MS Achille Lauro

MS Achille Lauro

Data wodowania	1 lipca 1946
Data oddania do eksploatacji	21 listopada 1947
Data zatonięcia	2 grudnia 1994
Wcześniejsze imiona	Willem Ruys
Typ	statek pasażerski
Stocznia	N.V. Koninklijke Mij. "De Schelde"
Armator	StarLauro
Bandera	Szwajcaria
Nadzorujące towarzystwo klasyf.	Bureau Veritas
Liczba członków załogi	400
Liczba pasażerów	1600
Długość całkowita (L)	195,97 m
Szerokość (B)	25,05 m
Zanurzenie (D)	8,954 m
Prędkość maks.	22 w
Pojemność	23 478 RT
Dane napędu	8 silników wysokoprężnych Sulzer o łącznej mocy 27 000 KM
Il. śrub napędowych	2

MS Achille Lauro (wcześniej MS Willem Ruys) – pełnomorski statek pasażerski – liniowiec zbudowany w 1947 w Holandii, dla armatora Rotterdamsche Lloyd.

Początkowo obsługiwał połączenia między Holandią i Indonezją, potem pływał do USA i Nowej Zelandii. W 1964 został sprzedany włoskiemu przedsiębiorstwu LauroLine otrzymując nazwę "Achille Lauro" od właściciela tej firmy. W 1982 LauroLine popadło w tarapaty finansowe, a statek został przejęty przez Chandris Line, które wykorzystywały go do rejsów czarterowych po Morzu Śródziemnym. Statek znany jest głównie z historii jego porwania przez palestyńskich terrorystów w październiku 1985. Po porwaniu statek był jeszcze eksploatowany przez ponad 9 lat by zatonąć u wybrzeży Somalii 2 grudnia 1994 w wyniku wybuchu pożaru.

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Willem Ruys

W 1938 holenderski armator Rotterdamsche Lloyd złożył w holenderskiej stoczni we Vlissingen zamówienie na budowę statku przeznaczonego do regularnych rejsów pomiędzy Holandią i jej dalekowschodnią kolonią – Indonezją. Zamówienie to było odpowiedzią Rotterdamsche Lloyd na zwodowanie przez konkurencyjnego armatora Netherland Line liniowca Oranje do obsługi ruchu pasażerskiego na tej trasie. Stępkę pod nową jednostkę położono w 1939, budowę przerwał jednak wybuch II wojny światowej i niemiecki nalot bombowy. Po zajęciu Holandii Niemcy próbowali kontynuować prace lecz były one nieustannie sabotowane przez ruch oporu. Budowa została ostatecznie przerwana w wyniku zniszczeń spowodowanych alianckim nalotem.

Po wojnie odbudowa statku stała się narodowym priorytetem i 1 lipca 1946 nowa jednostka została zwodowana i ochrzczona imieniem Willem Ruys na cześć założyciela Rotterdamsche Lloyd. Prace wykończeniowe trwały do 21 listopada 1947 a w swój pierwszy rejs do Indonezji statek wyruszył 2 grudnia 1947. W 1949 po ostatecznym uzyskaniu niepodległości przez Indonezję statek skierowano do obsługi połączeń ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą a następnie, po przebudowie w 1958, zwiększającej jego pojemność brutto z 21 119 RT na 23 114 RT, z Nową Zelandią przez Kanał Sueski. Przebudowa związana była z podpisaniem przez Rotterdamsche Lloyd i Netherland Line porozumienia, które przewidywało wspólną obsługę rejsów dookoła świata z wykorzystaniem floty złożonej z liniowców Willem Ruys, Oranje i Johan van Oberbarnveldt

Achille Lauro, widok od strony rufy

Achille Lauro

[edytuj] Achille Lauro

Z uwagi na znaczny spadek ruchu pasażerskiego na obsługiwanej trasie, w grudniu 1964 statek został sprzedany włoskiemu armatorowi LauroLine, należącego do włoskiego multimilionera zwanego Królem Neapolu – Achille Lauro. Jednocześnie ten sam armator zakupił od Netherland Line konkurencyjny liniowiec Oranje. W styczniu 1965 zakupione statki otrzymały nowe nazwy. Willem Ruys został przemianowany na MS Achille Lauro na cześć właściciela LauroLine a Oranje na MS Angelina Lauro na cześć jego żony. Achille Lauro został następnie przekazany stoczni w Palermo na Sycylii do gruntownej przebudowy i modernizacji. Niestety, podczas prac remontowych na jego pokładzie nastąpiła eksplozja a wywołany nią pożar znacznie przedłużył czas naprawy. Podczas przebudowy zwiększono dotychczasowy tonaż statku, podwyższono obydwa kominy i przemalowano kadłub jednostki z dotychczasowego białego koloru na niebieski, co spowodowało, że był on często potocznie określany jako La Nave Blu lub The Blue Ship. Wyremontowany statek oddano do użytku 13 kwietnia 1966 r.

Jednostkę w trakcie jej eksploatacji dotknęły jeszcze dwa poważne pożary. 19 maja 1972 ogień zniszczył mostek a 3 grudnia 1981 3 osoby zginęły podczas paniki towarzyszącej ewakuacji spowodowanej pożarem, który wybuchł w barze i rozprzestrzenił się na inne części statku. 28 kwietnia 1975 statek zderzył się w cieśninie Dardanele z libańskim frachtowcem Youssef, w efekcie czego frachtowiec zatonął.

Pod koniec lat 70. LauroLine zaczął przeżywać kłopoty finansowe, które doprowadziły do ogłoszenia upadłości firmy w 1982 r. Skutkiem tego było aresztowanie statku w porcie na Teneryfie, gdzie MS Achille Lauro spędził rok zanim rządowi włoskiemu udało się uzyskać zgodę na jego powrót do Genui. W porcie w Genui statek przebywał do 1985 kiedy to LauroLine podpisał porozumienie z innym armatorem – Chandris Line na mocy którego Achille Lauro miał obsługiwać rejsy czarterowe po Morzu Śródziemnym. Umowa ta miała stanowić sposób na rozwiązanie finansowych problemów LauroLine kierowanego po śmierci Achille Lauro w 1982 przez jego syna – Ercole Lauro.

[edytuj] Porwanie

3 października 1985 na pokład statku wypływającego z Genui w rejs po Morzu Śródziemnym wsiadło czterech członków proirackiej frakcji Frontu Wyzwolenia Palestyny Abu Abbasa. Zamierzali oni dostać się tą drogą do izraelskiego portu Aszdod i zaatakować tamtejsze składy amunicji lub rafinerię, w odwecie za nalot izraelskich samolotów F-16 na siedzibę Jasera Arafata w Tunisie 3 października 1985, w którym zginęło 76 osób.

7 października 1985 podczas zbliżania się statku do portu w Port Said plany te jednak zostały przypadkowo odkryte przez jednego z członków załogi, który wszedł bez pukania do kabiny terrorystów niosąc obiad i zastał ich w trakcie czyszczenia broni. Zdesperowani zamachowcy zdecydowali się na porwanie statku i uprowadzenie go do Syrii. 8 października 1985 w godzinach przedpołudniowych statek dopłynął do redy Tartus jednak władze syryjskie pod naciskiem Stanów Zjednoczonych odmówiły mu zgody na wejście do portu. Porywacze zażądali uwolnienia z izraelskich więzień 50. Palestyńczyków, a w związku z niespełnieniem ich żądań o godz. 15 zabili strzałami w głowę i klatkę piersiową zakładnika – Amerykanina żydowskiego pochodzenia, multimilionera Leona Klinghoffera, 69-letniego inwalidę poruszającego się na wózku, a jego ciało wyrzucili za burtę.

Wobec nieprzejednanej postawy negocjatorów, którzy nie mieli potwierdzonych informacji o śmierci jednego z pasażerów, terroryści skierowali statek do Libii gdzie mogli liczyć na pomoc ze strony Muammara Kadafiego. Ostatecznie jednak z obawy przed akcją oddziałów antyterrorystycznych 8 października 1985 dotarli z powrotem do portu w Port Said, gdzie przybył również ze swym adiutantem Abu Abbas, który podjął się rozwiązania problemu. Z powodu braku dowodów śmierci jednego z pasażerów, rząd Hosni Mubaraka zezwolił 9 października 1985 Abbasowi na zabranie ze statku swoich ludzi i opuszczenie Egiptu w zamian na zwrot statku i uwolnienie zakładników.

Po potwierdzeniu informacji o śmierci obywatela swojego kraju, Stany Zjednoczone postanowiły za wszelką cenę ująć wypuszczonych przez Egipt terrorystów. Tuż przed północą 10 października 1985 cztery myśliwce F-14 Tomcat z lotniskowca USS Saratoga przechwyciły w pobliżu Krety lecącego do Tunisu egipskiego Boeinga 737 i zmusiły go do wylądowania w bazie NATO na Sycylii. Porywacze zostali aresztowani na pokładzie samolotu przez amerykańskich komandosów z formacji Navy Seals, którzy zamierzali przewieźć ich transportowcem C-141 do USA w celu postawienia ich przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości.

Jednakże na skutek nieporozumienia pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Włochami, które obawiały się odwetu ze strony Frontu Wyzwolenia Palestyny, na lotnisku Sigonella doszło do incydentu pomiędzy amerykańskimi komandosami i włoskimi Carabinieri. Efektem tego było przekazanie przez Amerykanów schwytanych terrorystów stronie włoskiej, która dokonała ich aresztowania. Jednak wkrótce po tym Abu Abbas i jego adiutant, którzy posiadali paszporty dyplomatyczne, zostali zwolnieni i wyjechali do Jugosławii.

Porywacze Achille Lauro zostali skazani przez włoski sąd na długoletnie wyroki:

Youssef al-Molqi – skazany na 30 lat pozbawienia wolności, podczas przebywania na przepustce uciekł 16 lutego 1996 do Hiszpanii, gdzie po 12 dniach został ponownie schwytany i wydalony do Włoch; na początku 2006 r. nadal przebywał w więzieniu
Ibrahim Fatayer Abdelatif – zabójca Leona Klinghofera, skazany na 25 lat pozbawienia wolności, wystąpił o zwolnienie warunkowe w 2000 r. ale sąd nie przychylił się do jego wniosku, na początku 2006 r. nadal przebywał w więzieniu
Bassam al-Asker – skazany na 25 lat pozbawienia wolności, zwolniony warunkowo w 1991, zmarł 21 lutego 2004
Ahmad Marrouf al-Assadi – skazany na 25 lat pozbawienia wolności, zwolniony warunkowo w 1991.

Abu Abbas został przez sąd włoski skazany zaocznie za zainicjowanie porwania i kierowanie grupą porywaczy na karę dożywotniego więzienia. Pod naciskiem Stanów Zjednoczonych i Włoch został wydalony z Tunezji, skąd udał się do Iraku, gdzie ostatecznie został aresztowany po wkroczeniu Amerykanów do Bagdadu podczas II wojny w Zatoce Perskiej. Zmarł w więzieniu 8 marca 2004.

W odwecie za aresztowanie swoich członków – porywaczy Achille Lauro – Front Wyzwolenia Palestyny przeprowadził kilka zamachów terrorystycznych:

23 listopada 1985 członkowie Organizacji Abu Nidala porwali samolot egipskich linii lotniczych EgyptAir; w wyniku nieprzemyślanego ataku egipskich sił specjalnych na Malcie zginęło 57 osób
27 grudnia 1985 czterej inni terroryści Abu Nidala otworzyli ogień z broni maszynowej na lotnisku Leonardo da Vinci w Rzymie. Zanim zostali zabici lub ranieni (1 przeżył) przez włoską policję zabili 18 osób a 111 ranili
27 grudnia 1985 na lotnisku w Wiedniu trzej terroryści tej samej organizacji ostrzelali pasażerów oczekujących na odlot samolotu izraelskich linii El Al; 2 osoby zginęły a 47 odniosło rany.

Organizacja Wyzwolenia Palestyny ostatecznie jednak przeprosiła za zabicie Leona Klinghoffera i wypłaciła odszkodowanie w nieznanej wysokości jego córkom Ilsie i Lisie, które otrzymane pieniądze przeznaczyły na utworzenie fundacji Leon and Marilyn Klinghoffer Memorial Foundation zajmującej się walką z terroryzmem poprzez wszelkiego typu działania prawne, polityczne i edukacyjne.

[edytuj] Polacy na pokładzie Achille Lauro

Pośród pasażerów statku podczas jego porwania przez Palestyńczyków znalazła się grupa Polaków, wśród których byli m.in. piosenkarz Wojciech Gąssowski oraz jego żona – tancerka Małgorzata Potocka wraz z prowadzoną przez nią grupą baletową Sabat.

[edytuj] Zatonięcie

Skutkiem porwania statku było wycofanie się Chandris Line z umowy z LauroLine co po raz kolejny spowodowało problemy finansowe tego drugiego. Ostatecznie w 1987 firma została zakupiona w całości przez szwajcarską firmę Mediterranean Shipping Company, która zmieniła jej nazwę na Star Lauro. Od tej chwili Achille Lauro rozpoczął rejsy pod szwajcarską banderą.

30 listopada 1994 na wodach w Zatoki Adeńskiej podczas opływania Półwyspu Somalijskiego w trakcie rejsu z Genui na Seszele na statku doszło do kolejnego poważnego pożaru.

Wybuchł on około godz. 2:30 lokalnego czasu (UTC +3) w maszynowni i szybko zaczął się rozprzestrzeniać na inne części jednostki. Walka z żywiołem nie przynosiła efektów, statek przechylił się na lewą burtę pod kątem 20° i o godz. 7:38 kapitan zdecydował o nadaniu sygnału SOS i ewakuacji jednostki.

Na pomoc 570. pasażerom i 407. członkom załogi ruszył przepływający w pobliżu panamski tankowiec Hawaiian King oraz kilka innych jednostek, w tym dwa amerykańskie okręty Gettysburg i Halyburton. Pierwszy na miejsce zdarzenia przybył Hawaiian King, który przyjął na pokład ponad 400 osób – podczas przechodzenia na pokład tankowca z tratw ratunkowych 2 osoby wpadły do wody i zginęły a 8 zostało rannych. Przed godz. 20 wszyscy rozbitkowie znaleźli się na pokładach statków i okrętów, które przybyły na ratunek. W tym czasie ogień ogarnął już cały pokład Achille Lauro, który zwiększył przechył na burtę do ok. 40° i w dalszym ciągu nabierał wody.

1 grudnia 1994 rozbitkowie z Hawaiian King zostali przejęci przez inne jednostki, które skierowały się do portów w Mombasie, Mahé i Dżibuti, podczas gdy Achille Lauro wciąż płonął. 2 grudnia 1994 do wypalonego wraku dotarły holowniki, by przetransportować go do stoczni remontowej. Podczas holowania Achille Lauro zatonął w Zatoce Adeńskiej ok. 150 mil od wybrzeży Somalii. Ostateczny bilans ofiar śmiertelnych wyniósł 3 osoby a 8 zostało rannych.

Następcą Achille Lauro na tej trasie stała się zakupiona przez Star Lauro kilka miesięcy wcześniej MS Symphony (wcześniej Enrico Costa), który regularne rejsy rozpoczął już w grudniu 1994 r.

[edytuj] Inspiracje

Holenderska pisarka Henriëtte van Eyk napisała, opublikowaną w 1948 przez Rotterdamsche Lloyd, książkę Przygody na Willem Ruys, pasjonująca historia dla młodzieży którą do 1964 wręczano wszystkim pasażerom statku.
Na kanwie historii porwania Achille Lauro nakręcono w 1989 film The Hijacking of the Achille Lauro z Karlem Maldenem w roli Leona Klinghoffera.
W 1990 powstał film telewizyjny pod tytułem Voyage of Terror – The Achille Lauro Affair. W postać zamordowanego zakładnika wcielił się Burt Lancaster.
W 1991 wystawiono operę The Death of Klinghoffer z muzyką Johna Adamsa a w 2003 nakręcono jej filmową wersję, wyreżyserowaną przez Penny'ego Wollcocka.
O porwaniu statku przez Palestyńczyków opowiada książka The Achille Lauro Hijacking: Lessons in the Politics and Prejudice of Terrorism, napisana przez Michael K. Bohna w 2004.

[edytuj] Bibliografia

Bohn Michael, The Achille Lauro Hijacking. Lessons in the Politics and Prejudice of Terrorism, 2004
Kushner Harvey, Encyclopedia of Terrorism, 2003
Oliverio Annamarie, The State of Terror, 1998
Kubiak Krzysztof, Terroryści na morzach i oceanach, Stosunki Międzynarodowe, październik 2005