Czuwaszja

Republika Czuwaska
Чувашская Республика
Чăваш Республики

Flaga Czuwaszji Godło Czuwaszji
Położenie w Federacji Rosyjskiej
Państwo	Federacja Rosyjska
Status polityczny	republika
Stolica	Czeboksary
Prezydent	Nikołaj Fiodorow
premier	Siergiej Gaplikow
Język urzędowy	czuwaski, rosyjski
Powierzchnia	18 343,2 km²
Liczba ludności (2008)	1 283 653
Gęstość zaludnienia	70 osób/km²
Strefa czasowa	2 rosyjska strefa czasowa (czas moskiewski) UTC +3:00

krajobraz Czuwaszji

Czuwaszja (czuwas. Чăваш Ен, ros. Чувашия), Republika Czuwaska (czuwas. Чăваш Республики, ros. Чувашская Республика) – republika w europejskiej części Federacji Rosyjskiej.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie i powierzchnia

Północną jej granicę wyznacza rzeka Wołga. Na zachodzie graniczy z Obwodem Niżegorodzkim, na północy z Republiką Mari Eł, na wschodzie z Republiką Tatarstanu, na południu z Obwodem Uljanowskim, na południowym zachodzie z Republiką Mordwy.

Stolicę - Czeboksary zamieszkuje ok. 450 000 mieszkańców. Inne główne miasta to : Nowoczeboksarsk, Kanasz, Ałatyr, Szumierlia.

[edytuj] Klimat

Na terenie kraju panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzują go dość długie, chłodne zimy i ciepłe lata. Średnia roczna temperatura powietrza to - zależnie od regionu od 3°C do 3,7°C. Przeciętnie w styczniu jest ok. −13°C, zaś w lipcu przeciętna temperatura wynosi - +19°C. Najniższa zanotowana w kraju temperatura to -46°С, а najwyższa - +39°С.

Pokrywa śnieżna zalega zwykle 5 miesięcy. W okresie zimowym gleba przemarza na głębokość od ponad 1 m (na północy) do 80-90 cm (w południowej części kraju).

Rocznie w Czuwaszji spada (zależnie od regionu) od 450 do 700 mm opadów, przy czym istnieją duża różnice w tym względzie w poszczególnych latach, i tak np. w jednym z najsuchszych lat - 1932 spadło tylko 280 mm, a z kolei w 1962 - znacznie ponad 700 mm. W ciągu ostatnich 250 lat zanotowano 32 lata nadzwyczaj suche i 21 - z ponadprzeciętnymi opadami.

Wilgotność względna powietrza waha się od 80-90% w grudniu i styczniu do 60% w maju i czerwcu.

[edytuj] Hydrologia

[edytuj] Szata roślinna

Pierwotną roślinność większości kraju (oprócz części południowo-wschodniej) stanowiły lasy, jednak ich karczowanie doprowadziło do tego, że w 1875 zajmowały już niespełna połowę (49%) kraju, a w 1926 r. - 31,2%. W latach kolejnych lesistość jeszcze spadła, lecz podejmowane od końca XX wieku zalesiania pozwoliły wrócić do stanu z 1926 r. W niektórych, słabo zaludnionych rejonach udział lasów w powierzchni ogólnej przekracza 50%.

[edytuj] Fauna

Na terenie Czuwaszji żyje ponad 60 gatunków ssaków, 275 gatunków ptaków ( z których ok. 160 gniazduje), 6 - płazów, 10 - gadów, 50 - ryb, ok. 4,5 tys. gatunków stawonogów i 41 - mięczaków.

Z gatunków mających znaczenie gospodarcze żyją tutaj łosie, norki, tchórze, kuny, lisy, zające, wiewiórki. Reintrodukowano także bobry.

Spośród ryb spotykanych w czuwaskich wodach wymienić można zwłaszcza gatunki należące do karpiowatych: leszcze, płocie i jazie.

Do rzadko spotykanych i chronionych gatunków zaliczyć można m.in. ze ssaków - wychuchola ukraińskiego i bobaka, a z ptaków - gadożera, rybołowa i orła przedniego.

[edytuj] Historia

Przodkowie Czuwaszów wywodzą się z plemion starobułgarskich, które zamieszkiwały do VIII wieku na północnym Kaukazie. W VII i VIII wieku wywędrowali oni na Bałkany, gdzie stopniowo asymilowali się wśród Słowian, oraz nad środkową Wołgę. Ta druga grupa odegrała zasadniczą rolę w etnogenezie narodu czuwaskiego. Obszary zasiedlone przez Czuwaszów znajdowały się początkowo w granicach chanatu kazańskiego. W 1551 stały się one częścią Imperium Rosyjskiego. W carskiej Rosji znalazły się one w obrębie takich guberni, jak kazańska i symbirska. 24 lipca 1920 władza komunistyczna powołała do istnienia Czuwaski Obwód Autonomiczny. 21 kwietnia 1925 przekształcony został on w Czuwaską ASRR. 24 października 1990 została ona przemianowana na Czuwaską SRR. 13 lutego 1992 powstała Republika Czuwaska, autonomiczna jednostka w składzie Federacji Rosyjskiej.

[edytuj] Demografia

Czuwaszję zamieszkuje 1.286,2 tys. osób (2007 r.). Liczba mieszkańców kraju od lat systematycznie spada, czego główną przyczyną jest ujemny przyrost naturalny: w 2006 r. urodziło się 13.230 osób, a zmarło 18.838. W ciągu roku 2006 r. populacja republiki spadła o 6,0 tys. osób, z czego 5,6 tys. to wynik ujemnego przyrostu naturalnego, a 0,4 tys. - ujemnego wskaźnika migracji.

Zmiany liczby mieszkańców kraju:

1) stan na 1 stycznia; dane szacunkowe. 2002 r. - stan na 9 października - dane spisowe

Ludność miejska (736,6 tys. osób) stanowi 57,3% populacji, a wiejska - 42,7% (549,6 tys. osób). 77% całej populacji miejskiej zamieszkuje w dwóch miastach: Czeboksarach i Nowoczeboksarsku.

Średnia gęstość zaludnienia w regionie to 70,4 os./km².

[edytuj] Narodowości

Autochtoniczni mieszkańcy kraju - Czuwasze stanowią ok. 2/3 ludności republiki i są czwartą co do wielkości rdzenną narodowością Federacji Rosyjskiej.

Wyniki spisu powszechnego z 2002 r. wykazały, iż na terenie kraju żyją przedstawiciele 106 narodowości. Najliczniejsi są:

• Czuwasze - 889,3 tys. (67,69 %)
• Rosjanie - 348,5 tys. (26,53 %)
• Tatarzy - 36,4 tys. (2,77 %)
• Mordwini - 16,0 tys. (1,22 %)
• Ukraińcy - 6,4 tys. (0,49 %)
• Maryjczycy - 3,5 tys. (0,27 %)
• Białorusini - 1,9 tys.
• Ormianie - 1,3 tys.

Zmiany udziału procentowego poszczególnych narodów w populacji republiki na przestrzeni lat (wg deklaracji ze spisów powszechnych):

[edytuj] Miasta

Miasta i osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005 r.)

cerkiew w stolicy kraju - Czeboksarach

[edytuj] Podział administracyjny

Powierzchnia Czuwaszji podzielona jest na 21 rejonów. Oprócz nich jako odrębne jednostki administracyjne wydzielane są największe miasta: Ałatyr, Czeboksary, Kanasz, Nowoczeboksarsk i Szumierla.

mapa konturowa Czuwaszji z zaznaczonymi dużymi miastami

Budynek Akademii Rolniczej w Czeboksarach

Rejony:

• Alikowski
• Ałatyrski
• Batyriewski
• Burnarski
• Ciwilski
• Czeboksarski
• Ibriesiński
• Jadriński
• Jalczycki
• Jantikowski
• Kanaski
• Komsomolski
• Kozłowski
• Krasnoarmiejski
• Krasnoczetajski
• Mariiński-Posadski
• Morgauski
• Poriecki
• Szemurszyński
• Szumierliński
• Urmarski

[edytuj] Ekonomia

[edytuj] Przemysł

[edytuj] Rolnictwo

[edytuj] Transport

[edytuj] Bogactwa naturalne

[edytuj] Tablice rejestracyjne

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Czuwaszji mają oznaczenie 21 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

   

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Czuwaszia

[edytuj] Zobacz też:

• Czuwaska ASRR i Czuwaski OA
• Symbole kraju: flaga, godło i hymn

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Republiki Czuwaskiej (w języku rosyjskim)
• Oficjalna strona republiki (w języku angielskim)

p • d • e

Podział administracyjny Czuwaszji

Rejony: Alikowski • Ałatyrski • Batyriewski • Burnarski • Ciwilski • Czeboksarski • Ibriesiński • Jadriński • Jalczycki • Jantikowski • Kanaski • Komsomolski • Kozłowski • Krasnoarmiejski • Krasnoczetajski • Mariiński-Posadski • Morgauski • Poriecki • Szemurszyński • Szumierliński • Urmarski
miasta wydzielone: Ałatyr • Czeboksary • Kanasz • Nowoczeboksarsk • Szumierla

 

p • d • e

Podział terytorialny Rosji

Podmioty Federacji Rosyjskiej

Republiki	Adygeja • Ałtaj • Baszkiria • Buriacja • Chakasja • Czeczenia • Czuwaszja • Dagestan • Inguszetia • Jakucja • Kabardo-Bałkaria • Kałmucja • Karaczajo-Czerkiesja • Karelia • Komi • Mari Eł • Mordwa • Osetia Północna-Alania • Tatarstan • Tuwa • Udmurcja
Kraje	Ałtajski • Chabarowski • Kamczacki • Krasnodarski • Krasnojarski • Nadmorski • Permski • Stawropolski • Zabajkalski
Obwody	amurski • archangielski • astrachański • biełgorodzki • briański • czelabiński • irkucki • iwanowski • jarosławski • kaliningradzki • kałuski • kemerowski • kirowski • kostromski • kurgański • kurski • leningradzki • lipiecki • magadański • moskiewski • murmański • niżnonowogrodzki • nowogrodzki • nowosybirski • omski • orenburski • orłowski • penzeński • pskowski • riazański • rostowski • sachaliński • samarski • saratowski • smoleński • swierdłowski • tambowski • tiumeński • tomski • tulski • twerski • uljanowski • włodzimierski • wołgogradzki • wołogodzki • woroneski
Miasta wydzielone	Moskwa • Sankt Petersburg
Obwody autonomiczne	Żydowski
Okręgi autonomiczne	Chanty-Mansyjski • Czukocki • Jamalsko-Nieniecki • Nieniecki

Okręgi federalne

Centralny • Dalekowschodni • Nadwołżański • Południowy • Północno-Zachodni • Syberyjski • Uralski

---

 

p • d • e

Państwa Europy

Państwa	Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Kosowo[1]  Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne	Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania)
Państwo nieuznawane na arenie międzynarodowej	Naddniestrze (Mołdawia)
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw)	Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia)
↑ Republika Kosowa jest uznawana przez 50 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 UE i 22 z 26 NATO, w tym Polskę.