Pismo dewanagari

Rygweda, sanskrycki tekst pisany w dewanagari
Rygweda, sanskrycki tekst pisany w dewanagari

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. devanagari; deva "bóg" + nagari "miasto") - pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indyjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali. Rozwinęło się z pisma brahmi, starszej formy pisma indyjskiego, którego najwcześniejsza postać znana jest z napisów cesarza Aśoki (poł. III w. przed Chr.)

Składa się z 46 znaków oraz ligatur. Zapis znaków dewanagari jest poziomy, od strony lewej do prawej. Charakterystyczna dla niego jest pozioma linia (matra) nad każdą literą i ligaturą (oprócz znaków dha i bha, których linia jest niepełna). Dewanagari posiada także kilka znaków interpunkcyjnych oraz znaków o znaczeniu fonetycznym.

Najstarsze inskrypcje pochodzą z VII w.

Spis treści

[edytuj] Spółgłoski[1]

Plosive Nosowe Sonorne Szczelinowe
Bezdźwięczne Dźwięczne
Nieprzydechowe Przydechowe Nieprzydechowe Pzydechowe Bezdźwięczne Dźwięczne
Welarne ka kha kʰə ga ɡə gha ɡʱə ṅa ŋə ha ɦə
Palatalne ca tʃə
tsə
cha tʃʰə
tsʰə
ja dʒə
dzə
jha dʒʱə
dzʱə
ña ɲə ya śa ɕə
ʃə
Retrofleksyjne ṭa ʈə ṭha ʈʰə ḍa ɖə ḍha ɖʱə ṇa ɳə ra ɹə
ɾə
ṣa ʂə
ʃə
Dentalne ta t̪ə tha t̪ʰə da d̪ə dha d̪ʱə na la sa
Labialne pa pha pʰə ba bha bʱə ma va ʋə

Na końcu tabeli alfabetu, dwie grupy innego charakteru, używane w sanskrycie wedyjskim, języku Marathi i Radżasthani.

Transliteracja Wymowa (IPA)
IAST ITRANS Sanskryt Hindi Marathi
ḷa La /ɭə/
क्ष kṣa kSha /kʂə/ /kʃə/
ज्ञ jña jña /dʒɲə/ /ɡjə/ /dnjə/


ITRANS IPA
क़ qa /qə/
ख़ Ka /xə/
ग़ Ga /ɢə/
ज़ za /zə/
फ़ fa /fə/
य़ Ya /ʒə/
ड़ .Da /ɽə/
ढ़ .Dha /ɽʱə/

Implozje Sindhi podkreślone.

Implozyjne
Voiced
Welarne /ɠə/
Palatalne /ʄə/
Alweolarne /ɗə/
Labialne /ɓə/


Przykłady form ligatur
1. Pionowy ukośnik ग्ल gla न्त nta स्क ska श्व śva त्त tta
2. Znak diakrytyczny r र्न rna न्र nra र्त rta त्र tra र्र rra
3. Połączenia
pod
द्ग dga द्घ dgha द्द dda द्ध ddha द्न dna
द्ब dba द्भ dbha द्म dma द्य dya द्व dva
क्त kta ह्ण hṇa ह्म hma ह्य hya ह्र hra
4. Podwójny ukośnik r ट्र ṭra ठ्र ṭhra ड्र ḍra ढ्र ḍhra ङ्र ṅra
5. Inne क्ष kṣa क्ष्म kṣma ज्ञ jña न्त्व ntva न्त्र्य ntrya


6. Ligatura z n jako drugi element
grupa-ka क्न kna ख्न khna ग्न gna घ्न ghna
grupa-ta त्न tna थ्न thna द्न dna ध्न dhna न्न nna
grupa-pa प्न pna फ्न phna ब्न bna भ्न bhna म्न mna
grupa-ya र्न rna ल्न lna व्न vna
grupa-va श्न śna ष्न ṣna स्न sna ह्न hna


[edytuj] Cyfry Dewanagari

Typowa klawiatura maszyny do pisania w hindi
Typowa klawiatura maszyny do pisania w hindi
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

[edytuj] Linki zewnętrzne

Obsługa dewanagari w różnych systemach operacyjnych (ang.)

Przypisy

  1. Na podstawie angielskiej wersji hasła Wikipedii

system wymiany linków system wymiany linków system wymiany linków wymiana linkami tanie kredyty gotówkowe kreatyna Plaza 3 star hotel Los Angeles krynica noclegi Sejm Tyk