Fosa (kryptonim)

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

Fosa - kryptonim szyfru, specjalnego języka kodowego, jakiego używała Służba Bezpieczeństwa (a dokładniej tzw. wydział obserwacji "B") w komunikacji radiowej towarzyszącej operacjom inwigilowania opozycji politycznej w czasach PRL.

"Fosa" była specyficzną, podstawową "fortyfikacją" obronną SB, na którą składała się kombinacja trzech podstawowych elementów:

kodów cyfrowych – oznaczających typowe, sproceduralizowane czynności,
żargonu - slangu, oznaczającego różne rzeczy lub czynności,
kryptonimów oznaczających charakterystyczne punkty/lokalizacje na terenie prowadzenia obserwcji.

Slang radiowy SB był dosyć intuicyjny i silnie kontekstowy – niektóre słowa zmieniały znaczenie w zależności od sytuacji, a słownictwo nie było zamknięte i było często adaptowane ad hoc do lokalnych potrzeb.

Pierwotnym zadaniem "fosy" było przeciwdziałanie operacjom kontrwywiadowczym państw zachodnich, jednak wprowadzenie stanu wojennego i zmiana proporcji w zainteresowaniach wydziału obserwacyjnego "B" spowodowały, że głównym obiektem śledzenia stali się rodzimi działacze opozycji, a nie obcokrajowcy lub zachodni korespondenci i dyplomaci.

Szyfry "fosy" zostały złamane przez Kontrwywiad Solidarności Walczącej, co stało się jednym z fundamentów funkcjonowania kontrwywiadu tej organizacji i sposobem zapewnienia bezpieczeństwa działaczom różnych antykomunistycznych orgaznizacji podziemnych w Polsce lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku.