Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego

Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego
Konwencja Rady Europy	CETS nr 143
Data otwarcia do podpisu	16 stycznia 1992
Miejsce	Valletta
Wejście w życie	25 maja 1995
Liczba stron	37
Związanie się przez Polskę	30 stycznia 1996
Wejście w życie wobec Polski	31 lipca 1996
Tekst konwencji (pl)

Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego, popularnie zwana Konwencją Maltańską – konwencja otwarta do podpisu pod auspicjami Rady Europy w Valletcie na Malcie 16 stycznia 1992. Konwencja weszła w życie 25 maja 1995, po uzyskaniu ratyfikacji przez cztery państwa. Obecnie stronami Konwencji jest 35 państw.

Tekst Konwencji opracowany został na podstawie wcześniejszego dokumentu - Karty Ochrony i Zarządzania Dziedzictwem Archeologicznym (zwanej Kartą Lozańską), przyjętej w roku 1990 przez międzynarodową organizację ICOMOS (Międzynarodową Radę do spraw Zabytków i Miejsc Zabytkowych) na konferencji w Lozannie w Szwajcarii.

Potrzeba opracowania tekstu Konwencji wynikła z:

zmiany filozofii ochrony zabytków archeologicznych w kierunku większego nacisku na zachowanie stanowisk archeologicznych, a nie na ich badanie wykopaliskowe, które jest metodą niszczącą;
przyjęcia zasady kto niszczy, ten płaci w odniesieniu do inwestycji niszczących stanowiska archeologiczne;
konieczności podejmowania działań wyprzedzających niszczenie stanowisk archeologicznych przez inwestycje, a mianowicie wcześniejszego rozpoznania zasobów archeologicznych i uzwględnienia map archeologicznych w planowaniu przestrzennym na wszystkich poziomach.

Najważniejszym rezultatem Konwencji Maltańskiej jest zapewnienie, że żadna inwestycja nie będzie niszczyła stanowisk archeologicznych bez przeprowadzenia wcześniejszych wykopalisk ratowniczych. Skutkiem wprowadzenia w życie tej zasady stało się:

uwzględnianie obecności stanowisk archeologicznych w ocenach oddziaływania inwestycji na środowisko;
zwiększenie liczby wykopalisk ratowniczych i radykalne zmniejszenie liczby wykopalisk podejmowanych w celach czysto badawczych (na stanowiskach archeologicznych niezagrożonych zniszczeniem);
zwiększenie zapotrzebowania na instytucje i firmy archeologiczne, które mogą prowadzić wykopaliska ratownicze w trudnych warunkach (np. zimą); to z kolei doprowadziło w wielu krajach do powstania tzw. archeologii komercyjnej lub kontraktowej, czyli pojawienia się licznych prywatnych firm wykopaliskowych.