Charlotte Garrigue-Masaryková

Charlotte Garrigue-Masaryková
Portret Charlotte Garrigue w wieku młodzieńczym
Urodzona	20 listopada 1850 Nowy Jork, USA
Zmarła	13 maja 1923 Praga, Czechosłowacja

Charlotte Garrigue-Masaryková, Charlotte Masaryková, Charlie Masaryková – również Charlotte Garrigue Masaryk lub tylko Charlotte Garrigue, Charlotte Masaryk (ur. 20 listopada 1850, zm. 13 maja 1923) – czeska działaczka feministyczna, publicystka i tłumaczka; małżonka pierwszego prezydenta Czechosłowacji Tomasza Garrigue Masaryka.

Spis treści

[edytuj] Życie

Ojciec Charlotte Garrigue pochodził ze starej południowo-francuskiej, hugenockiej rodziny, która w okresie prześladowań Hugenotów we Francji wyemigrowała do Danii, stamtąd z kolei ojciec Charlotte wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Matka Ch. Garrigue pochodziła z Chicago, z rodziny Whitings, której członkowie należeli do pierwszych osadników europejskich w Ameryce Północnej przybyłych w 1620 roku na żaglowcu Mayflower.

Charlotte Garrigue urodziła się w 1850 roku w Brooklynie w Nowym Jorku. Była trzecim z jedenastu dzieci bogatego handlowca amerykańskiego - Rudolpha Garrigue, który był m.in. współwłaścicielem ubezpieczalni oraz Charlotty Garrigue. Miała siedem sióstr i trzech braci. Większość swego dzieciństwa spędziła w Bronksie.

Z sześciu dzieci Charlotty Garrigue-Masarykovej dwoje umarło w wieku dziecięcym. W Wiedniu w maju 1879 roku urodziła Charlotte córkę Alice, rok później syna Herberta, w 1886 roku drugiego syna Jana, który jako jedyny z dzieci urodził się w Pradze. W 1890 roku przyszła na świat druga córka Eleanora, która umarła w wieku czterech miesięcy. W 1891 roku Ch. Garrigue-Masarykova urodziła trzecią córkę Olgę. Ostatnie z dzieci - czwarta córka Hana umarła zaraz po urodzeniu.

Charlotte Garrigue-Masaryková była orędowniczką ruchu feministycznego tzw. "pierwszej fali" w Czechach. We współpracy ze swoją nauczycielką języka czeskiego przełożyła na język czeski dzieło Johna Stuarta Milla, pdt. Poddaństwo kobiet. W 1905 roku wstąpiła do Czechosłowackiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej (czes. Československá sociálně demokratická strana dělnická, dzisiejsza ČSSD), ale podobnie jak jej mąż, odrzuciła marksistowską teorię walki klas. Po upadku monarchii austro-węgierskiej w 1918 roku, alianci uznali męża Charlotte Garrigue Masarykovej - Tomasza Masaryka za głowę rządu czeskiego, a w 1920 roku został wybrany pierwszym prezydentem Czechosłowacji. Dzięki staraniom Ch. Garrigue-Masarykovej w pierwszej ustawie Czechosłowacji z 1920 roku zagwarantowano kobietom takie same prawa obywatelskie jak mężczyznom, w tym prawo wyborcze.

Na skutek postępującej, nieznanej choroby reprezentatywną rolę pierwszej damy przejęła w 1922 roku córka Alice. We wrześniu 1922 Charlotta Masarykova przeżyła ciężki zawał serca. 1 maja 1923 pojawiła się martwica mózgu a wraz z nią częściowe obumarcie organizmu. Zmarła nad ranem, 13 maja 1923 roku, w letniej rezydencji położonej pod Pragą.

Rodzina

mąż:

Tomasz Garrigue Masaryk

córki:

Alice Masaryková

Eleanora Masaryková

Hana Masaryková

Olga Masaryková

synowie:

Herbert Masaryk

Jan Masaryk

[edytuj] Jedyny pomnik Charlotty Garrigue-Masarykovej

W gminie Hutisko-Solanec w Czechach znajduje się jedyny do tej pory wystawiony pomnik Charlotty Garrigue-Masarykovej. Pomnik wystawił w 1926 roku nauczyciel C. Mach wraz ze swoimi uczniami. Znajduje się on w niewielkiej dolinie, w miejscu zwanym "Za Kopcem".

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] W języku angielskim

Alice Garrigue Masaryk: Alice Garrigue Masaryk, 1879-1966: Her Life as Recorded in Her Own Words and by Her Friends, 1980
Barbara K. Reinfeld: Charlotte Garrigue Masaryk, 1850-1923, Czechoslovak and Central European Journal, Summer/Winter 1989
American National Biography: Masaryk, Charlotte Garrigue, H. Gordon Skilling
T. G. Masaryk: Against the Current, 1882-1914, 1994
Donald W. McKinney: Brooklyn's First Lady of Czechoslovakia," in When the Pulpit Starts to Creak, 1992
Olive Hoogenboom: The First Unitarian Church of Brooklyn: One Hundred Fifty Years, 1987
Roman Szporluk: The Political Thought of Thomas G. Masaryk, 1981
George J. Kovtun: Masaryk and America: Testimony of a Relationship, 1988
George J. Kovtun (ed.): The Spirit of Thomas G. Masaryk (1850-1937): An Anthology, 1990.

[edytuj] W języku czeskim

Charlotta Garrigue Masaryková (Charlie Masaryková): O Bedřichu Smetanovi, artykuły w "Naše doba", 1893 r. (posłowie - Miloslav Malý; Praga: Masarykovo demokratické hnutí, 1993, II wydanie).
Charlotta Garrigue Masaryková: Listy do vězení (przedmowa - Alice Masarykové, na język czeski przetłumaczył Vincenc Svoboda, Praga: Žikeš, 1948).
Alice Masaryková, Charlotta Garrigue Masaryková: Milá mama / Dear Alice – korespondence Alice a Charlotty Masarykových 1915-1916 (pod redakcją Dagmary Hájkovej oraz Jaroslava Soukupa, Praga: Akademie věd ČR, 2001).
Stanislav Polák: Charlotta Garrigue Masaryková (Praga: Mladá fronta, 1992).
Pavel Kosatík: Devět žen z Hradu (Praga: Mladá fronta, 1999).
Richard Sobotka: Charlotta Garrigue Masaryková – epizoda ze života (1999).