Szukaj

narzędzia

W innych językach

Joga

Ten artykuł dotyczy systemu filozoficznego. Zobacz też: Joga Bonito - fikcyjna organizacja propagująca sprawiedliwą grę w piłce nożnej.

Trikonasana (Pozycja trójkąta)

Joga - jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej. Pewne odpowiednie zaawansowane ćwiczenia jogiczne stosuje się również w buddyzmie w praktykach tantr oraz Dzogczen w celu rozwoju duchowego, np. dla rozpoznania natury rzeczywistości (sanskryt Siunjata).

Joga zajmuje się związkami między ciałem, umysłem, świadomością i duchem.

Spis treści

[edytuj] Co to jest joga?

W słynnym traktacie "Jogasutry" Patanjali mówi o jodze w rozdziale pierwszym, sutrze drugiej (I2):

jogah cittavrtti nirodhah - ("Joga jest to powściągnięcie zjawisk świadomości" - tłum. z sanskr. w przekładzie Leona Cyborana),

a w następnej (I3):

tada drastuh svarupe avasthanam - ("Wtedy widz utrzymuje się w swojej właściwej naturze").

[edytuj] Pochodzenie

Słowo „yoga” pochodzi od sanskryckiego rdzenia „yuj”, co znaczy „łączyć, kierować, skupiać uwagę”, ale też „jarzmo" oraz „powściągać". Joga była traktowana jako sposób na zachowanie harmonii duszy i ciała, higieny ciała oraz dobrej kondycji psychofizycznej.

Joga, albo Samkhja Joga, jest jednym z najważniejszych systemów filozofii indyjskiej. Atman – duch jednostkowy posiada ponadczasowy byt. Joga uznaje prawo (karmana) i koła wcieleń (samsara), wyzwolenie dokonuje się przez odpowiedni trening. Podstawową myślą jogi jest możliwość oświecenia poprzez koncentrację, medytację i ascezę.

[edytuj] Joga klasyczna

Joga klasyczna jest nauką o wyzwoleniu, nie zajmuje się problemami filozoficznymi, lecz wskazuje drogę do doskonałości i dlatego też podstawę filozoficzną dla jogi, daje sankhja. Tam, gdzie kończy się sankhja, zaczyna się joga.

Ćwiczenia jogiczne rozpoczyna się od praktyk wstępnych, zwanych ogólnie krijajogą czyli od:

gorliwy wysiłek (tapas),
studiowania Wed (svadhyaya),
skupieniu na Bogu (isvarapranidhana).

Praktyki te mają osłabiać skazy karmiczne i sprzyjać kontemplacji.

Istnieją dwa rodzaje jogi klasycznej, które w praktyce przeplatają się:

joga ośmiostopniowa,
joga z powściągnięciem.

Na jogę ośmiostopniową składają się:

Poznanie zewnętrzne:

1. pięciorakie przykazania moralne i zasady etyczne (yama):

1. niekrzywdzenie (ahimsa),

2. prawda (satya),

3. niekradzenie (asteya),

4. powściągliwość (brahmacarya),

5. niepożądanie cudzego dobra (aparigraha).

2. pięciorakie zasady postępowania (niyama):

1. czystość (śauca),

2. zadowolenie (santośa),

3. gorliwy wysiłek (tapas),

4. studiowanie Wed (svadhyaya),

5. skupienie na Bogu (isvarapranidhana).

3. postawy i pozycje ciała (asany).

Poznanie wewnętrzne:

4. rytmiczna kontrola oddechu (pranajama).

5. powściągnięcie zmysłów (pratyahara).

6. koncentracja (dharana),

Poznanie duchowe:

7. medytacja (dhyana),

8. połączenie niższej i wyższej jaźni (samadhi).

Joga z powściągnięciem: Istnieje 5 rodzajów aktywności umysłu, które należy powściągnąć:

właściwe poznanie (pramana),
błędne poznanie (viparyaya),
fantazjowanie (vikalpa),
sen głęboki (nidra),
przypomnienie (smriti).

Powściągnięcie aktywności umysłu osiąga się poprzez:

stale i zdecydowane studia i praktykę (abhyasa),
brak ziemskich pragnień (vairagya), dzięki której umysł pozbawiony zostaje wszelkich podpór, na których mógłby się oprzeć.

Ćwiczenia uspakajające umysł:

skupienie na Bogu (isvarapranidhana),
rytmiczna kontrola oddechu (pranajama),
miłość (maitri),
współczucie (karuna),
zadowolenie (mudita),
niezważanie (upeksa).

Przeprowadza się rozróżnienie ze względu na stopień/ poziom, na którym przebiegają ćwiczenia:

1. ćwiczenia ze świadomością (samprajnata samadhi) - 4 stopnie zatopienia:

z przewagą rozmyślania (vitarka),
zanika rozmyślanie, a jego miejsce zajmuje rozważanie (vicara),
nie istnieje już rozmyślanie, a ćwiczącego opanowuje błogość (ananda),
istnieje jedynie czysta świadomość "jestem"

2. ćwiczenie bez świadomości (asamprajnata samadhi) przynoszące wyzwolenie.

Efektem ubocznym ćwiczeń jogicznych są "moce cudowne". Moce te są niebezpieczne, ponieważ istnieje możliwość, że ćwiczący zafascynowany ich możliwościami, przywiąże się do nich i zacznie się z nimi identyfikować, co sprowadzi go z drogi ku wyzwoleniu (bo znów dusza będzie identyfikować się z działaniami materii).

[edytuj] Przedstawiciele jogi klasycznej i ich dzieła

Patańdżali

"Jogasutry"

Wjasa ( ok. VI w n.e.)

"Jogabhasja"

Waczaspati Miśra ( IX w n.e.)

"Tattwawajsiaradi" ("Doświadczona w prawdzie")

Siankara Bhagawatpada
Bhodża ( XI w n.e.)

"Rajamartanda" ("Królewskie Słońce")

Widżniana Bhikszu

[edytuj] Ścieżki Jogi

Bhakti joga - dążenie do rozwinięcia miłosnego związku z Bogiem w formie bhagawana
Dźńana joga – dążenie do mokszy (wyzwolenia się z reinkarnacji) poprzez zdobywanie wiedzy duchowej
Hatha joga - ćwiczenia fizyczne ( np. asany) i oddechowe
Karma joga - dążenie do wyzwolenia poprzez bezinteresowne czyny
Krija joga - joga oczyszczająca
Kundalini joga – dążenie do wyzwolenia przez budzenie energii węża Kundalini
Laja joga - medytacyjna szkoła jogi oparta na pracy z czakrami i mocy Kundalini
Mantra joga – osiąganie mokszy poprzez recytowanie mantr
Radża joga - joga królewska zwana też ścieżką serca
Sahadźa joga - medytacyjna ścieżka jogi polegająca na obudzeniu Kundalini i pracy z czakranami

[edytuj] Radża joga

Jest 12 stopniowym systemem praktyk. Trzy pierwsze stopnie inicjacyjne to:

Karma Joga
Bhakti Joga
Dźńana Joga

[edytuj] Hatha joga

Słowo hatha znaczy siła. Wyrazu tego używa się jako przysłówka w sensie "przemocą" lub "wbrew czyjejś woli". (Iyengar, Światło Jogi, tłum. S. Bubicz, Virya, Warszawa, 1996). Słowo to składa się z dwóch członów ha oznaczającego słońce i tha oznaczającego księżyc (symbolika tych nazw jest podobna do znaczenia yin i yang).

Praca z ciałem jest punktem wyjściowym do pracy nad sobą. Praktyka hatha jogi opiera się na ćwiczeniu asan, czyli pozycji jogicznych, których celem jest uelastycznienie, wzmocnienie i oczyszczenie ciała, a także uspokojenie umysłu i zapanowanie nad nim.

Termin hatha joga jest czasami stosowany jako synonim radża jogi, chociaż jako hatha jogę rozumie się przeważnie tylko dwa z ośmiu stopni radża jogi, a mianowicie: asanę i pranajamę.

[edytuj] Asana

Salamba Sarvangasana (Stanie na barkach)

Asana jest częścią jogi polegającą na wykonywaniu określonych ćwiczeń zwanych asanami lub pozycjami jogicznymi. Celem tych praktyk jest osiągnięcie wewnętrznej harmonii i wzmocnienie ciała. Ciało sztywne i napięte należy rozciągnąć i rozluźnić, ciało zbyt rozluźnione należy wzmocnić.

[edytuj] Pranajama

Pranajama czyli ćwiczenia oddechowe jest kolejną dyscypliną, jaką obok asan uprawiają jogini. Jej zadaniem jest oczyszczenie systemu nerwowego oraz reszty ciała z toksyn. Panowanie nad oddechem ściśle związane jest z kontrolą nad emocjami, wyciszeniem, zwróceniem zmysłów do wewnątrz i wsłuchiwaniem się w pracę własnego organizmu.

[edytuj] Relacja pomiędzy ciałem i umysłem

Joga mówi, że ciało i umysł są ze sobą połączone i wzajemnie na siebie oddziałują. Stan umysłu wpływa na stan ciała i ma w nim swoje odzwierciedlenie. Jednocześnie stan ciała wpływa na stan umysłu. Nie można bezpośrednio wpływać na umysł, ale można wpływać nań pośrednio, poprzez praktykowanie asan, pranajam i medytacji. Jeżeli problem umysłu jest w ciele odzwierciedlony np. pod postacią skurczu (np. pod kolanem), to przepracowując ten problem pracujemy również m.in. nad problemem naszego umysłu i duszy.

[edytuj] Korzyści płynące z uprawiania Hatha jogi

Jogini przekonują, że joga pomaga zwalczać bóle głowy i stawów, ułatwia łagodne przejście przez okres przekwitania, wspomaga leczenie depresji i pomaga zrzucić nadwagę, jak również wspomaga leczenie i leczy wiele innych chorób i dolegliwości. Asany zwiększają siłę i wydajność mięśni, ścięgien, systemu krążenia, systemu nerwowego, mają również korzystny wpływ na umysł i psychikę; wymagają skupienia na oddechu, co wpływa korzystnie na pracę serca, a to pomaga w natlenieniu komórek ciała i przyspiesza procesy metaboliczne.