika w kwestii kontynuacji gry. Jedną z metod perswazji jest wypisywanie czeku na sumę o jaką gra zawodnik, gdy ten chce się wycofać i zabrać dotychczasową wygraną.

W momencie, gdy komputer zaznaczy wybraną przez zawodnika odpowiedź, pojawiają się charakterystyczne werble i niski dźwięk wprowadzający napięcie. W tym czasie prowadzący informuje gracza, czy wybrana przez niego odpowiedź jest prawidłowa - tutaj także stosuje różne metody, by zwielokrotnić niepewność i napięcie, np. po kolei wymienia, które odpowiedzi nie są poprawne lub przypomina zawodnikowi, ile pieniędzy zaryzykował, decydując się grać dalej. Co do zasady czas, w którym prowadzący trzyma w niepewności zawodnika i widzów, jest tym dłuższy, im wyższa jest stawka pytania. W poszczególnych edycjach wygląda to różnie i zależy od umiejętności i wyczucia osoby prowadzącej program.

[edytuj] Specyfika pytań

Zawodnik za każdym razem słyszy pytanie z czterema wariantami odpowiedzi. Każde kolejne pytanie jest obiektywnie trudniejsze od poprzedniego. Ze względu na sposób prezentowania pytań na monitorze komputera przed zawodnikiem i w telewizji (charakterystyczne pola, z których górne, najszersze zawiera pytanie, cztery mniejsze zaś warianty odpowiedzi), z konieczności odpowiedzi zaproponowane przez autora pytania są krótkie i składają się najczęściej z jednego lub dwóch słów, rzadziej z całej frazy. Zadawane są czasami pytania podchwytliwe lub podchwytliwe są niektóre z odpowiedzi. Aby prowadzący w żadnym stopniu nie wpływał na wybór odpowiedzi, poznaje pytanie w tym samym czasie co zawodnik, a odpowiedź dopiero w momencie "zaznaczenia" przez zawodnika którejś z zaproponowanych możliwości .

[edytuj] Edycja polska

[edytuj] Zasady gry w II edycji

[edytuj] Eliminacje

Pierwszym etapem gry jest konkurencja kto pierwszy, ten lepszy, w której, w każdym odcinku bierze udział 10 nowych zawodników. Prowadzący zadaje pytanie z 4 odpowiedziami, które należy ułożyć w odpowiedniej kolejności (uszeregować chronologicznie, alfabetycznie, od najmniejszego do największego ect.). Kto zrobi to poprawnie jako pierwszy, przechodzi do drugiego etapu^[3]. W polskiej edycji przyjęto, że w telewizji prezentowane są tylko te rundy, które zostały rozstrzygnięte (gdy przynajmniej jeden zawodnik odpowiedział poprawnie). Rundy nierozstrzygnięte nie są pokazywane telewidzom, co nie jest regułą w zagranicznych edycjach^[7].

W pierwszej edycji raz zdarzyło się, że dwóch zawodników wygrało rundę kto pierwszy, ten lepszy odpowiadając poprawnie w tym samym czasie. Oboje zostali zakwalifikowani do gry. Pomiar czasu wykonywano wtedy z dokładnością do 0,01 sek. W drugiej edycji programu czas jest mierzony z dokładnością do 0,001 sek.

[edytuj] Etap właściwy

Aby wygrać 1 000 000 zł, należy odpowiedzieć prawidłowo na 12 pytań. Każde z pytań ma 4 warianty odpowiedzi (A, B, C, D), z których tylko jeden jest prawidłowy. Czas na odpowiedź jest nieograniczony. Sumy za odpowiedź na poszczególne pytanie są następujące:

• 1. pytanie • 500 zł

• 2. pytanie • 1 000 zł (gwarantowane)

• 3. pytanie • 2 000 zł

• 4. pytanie • 5 000 zł

• 5. pytanie • 10 000 zł

• 6. pytanie • 20 000 zł

• 7. pytanie • 40 000 zł (gwarantowane)

• 8. pytanie • 75 000 zł

• 9. pytanie • 125 000 zł

• 10. pytanie • 250 000 zł

• 11. pytanie • 500 000 zł

• 12. pytanie • 1 000 000 zł

Wygrane nie kumulują się, co oznacza, że odpowiadając na 4 pierwsze pytania zawodnik wygrywa 5000 zł, a nie 500+1000+2000+5000=8500 zł.

Zarówno przed^[10] jak i po usłyszeniu pytania można wycofać się z gry, zabierając ze sobą dotychczas wygraną sumę. Dopiero po zaznaczeniu przez prowadzącego wybranej przez uczestnika odpowiedzi nie można się wycofać z gry. Jeśli zaznaczona odpowiedź okazuje się błędna, traci się całość lub część (jeśli zdobyło się jedną z sum gwarantowanych) wygranej i kończy grę. Sumy gwarantowane to 1 000 i 40 000 zł – zachowuje się je nawet w przypadku udzielenia w którymś z kolejnych pytań błędnej odpowiedzi.

[edytuj] Koła ratunkowe

Do dyspozycji są trzy koła ratunkowe. Gracz decyduje, w którym momencie chce je wykorzystać (każdego można użyć tylko raz), ale przy jednym pytaniu mogą zostać użyte nawet wszystkie trzy koła ratunkowe.

Koła ratunkowe to:

• 50:50 (pół na pół) – komputer odrzuca dwie błędne odpowiedzi, pozostawiając jedną złą i jedną dobrą. W pierwszej edycji Hubert Urbański niejednokrotnie zapewniał, że to autor pytania decyduje, które odpowiedzi mają zostać odrzucone (i nie jest to uzależnione od wyrażonych przed skorzystaniem z tego ułatwienia przypuszczeń zawodnika). W drugiej edycji prowadzący sugeruje ich odrzucanie w sposób losowy. Po zastosowaniu tego koła gracz ma matematyczną szansę 50% udzielenia prawidłowej odpowiedzi (przed użyciem koła szansa wynosi 25%).
• Telefon do przyjaciela – gracz prosi o pomoc swojego przyjaciela łącząc się z nim telefonicznie przez studio, a on z kolei w ciągu 30 sekund stara się pomóc. Przed rozpoczęciem gry (poza nagraniem) zawodnik zgłasza maksymalnie 5 osób, z których będzie mógł później wybrać osobę, do której zatelefonuje. W momencie użycia tego koła Hubert Urbański dzwoni do podanej osoby i zaznajamia ją z zasadami – następnie gracz ma 30 sekund na rozmowę z przyjacielem, podczas której czyta pytanie oraz możliwe odpowiedzi. Jeśli nie uda się uzyskać połączenia z wybranym przyjacielem, dany fragment zostaje wycofany z emisji, a gracz wybiera inny numer.
• Pytanie do publiczności – po użyciu tego koła pytana jest publiczność w studiu, która może zagłosować na odpowiedzi A, B, C lub D. Wynik głosowania podawany jest na wykresie słupkowym razem z informacją, ile procent głosów zdobyła każda z odpowiedzi. Jeżeli wcześniej zostało użyte przy danym pytaniu koło 50:50, wówczas publiczność głosuje tylko na dwie pozostałe odpowiedzi (w pierwszej edycji zdarzało się, że publiczność głosowała na odpowiedzi, które zostały usunięte).

[edytuj] Skuteczność kół ratunkowych

Użycie koła ratunkowego nie jest równoznaczne ze zwiększeniem szansy gracza na udzielenie poprawnej odpowiedzi. Poza kołem 50:50, które zawsze zwiększa teoretyczną szansę na udzielenie prawidłowej odpowiedzi (zobacz: Podejście probabilistyczne do teleturnieju) - zastosowanie dwóch pozostałych ma nieprzewidywalną dla gracza użyteczność, jest możliwe (i takie sytuacje miały miejsce), iż przyjaciel lub publiczność wskażą nieprawidłową odpowiedź.

Pytanie do publiczności charakteryzuje się tym, że zazwyczaj odsetek publiczności wskazujący poprawną odpowiedź maleje wraz ze wzrostem trudności pytania. Publiczność w oficjalnym głosowaniu statystycznie prawie zawsze wskazuje poprawną odpowiedź.

[edytuj] Różnice między I i II edycją

[edytuj] Pierwotne zasady gry

W pierwszej edycji, na wzór oryginału brytyjskiego, droga do głównej wygranej wiodła przez 15 pytań^[3]:

• 1. pytanie • 100 zł

• 2. pytanie • 200 zł

• 3. pytanie • 300 zł

• 4. pytanie • 500 zł

• 5. pytanie • 1 000 zł (gwarantowane)

• 6. pytanie • 2 000 zł

• 7. pytanie • 4 000 zł

• 8. pytanie • 8 000 zł

• 9. pytanie • 16 000 zł

• 10. pytanie • 32 000 zł (gwarantowane)

• 11. pytanie • 64 000 zł

• 12. pytanie • 125 000 zł

• 13. pytanie • 250 000 zł

• 14. pytanie • 500 000 zł

• 15. pytanie • 1 000 000 zł

Pozostałe zasady gry w I i w II edycji są jednakowe^[3].

[edytuj] Zmiany oprawy

[edytuj] Scenografia

[edytuj] Pierwsza edycja

W latach 1999-2003 pojawiły się trzy wersje scenografii różniące się nieco stylistyką^[2]:

• 1999: Scenografia dość prostej budowy, składana, odbiegająca nieco od scenografii w innych krajach. Tło głównego wejścia było niebieskie, z wyjątkiem konkurencji Kto pierwszy ten lepszy, gdy jego barwa zmieniała się na czerwoną. Ściany za trybunami były koloru różowego, gdy nikt nie grał, czarnego w czasie gry, a czerwonego podczas konkurencji Kto pierwszy ten lepszy. Wejścia i schodki podświetlane były na kolor jasno-żółty, w trakcie gry przyciemniane, gasnąc zupełnie po 10. pytaniu. Podłoga podświetlana była na kolor stalowo-szary oraz w trakcie gry na niebiesko
• 2000-2002: Zmienił się kształt wejść, układ siedzeń dla publiczności oraz oświetlenie. Scenografia w całości koloru niebieskiego, nie zmieniała się przez cały program. Tło za prowadzącym i ściany były żółte. W scenografii tej środek studia, na którym stały komputery, był czerwony. Dodatkowo przy wejściach znajdowały się okrągłe lampki koloru niebieskiego
• 2002-2003: Wejścia z powrotem zostały podświetlone na żółto, a schody nadal były niebieskie. Pojawiły się dodatkowe efekty świetlne w postaci szybko migających lampek w podłodze

[edytuj] Druga edycja

Scenografia drugiej edycji także różni się od swych poprzedniczek^[2]. Studio posiada następujące efekty świetlne:

[edytuj] Oprawa graficzna

[edytuj] Logo

• Pierwsze logo polskich "Milionerów" z 1999 roku znacznie odbiegało od standardowego wzorca stosowanego w pozostałych edycjach. Składało się z fioletowego rombu stojącego na jednym z wierzchołków i licznych pierścieni zachodzących na siebie w tle napisu "Milionerzy". Drugie, wzorowane już na tradycyjnym, jest okrągłe z zielonymi pytajnikami. Wprowadzono je wraz ze zmianą czołówki i scenografii w 2000 r.
• Logo II edycji jest tradycyjne: okrągłe, utrzymane w kolorystyce niebiesko-fioletowej ze złotymi pytajnikami.

[edytuj] Animacje i grafika

• Pierwsza i druga wersja czołówki były podobne, pojawiały się w nich postacie, patrzące i zmierzające w stronę logo "Milionerów". Wzorowane były na ówczesnej wersji brytyjskiej.
• Od 2008 roku czołówka programu – animacja z pojawiającymi się kolejno wygranymi sumami aż do miliona – wzorowana jest na najnowszej wersji brytyjskiej.
• W nowej edycji odświeżono grafikę: pola z pytaniem i odpowiedziami są granatowo-niebieskie (dawniej czarne) i mniejsze niż w 1. edycji, zaś pole z wygraną jest niebieskie (kiedyś brązowo-granatowe). Zmieniła się także kolorystyka kół ratunkowych.

[edytuj] Muzyka

Zmianie uległy niektóre efekty dźwiękowe i wprowadzająca złowieszczy nastrój muzyka, którą słychać w tle, gdy zawodnik odpowiada na pytanie^[3]. Muzyka, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej edycji, zmienia się po każdej kwocie gwarantowanej. Od pytania za 2000 zł ma tworzyć klimat sielanki, po drugiej kwocie gwarantowanej nastrój złowieszczy i przerażający, zaś przy ostatnim pytaniu wprowadza niepewność i napięcie. W sumie do każdej edycji zostały dobrane cztery motywy muzyczne.

W pierwszej edycji programu po pierwszym progu gwarantowanym pojawiał się motyw "bijącego serca", zaś po drugim dołączała się złowieszcza melodia. Przy ostatnim pytaniu występował wyłącznie wyraźny motyw bijącego serca z linią melodyczną w tle, wywołującą odczucie niepewności. Kompozytorami muzyki są bracia Keith i Matthew Strachan^[13].

W drugiej edycji zmieniona została aranżacja poszczególnych motywów muzycznych. Charakterystyczne "bicie serca" zostało zmodyfikowane i jest słyszalne w tle, obok cyklicznie powtarzającego się dźwięku uderzeń. W zależności od osiągniętego progu gwarantowanego, zmianie ulegają dodatkowe dźwięki i charakter linii melodycznej w tle. Autorem motywów muzycznych do drugiej edycji jest Ramon Covalo^[13].

[edytuj] Rekrutacja do programu

[edytuj] Zasady rekrutacji w I edycji

• Etap I – aby zgłosić się do programu, należało zadzwonić pod wskazany numer, a następnie wybrać termin nagrania odcinka, odpowiedzieć na pytanie z 4 wariantami, oraz podać swoje dane. Spośród osób, które podały taką samą datę nagrania i odpowiedziały poprawnie na pytanie, losowano 100 osób, które dostały się do etapu II.
• Etap II – osoby, które zostały wylosowane, podawały numery telefonu, a w ciągu 2 dni Ankieter dzwonił do nich zadając pytania, które nie zawierały wariantów odpowiedzi. 12 osób, które udzieliły odpowiedzi najbardziej zbliżonych do poprawnych, dostawało się do etapu III. Było wśród nich 10 zawodników konkurencji Kto pierwszy, ten lepszy oraz 2 rezerwowych. Ankieter telefonował do nich, by potwierdzić chęć udziału w programie.

[edytuj] Zasady rekrutacji w II edycji

• Etap I – żeby zgłosić się do programu, należy wysłać SMS o treści: "Milion" na wskazany numer, a następnie odpowiedzieć na 2 pytania z 4 wariantami odpowiedzi wysłane SMS-em zwrotnym oraz podać swoje dane. 100 pierwszych osób, które zajestrowały się, odpowiedziały poprawnie na 2 pytania oraz podały swoje dane dostają się do etapu II.
• Etap II – Brak danych. Prawdopodobnie jak Etap II w latach 1999-2003^[14].

[edytuj] Specyfika pytań w polskiej edycji

Oprócz pytań z wiedzy ogólnej z róźnych dziedzin (sportu, historii, geografii, biologii, informatyki itd.), szczególnie w II edycji polskiej wersji programu pojawiła się tendencja do zadawania pytań dotyczących ostatnich wydarzeń politycznych jak i tematów parapolitycznych (np. pytanie o rasę psa Saby Ludwika Dorna czy o Alika Jarosława Kaczyńskiego ^[15]). Padają również pytania o programy emitowane w stacji TVN.

[edytuj] Prowadzący

Zobacz więcej w osobnym artykule: Hubert Urbański.

Prowadzący program to Hubert Urbański. Urodzony w 1966 roku, polski aktor, dziennikarz i prezenter.

Dzięki prowadzeniu "Milionerów" zyskał ogromną popularność i w 2000 roku został okrzyknięty telewizyjnym "odkryciem roku"^[16].

Poprzez budowanie napięcia i emocji, a także zachęcanie zawodników do dalszej gry, realizuje zasadę, zgodnie z którą prowadzący "Milionerów" nie jest tylko tłem rozgrywki, lecz aktywnie w niej współuczestniczy (zobacz: Specyfika programu).

[edytuj] Studio nagrań

Studio "S3" TVP w Krakowie, w którym obecnie odbywają się nagrania programu.

Obecnie program nagrywany jest w studiu TVP w Krakowie przy ulicy Nowohuckiej 44. Pierwszą edycję w latach 1999-2001 nagrywano w Warszawie w studiu WFDiF przy ulicy Chełmskiej 21, a następnie do 2003 w studiu TVP przy ulicy Woronicza 17.

[edytuj] Producent

Producentem wykonawczym pierwszej polskiej edycji był Endemol, a producentem drugiej polskiej edycji jest Intergalactic^[1].

[edytuj] Emisja programu

[edytuj] Oglądalność

Do tej pory najwyższą oglądalność miał odcinek pierwszej edycji z dnia 5 marca 2000 roku (w którym po raz pierwszy w polskiej edycji padła wygrana 250 000 zł) i wyniosła ona ponad 6,5 mln widzów^[1][3][19].

Średnia oglądalność odcinków drugiej edycji (w okresie styczeń - kwiecień) wyniosła 3,5 mln widzów^[20]. Pierwszy odcinek 19 stycznia 2008 roku obejrzało 3,5 mln telewidzów^[20]. Rekordową widownię - prawie 5 mln widzów^[20] - miał odcinek z 5 kwietnia 2008 (gdy po raz pierwszy w tej edycji padło pytanie za milion zł). Odcinek z 6 kwietnia obejrzało 4,2 mln widzów^[20] (w tym odcinku zawodnik udzielił błędnej odpowiedzi na pytanie za 500 000 zł^[21]). W ciągu 4 pierwszych miesięcy emisji oglądalność teleturnieju nie spadła poniżej 2,6 mln^[20].

[edytuj] Rekordowe wygrane

W polskiej edycji teleturnieju sześciokrotnie padło pytanie za 1 mln zł. Tylko jeden zawodnik zdecydował się na nie odpowiedzieć, ale wybrał błędny wariant i wygrał gwarantowane 32 000 zł^[3] (było to w specjalnym wydaniu z udziałem dzieci, w którym wygrane przekazano na cel charytatywny)^[2]. Pięciu pozostałych uczestników wycofało się z gry i zachowało po 500 000 zł (dwoje z nich skorzystało z pytania do publiczności i jak się okazało, publiczność wskazała prawidłową odpowiedź). Najwyższa wygrana w konkurencji rodzinnej to wygrana rodziny Gogółów (ojciec Witold; synowie: Grzegorz i Jacek): 250 000 zł 23 września 2002.

W nowej edycji "Milionerów" jako pierwsza 250 000 zł wygrała Elżbieta Orłowska, która także jako pierwsza w historii polskiej wersji programu zachowała wszystkie koła ratunkowe do gwarantowanej sumy 40 000 zł^[22].

W odcinku nr 23, w dniu 30 marca 2008 r., zawodniczka Paulina Kowalczyk poprawiła ten wynik, zachowując wszystkie koła do pytania za 125 000 zł^[17]. Była też pierwszą w historii polskich "Milionerów" zawodniczką, która odpowiadając na ostatnie pytanie za 1 000 000 zł miała do dyspozycji dwa koła ratunkowe^[23]. Przy ostatnim pytaniu, po wykorzystaniu kół ratunkowych (pytania do publiczności i 50:50), Paulina Kowalczyk typowała właściwą odpowiedź:

W odcinku wyemitowanym 18 maja 2008 roku zawodniczka Dagna Sieńko, maturzystka z Lublina wygrała 500 000 zł. Zrezygnowała z gry dopiero przy pytaniu za 1 milion^[24]:

W odcinku wyemitowanym 1 czerwca 2008 roku gwiazdy polskiej telewizji z okazji Dnia Dziecka grały o pieniądze na budowę centrum profilaktyki nowotworowej. Pierwszymi uczestnikami specjalnego odcinka "Milionerów" byli Piotr Gąsowski i Katarzyna Skrzynecka. Ich wygrana to gwarantowane 40 000 zł. W drugiej części programu zawodnikami byli Szymon Majewski i Ewa Drzyzga, którzy wygrali 125 000 zł. Kwotę wygraną przez obydwa zespoły gwiazd (łącznie 165 000 zł) przekazano fundacji TVN "Nie jesteś sam".

[edytuj] Najwyższe wygrane w historii polskiej edycji

(chronologicznie, uwzględniono wygrane nie niższe od 250 000 zł)

[edytuj] Pytania za "milion" w polskiej edycji

W polskiej edycji "Milionerów" padło sześć pytań za milion złotych:

Legenda:

• Władysław Kostrzewski(21 października 2000):

• Zbigniew Chrzanowski (21 maja 2001):

• Jerzy Mirski (14 października 2001):

• Filip Łapiński (2 czerwca 2002 - wydanie specjalne, z udziałem dzieci):

• Paulina Kowalczyk (5 kwietnia 2008):

• Dagna Sieńko (18 maja 2008):

[edytuj] Wygrane w II edycji

[edytuj] Najwyższe nagrody wg odcinków

Legenda: nr odcinka • data emisji; uwzględniono nagrody o wartości nie niższej niż 40 000 zł

[edytuj] Statystyka wygranych

Ta sekcja dotyczy niedawnego lub trwającego wydarzenia. Informacje w nim zamieszczone mogą się zmienić.

Rozkład nagród po 20 odcinkach emitowanych od 19 I do 23 III

[edytuj] Kontrowersje wokół pytań

[edytuj] Pierwsza edycja

W pierwszej edycji programu trzykrotnie zdarzyło się, że zawodnik przegrał z powodu nieprecyzyjnie sformułowanego pytania, po czym po wyjaśnieniu nieporozumienia został przywrócony do gry.

• Pierwszy pomylił się przy pytaniu za 32 000 zł: "Kto wynalazł maszynę parową?". Odpowiedział, że James Watt, lecz poprawną odpowiedzią miał być Charles Algernon Parsons. Po skardze do producenta jego odpowiedź została jednak uznana. Gracz wygrał gwarantowane 32 000 zł i mógł grać dalej, lecz już na pytanie za 64 000 zł odpowiedział błędnie.
• Drugi gracz pomylił się przy pytaniu za 500 zł: "Ile nacięć na bułce ma kajzerka?" Odpowiedział: "4" (poprawne miało być 5) i nie wygrał nic. Zawodnik przegrał też proces sądowy, ale z powodu ówczesnej konstrukcji regulaminu gry został do niej przywrócony (regulamin stawał po stronie gracza, gdy ten podpierał swą odpowiedź źródłami, nawet jeśli źródła były w błędzie; zdaniem twórców programu i sądu błędna była definicja kajzerki w Słowniku języka polskiego PWN). Zawodnik grał zatem dalej, pomylił się jednak przy pytaniu za 1000 zł i po raz drugi wyszedł ze studia z pustymi rękami.
• Trzeci na pytanie o autora obrazu "Śniadanie na trawie" odpowiedział Claude Monet, podczas gdy chodziło o Édouarda Maneta. Jednak Monet również namalował mniej znany obraz o tym samym tytule, więc zawodnikowi pozwolono kontynuować grę.

[edytuj] Druga edycja

• 6 kwietnia 2008 padło pytanie za 500 000 zł: "W którym z państw oficjalnym językiem urzędowym nie jest angielski? A. w Kanadzie; B. w USA; C. w RPA; D. w Irlandii". Poprawna była odpowiedź "B". USA nigdy nie miały języka urzędowego, chociaż w 28 z 50 stanów angielski jest językiem urzędowym (ale na poziomie stanowym są też inne języki urzędowe, np. hawajski na Hawajach). Liczne źródła, m.in. encyklopedia PWN błędnie wymieniają angielski jako język urzędowy Stanów Zjednoczonych^[44]. Zawodnik wskazał odpowiedź RPA i wygrał gwarantowane 40 000 zł.
• 12 kwietnia 2008 w teleturnieju padło pytanie: "Pole jakiej figury nie jest nigdy liczbą całkowitą?". Spośród rombu, trapezu, koła i trójkąta równobocznego za poprawną odpowiedź uznano koło, co nie jest prawdą. Pole każdej figury może być liczbą całkowitą. W przypadku koła, przykładowo, będzie ono wynosiło 1 dla promienia .
• 13 kwietnia 2008 padło pytanie: Który z senatorów w wyborach w 2007 roku nie kandydował z listy PO ani PiS? A. Krzysztof Piesiewicz; B. Krystyna Bochenek; C. Włodzimierz Cimoszewicz; D. Robert Smoktunowicz. Poprawne były dwie odpowiedzi: Włodzimierz Cimoszewicz (kandydat niezależny) i Robert Smoktunowicz (kandydat LiD, nie zdobył mandatu). Za poprawną autor pytania uznał odpowiedź "C".

[edytuj] Wpadki

• Sześć razy w polskiej edycji programu zdarzyło się, że gracz nie odpowiedział na pierwsze pytanie. W pierwszej edycji "Milionerów" na pytanie za 100 zł "Jak określa się osobę na pozór spokojną i nieśmiałą?" zamiast "cicha woda" zawodnik odpowiedział "anielska woda", a w drugiej edycji na pytanie za 500 zł: "Penitent to osoba przystępująca do..." padła odpowiedź "wyroku sądowego", lecz miało być "spowiedzi"^[45]. Dzień później, mimo wykorzystania wszystkich kół ratunkowych, zawodnik nieprawidłowo odpowiedział na pytanie o rasę psa Ludwika Dorna – buldog francuski zamiast sznaucer olbrzym^[46]. Kolejna taka sytuacja miała miejsce w odcinku z dnia 24 maja 2008 r. Gracz poproszony o dokończenie powiedzenia "Cud, miód...", zaznaczył odpowiedź "lilaróż", podczas gdy prawidłowa odpowiedź to "ultramaryna". Piąta wpadka miała miejsce dzień później. Pytanie brzmiało następująco: "Konduita: A) sprawdza bilety, B) to najstarszy zawód świata, C) mieszka w pałacu, D) świadczy o człowieku". Zawodnik udzielił odpowiedzi C.
• W nowej polskiej wersji "Milionerów" publiczność kilkakrotnie wprowadzała graczy w błąd. Niektórzy wprowadzeni w błąd gracze zaufali publiczności i udzielili błędnej odpowiedzi. Dwoje z nich wygrało gwarantowany 1 000 zł, a jeden wyszedł ze studia z niczym. Publiczność znała natomiast odpowiedź na pytanie za milion złotych, które padło 5 kwietnia 2008. W odcinku z 26 kwietnia 2008 na pytanie o najmniejszą liczbę doskonałą 71% publiczności wskazało liczbę 5, podczas gdy tylko 12% odpowiedź poprawną - liczbę 6.
• W dwóch pytaniach do telewidzów (a więc w konkursie SMS-owym) pojawiły się literówki. Pierwsze pytanie było następujące: "Co nie porusza sie na szynach? A: tramwaj, B: pociąg, C: metro, D: trolejbus". Poza tym przytrafiły się dwie literówki w innym pytaniu: "Z jakiego dzrzewa spadają żolędzie? A: z dębu, B: z lipy, C: z sosny, D: z klonu".

[edytuj] Edycje w innych krajach

[edytuj] Różnice pomiędzy lokalnymi wersjami

Scenografia i oprawa graficzna we wszystkich edycjach utrzymana jest w tej samej konwencji. Są jednak pewne różnice jeśli chodzi o zasady gry:

• W niektórych edycjach programu (m.in. amerykańskiej, hiszpańskiej, francuskiej, australijskiej i włoskiej) używane jest czwarte koło ratunkowe zmiana pytania.
• W amerykańskim wydaniu "Supermilionerów" (specjalnej edycji programu z wyższymi wygranymi) wprowadzono dwa nowe koła ratunkowe: podwójna odpowiedź – zawodnik wybierał swoją odpowiedź i jeśli okazała się ona błędna, miał prawo wybrać jeszcze raz inną odpowiedź; oraz pytanie do ekspertów – pytanie zadawano grupie trzech wyznaczonych osób, z których jedna była wcześniejszym zwycięzcą głównej nagrody. Osoby te siedziały w oddzielnym pomieszczeniu i nie śledziły przebiegu gry, na ustalenie odpowiedzi miały 30 sek. Podobne koło mają do dyspozycji zawodnicy w rosyjskiej wersji "Milionerów".
• W ukraińskiej edycji "Milionerów" nie ma koła ratunkowego pytanie do publiczności, ponieważ widzowie notorycznie wprowadzali graczy w błąd^[9].
• W niemieckiej wersji zawodnik przed rozpoczęciem gry wybiera, czy chce 3 czy 4 koła ratunkowe (czwarte koło to pytanie do widza z publiczności), przy czym przy wyborze gry z czterema kołami nie ma gwarantowanej sumy 16 000 €.
• W niektórych wersjach w programie bierze udział mniej niż 10 zawodników, np. w wersjach fińskiej i islandzkiej tylko 6 (ze względu na małą liczbę ludności w tych krajach).
• W czeskiej wersji programu – nadawanej od 4 lutego 2008 – nie występuje etap "kto pierwszy ten lepszy". Zawodnika, który bierze udział w grze, do studia wprowadza prowadzący. W wersji tej gracz ma do dyspozycji dodatkowe koło – zamiana pytania, dostępne dopiero od drugiej gwarantowanej kwoty.
• W rosyjskiej wersji teleturnieju zrezygnowano z drugiego progu gwarantowanego.

[edytuj] W Europie

• Przed włączeniem Austrii do strefy euro, teleturniej w tym kraju nosił nazwę Alles ist möglich – Die 10-Millionen-Show. Nagrodą główną było wówczas 10 000 000 austriackich szylingów. W maju 2000 roku program zmienił nazwę na Die Millionenshow, a główna nagroda od tego czasu wynosi 1 000 000 euro. Austriacką edycję "Milionerów" prowadziło troje prezenterów telewizyjnych. Od stycznia do maja 2000 roku prowadzącym był Rainhard Fendrich (6 odcinków), od maja 2000 do maja 2002 – Barbara Stöckl (105 odcinków), a od września 2002 teleturniej prowadzi Armin Assinger^[47].
• W Belgii jednocześnie nadawane są dwie edycje językowe teleturnieju "Milionerzy". Pierwsza emitowana jest w języku francuskim, druga w języku flamandzkim. Obie wersje językowe pojawiły się na antenie w 1999 roku. Przed wprowadzeniem euro, w wersji francuskiej, która nosi nazwę Qui sera millionnaire, do wygrania było 10 000 000 (ok. 247 893 euro) franków belgijskich. Program nadawany jest na antenie RTL-TVI, a od początku prowadzi go ten sam prezenter – Alain Simons. W momencie, gdy w Belgii wprowadzono euro, nagroda wzrosła do 1 000 000 euro^[48]. W wersji flamandzkiej, zwanej początkowo Wie wordt multimiljonair, główną nagrodą było 20 000 000 franków belgijskich. Prowadzącym od początku jest Walter Grootaers, a stacja nadawcza to Vlaamse Televisie Maatschappij. W 2002, po wprowadzeniu euro, teleturniej zmienił nazwę na Wie wordt euromiljonair, a główną wygraną w wersji flamadzkiej jest milion euro^[49].
• Bułgarska wersja teleturnieju jest emitowana od 12 maja 2001 roku. Nazwa programu w Bułgarii brzmi Стани богат. Początkowo, do września 2002 roku, główną wygraną było 100 000 bułgarskich lewów. Od tego czasu nagroda została zwiększona do 200 000 lewów (ok. 360 000 złotych^[50]). Teleturniej emitowany jest na antenie Nova Television, a osobą prowadzącą jest Niki Kynczew^[51].
• W Chorwacji program nazywa się Tko želi biti milijunaš?. Emisję rozpoczęto w 2002 roku na antenie HRT 1. Główna wygrana do 1 000 000 kun chorwackich (ok. 485 000 złotych^[50]). Od początku nadawania programu prowadzącym jest Tarik Filipović^[52].
• W fińskiej wersji Milionerów emitowanej od 2005 roku – Haluatko miljonääriksi? można wygrać milion euro. Wcześniej do wygrania było 200 tysięcy euro, zaś przed 2002 rokiem 2 miliony marek fińskich.
• W wersji islandzkiej Viltu vinna milljón? można wygrać 5 milionów koron islandzkich (ok. 160 000 zł^[50]).
• W zawieszonej w 2005 roku wersji litewskiej Kas laimės milijoną? do wygrania był milion litów (ok. 1 000 000 zł^[50]).
• W Norwegii teleturniej nosi tytuł Vil du bli millionær, a główną nagrodą są dwa miliony koron norweskich (ok. 900 000 zł^[50]).
• Chto chocze staty milionerom? – Perszyj milion – czyli Kto chce być milionerem? – Pierwszy milion to ukraińska wersja teleturnieju Milionerzy, w której można wygrać 1 milion hrywien (ok. 450 000 zł^[50]).

[edytuj] Na świecie

• W Argentynie, podobnie jak w innych hiszpańskojęzycznych krajach Ameryki Południowej, teleturniej nazywa się ¿Quién quiere ser millonario?. W argentyńskiej edycji do wygrania jest 1 000 000 argentyńskich peso (ok. 725 000 zł^[50]).
• W pierwszej edycji chilijskich "Milionerów" (2001-2002) do wygrania było 100 000 000 chilijskich peso (ok. 510 000 zł^[50]). W drugiej edycji, w latach 2003-2004, główną nagrodą było 65 000 000 peso (ok. 330 000 zł^[50]). W trzeciej edycji, rozgrywanej od 2006 roku za poprawne odpowiedzi na wszystkie zadane pytania zawodnik otrzymuje 120 000 000 peso (ok. 610 000 zł^[50])^[53].
• Edycja gruzińska nosi tytuł Vis Unda 20000?. Główną nagrodą jest 20 000 lari (ok. 30 000 zł^[50]). Pierwszą stawką, o którą gra zawodnik jest 20 lari, zaś pierwszym progiem gwarantowanym 100 lari, a drugim progiem gwarantowanym jest 1 500 lari.
• W wersji izraelskiej Mi rotseh lehyot mylyoner? do wygrania jest milion szekeli izraelskich (ok. 650 000 zł^[50]).
• W wietnamskiej wersji teleturnieju Ai là triệu phú? do wygrania jest 100 milionów dongów (ok. 15 000 zł^[50]). Pierwsza nagroda wynosi 100 tysięcy dongów, pierwszy próg gwarantowany to milion dongów, a drugim progiem gwarantowanym jest 10 milionów dongów.
• W australijskiej wersji Who wants to be a millionaire, wznowionej w 2007 roku, droga do głównej nagrody wiedzie przez 16 pytań, a ostatnie pytanie warte jest 5 milionów dolarów.

[edytuj] Koła ratunkowe w lokalnych edycjach

• Zmiana pytania - pozwala na zmianę pytania, które będzie na tym samym poziomie trudności. Można je wykorzystać jedynie wtedy, gdy nie zaznaczyło się wcześniej żadnej odpowiedzi. Po zastosowaniu koła uczestnik nie może wrócić do poprzedniego pytania.
• Pytanie do widza - występuje w niemieckiej wersji "Milionerów". Zawodnik może wybrać, czy chce zagrać z 3 czy z 4 kołami ratunkowymi. Skutkiem wybrania wariantu z 4 kołami jest gra bez drugiej gwarantowanej sumy. W ramach tego koła zawodnik może zapytać o poprawną odpowiedź wybraną osobę z publiczności.

Koła używane m.in. w specjalnej amerykańskiej edycji (Who Wants to Be a Super Millionaire?):

• Podwójny strzał - gracz może zaznaczyć kolejno dwie wybrane odpowiedzi. Po użyciu tego koła, zawodnik nie może wycofać się z gry. Jeśli pierwsza odpowiedź okaże się błędna, uczestnik zaznacza kolejną - jednak gdy ta również okaże się niepoprawna, zawodnik kończy grę z ostatnią sumą gwarantowaną. Nie można przed nim użyć koła ratunkowego pół na pół.
• Pytanie do ekspertów - uczestnik pyta o poprawną odpowiedź trzech ekspertów. Są to osoby, które już wcześniej brały udział w programie, a jedna z nich wygrała główną nagrodę albo fachowcy z różnych dziedzin wiedzy, wytypowani przez twórców programu. Na odpowiedź mają 30 sekund. Nie muszą oni jednak dojść do porozumienia, więc każdy z nich może zapronować inną odpowiedź.

[