narzędzia
W innych językach
Bielsko-Biała
Panorama Bielska-Białej z SzyndzielniWspółrzędne: 49°49'21" N 19°02'50" E
Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) - miasto w Polsce południowej, powiat grodzki, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Śląskiego i Małego, nad rzeką Białą. Obecnie liczy 176 453 mieszkańców i jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo miast w Polsce (m.in. 4,9% bezrobocia [1])
Bielsko-Biała jest głównym miastem aglomeracji bielskiej i znaczącym ośrodkiem miejskim w skali kraju o walorach kulturalnych oraz turystycznych, a także ważnym węzłem drogowym i kolejowym oraz stolicą diecezji bielsko-żywieckiej Kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej Kościoła ewangelicko-augsburskiego.
Spis treści
|
[edytuj] Nazwa miasta
Nazwa miasta pochodzi od połączenia nazw dwóch miast leżących po przeciwległych stronach rzeki Białej - Bielska oraz Białej, które 1 stycznia 1951 roku utworzyły jeden spójny organizm miejski - Bielsko-Białą.
[edytuj] Geografia
[edytuj] Położenie
Miasto leży w południowej części województwa śląskiego, na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Małopolski, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Śląskiego oraz Małego, nad rzeką Białą.
Miasto zajmuje obszar 124,51 km². Centrum znajduje się na wysokości około 310 m n.p.m. Najniżej położonymi terenami są Stawy Komorowickie - 262 m n.p.m., a najwyżej góra Klimczok - 1117 m n.p.m. Miasto położone jest na kilkunastu wzgórzach.
Miasto graniczy z: Czechowicami-Dziedzicami, Kozami, Międzybrodziem Bialskim, Wilkowicami, Bystrą Śląską, Jaworzem, gminą Jasienica oraz Brenną i Szczyrkiem (przez góry).
[edytuj] Odległości
Odległości do niektórych (w linii prostej, licząc od/do centrum) miast polskich:
|
|
[edytuj] Klimat
 |
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Klimat Bielska-Białej ze względu na duże różnice wysokości terenu należy do bardzo zróżnicowanych. Zimą oraz latem przeważają wiatry z kierunków zachodnich i południowo-zachodnich. Miasto cechują wysokie opady atmosferyczne, które wynoszą ok. 1000 mm rocznie, a w górach przekraczają 1200 mm.Największy wpływ na pogodę w mieście mają masy powietrza znad Oceanu Atlantyckiego.
- Najcieplejszy miesiąc: lipiec (+25°C, w górach ok. +17°C)
- Najzimniejszy miesiąc: styczeń (-5°C, w górach ok. -10°C)
- Okres bezprzymrozkowy: 175 dni
- Pojawianie się mgieł: 40-50 dni w roku
- Najbardziej słoneczny okres roku: początek lata, końcówka jesieni
- Utrzymywanie się pokrywy śnieżnej w mieście: 70 dni
- Utrzymywanie się pokrywy śnieżnej w górach: 200 dni
- Utrzymywanie się mgły w mieście (październik, listopad, marzec): 60 dni
[edytuj] Szczyty górskie
- Klimczok - liczący 1117 m n.p.m. szczyt w Beskidzie Śląskim (Pasmo Baraniej Góry) położony jest na południowym krańcu miasta (przy granicy ze Szczyrkiem); na Klimczok, który jest najwyższym szczytem Bielska-Białej, prowadzi wiele szlaków z Bielska-Białej, Bystrej, Szczyrku i okolicznych szczytów;
- Trzy Kopce - liczący 1082 m n.p.m. szczyt położony jest na zachód od Klimczoka; na jego północnych stokach znajduje się rezerwat przyrody Stok Szyndzielni;
- Stołów - rozległy szczyt położony między Trzema Kopcami a Błatnią liczy 1035 m n.p.m.; w 2003 r. odkryto na stokach Stołowa wejście do liczącej 554 m długości i 25 m głębokości Jaskinia Głęboka w Stołowie, co uznano za jedno z największych osiągnięć polskiej speleologii w ostatnich latach;
- Szyndzielnia - najpopularniejszy i najbardziej znany szczyt Bielska-Białej położony jest w dzielnicy Olszówka i liczy 1028 m n.p.m.; pod szczytem znajduje się wybudowane w 1897 r. przez organizację Beskidenverein schronisko turystyczne (jedno z pierwszych w Beskidach); na wysokość 960 m n.p.m. dociera gondolowa kolejka linowa wybudowana w 1953 r.; w rejonie Szyndzielni zimą panują doskonałe warunki do uprawiania sportów zimowych; w planach jest budowa na Szyndzielni i Dębowcu ośrodka narciarskiego;
- Pod Błatnią - 853 m n.p.m.
- Kołowrót - liczący 798 m n.p.m. położony jest między Szyndzielnią a Kozią Górą, od której oddziela go płytka przełęcz Kozia; w 2003 r. utworzono Ścieżkę edukacyjną "Kołowrót"; ścieżka liczy 3 km i posiada 9 przystanków oznaczonych słupkami;
- Wysokie - graniczny szczyt położony jest powyżej jeziora Wielka Łąka i liczy 756 m n.p.m.; na zachodnim stoku Wysokiego rozciąga się rezerwat przyrody Jaworzyna, natomiast na samym szczycie znajduje się XVII-wieczne uroczysko ewangelików, którzy ukrywali się przed prześladowaniami religijnymi;
- Cuberniok - 731 m n.p.m.
- Palenica - graniczny szczyt położony jest na zachód od Doliny Wapienicy i jeziora Wielka Łąka i liczy 688 m n.p.m.; na samym szczycie znajduje się wał, który prawdopodobnie jest pozostałością starożytnej (ok. 500 lat p.n.e.) warowni;
- Kozia Góra - liczący 683 m n.p.m. szczyt leży na obrzeżach Cygańskiego Lasu i jest bardzo popularnym wśród mieszkańców miejscem wycieczek; pod szczytem znajduje się schronisko turystyczne "Stefanka" wybudowane w 1912 r. (później przejęte przez Beskidenverein do 1945 r.); do niedawna istniały tutaj skocznia narciarska i letni tor saneczkowy;
- Górna Równia - 676 m n.p.m.
- Łysa Góra - jedyny szczyt Beskidu Małego w granicach administracyjnych miasta liczy 660 m n.p.m.
- Równia - przez ten liczący 607 m n.p.m przebiega granica między Bielskiem-Białą a Bystrą; na północno-wschodnim stoku Równii znajduje się niewielka skocznia narciarska, natomiast u wschodnich podnóży znajduje się bystrzańskie sanatorium;
- Mokry Groń - 601 m n.p.m.
- Dębowiec - niewielki szczyt poniżej Szyndzielni liczy 525 m n.p.m.; bardziej popularna od szczytu jest jednak Polana pod Dębowcem, która ze względu na bardzo krótkie, łatwe i wygodne dojście jest najpopularniejszym, obok Cygańskiego Lasu, miejscem niedzielnych spacerów; na Polanie znajduje się wybudowane w 1895 r. schronisko (wcześniej gajówka Sułkowskich), kapliczka oraz tzw. "Kamień Seniora"; z Polany rozciąga się wspaniały widok na całe miasto; w pobliżu Dębowca znajduje się wyciąg narciarski i letni tor saneczkowy;
[edytuj] Wzgórza w Bielsku-Białej
- Wzgórze Miejskie - centralne wzgórze Bielska-Białej o wysokości 328 m n.p.m, na którym powstało w XIII w. miasto Bielsko, czyli dzisiejsze Stare Miasto;
- Kozielec - do XIX w. teren ten zajmował zwierzyniec zamkowy i pastwisko; dzisiaj główną ulicą Kozielca jest ul. Lompy;
- Wzgórze Młyńskie (zwane także Widok) - położone w zachodniej części Żywieckiego Przedmieścia (ul. Widok); najważniejsze obiekty to Stadion "Na Górce", hotel "Widok" wraz z halą sportową oraz siedziba NFZ;
- plac Zwycięstwa[2] - wzgórze to liczy 375 m n.p.m. i góruje nad Górnym Przedmieściem; wzniesienie nie posiada jednak oficjalnej nazwy;
- Kopiec Lipnicki (zwany również Pierwszym Kopcem Lipnickim w odróżnieniu od wzniesienia w Lipniku Górnym) - liczące 368 m n.p.m. wzgórze, na którym znajduje się Osiedle na Kopcu Lipnickim, zwane również Osiedlem Dygasińskiego;
- Złote Łany - liczące 380 m n.p.m. wzgórze, na którym w latach 70. powstało drugie co do wielkości osiedle mieszkaniowe miasta - Osiedle Złote Łany, które wciąż jest rozbudowywane; wcześniej istniał tu kamieniołom;
- Trzy Lipki - wzgórze liczące 386 m n.p.m. położone jest w dzielnicy Stare Bielsko - Trzy Lipki to dawny przysiółek tejże wsi; wzgórze należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów miasta (jego część to zespół przyrodniczo-krajobrazowy Sarni Stok); na samym szczycie znajduje się Krzyż Trzeciego Tysiąclecia; ważnym elementem krajobrazu są również polskie schrony bojowe z 1939 r.;
- Bark - liczące 333 m n.p.m. wzniesienie leży w słabo zurbanizowanej dzielnicy Bark (administracyjnie należącej do Hałcnowa), która aż do 1918 r. była samodzielną gminą; ze względu na walory przyrodniczo-krajobrazowe rozważane jest utworzenie na wzgórzu i w dolinie potoku Kromparek zespołu przyrodniczo-krajobrazowego;
- Hałcnowska Góra - najwyższe wzgórze w Bielsku-Białej (404 m n.p.m.) położone jest w południowej części Hałcnowa; jej zachodni skraj zajmuje Hałcnowska Kępa (dzisiaj osiedle domków jednorodzinnych z kilkoma blokami);
- Troclik - wzgórze liczy 369 m n.p.m. i położone jest między rzeką Białą a Doliną Gościnną; w latach 80. XX w. wybudowano tu, dzisiaj największe w mieście (20 tys. mieszkańców) osiedle mieszkaniowe - Osiedle Karpackie; wcześniej był tu niewielki przysiółek Kamienicy o nazwie Troclik;
- Cieńciałowa Kępa - liczące 390 m wzgórze, na którym znajduje się Lotnisko Bielsko-Biała Aleksandrowice; nazwę wzniesienie zapożyczyło od nazwiska właściciela istniejącego tu niegdyś wiejskiego gospodarstwa;
- Malowany Dworek - liczące 390 m n.p.m. wzgórze ulokowane jest między drogą ekspresową S1 a centrum Starego Bielska; malownicze wzgórze pozostaje niezabudowane;
- Obszary - na tym liczącym 325 m n.p.m. wzgórzu rozlokowała się dzielnica Obszary;
[edytuj] Zbiorniki i cieki wodne
Rzeki
- Biała - prawy dopływ Wisły i główna rzeka Bielska-Białej; bierze źródło u podnóża Klimczoka w Bystrej; jest to historyczna granica między Śląskiem a Małopolską; aż do 1951 r. Biała była granicą między Bielskiem a Białą Krakowską oraz województwami krakowskim a śląsko-dąbrowskim; od 1546 do 1772 była to granica państwowa (Polska-Czechy (do 1520 r.) i Polska-Austria), a w latach 1772 - 1918 administracyjna między Śląskiem Austriackim a Galicją; obecnie jest poważnie zanieczyszczona; główne dopływy: Straconka, Olszówka, Niwka, Krzywa, Potok Starobielski, Kromparek;
- Wapienica - rzeka płynąca przez Wapienicę; bierze źródła na stokach Błatniej i uchodzi do Iłownicy; w jej górnym biegu znajduje się sztuczne jezioro Wielka Łąka z zaporą wodną, z którego korzystają miejskie wodociągi (na tym odcinku rzeka prowadzi wodę I klasy; główne dopływy: Barbara, Potok Żydowski;
- Niwka - niewielka rzeka płynąca przez Lipnik; bierze źródła na północnych stokach Gaików i wpada do Białej; przy jej ujściu powstała osada Biała; od 1974 r. częściowo płynie pod ul. Stojałowskiego; główny dopływ: Złoty Potok;
- Kromparek - niewielka rzeka płynąca przez Bark; bierze źródła nieopodal Parku Rosta i wpada do Białej
- Straconka - niewielka rzeka płynąca przez Straconkę; bierze źródła na południowych stokach Gaików i wpada do Białej; w jej dolnym biegu znajdują się Bulwary Straceńskie - popularne miejsce wypoczynku; główny dopływ: Mraźnica;
- Olszówka - niewielka rzeka płynąca przez Olszówkę; bierze źródła na wschodnich stokach Dębowca i wpada do Białej; swoją nazwę wzięła od olszyny porastającej niegdyś brzegi rzeki;
- Słonnica - niewielka rzeka płynąca przez Hałcnów; bierze źródła w pobliżu lasu "Szaleniec" i wpada do Soły; główny dopływ: Pisarzówka;
- Krzywa - niewielka rzeka płynąca w północnej części Bielska-Białej; bierze źródła na północnym stoku Gaików, płynie przez Hałcnowską Kępę oraz Obszary i wpada do Białej;
- Kamieniczanka - niewielka rzeka płynąca przez Kamienicę; bierze źródła u podnóża Dębowca i wpada do Białej; główny dopływ: Potok Mireckiego;
Jeziora
- Jezioro Wielka Łąka - sztuczne jezioro w Wapienicy, u podnóża Wysokiego i Palenicy; powstało w 1932 r. w wyniku budowy zapory wodnej im. I. Mościckiego na rzekach: Wapienicy i Barbarze; jezioro położone jest na wysokości 478 m n.p.m. i posiada powierzchnię 24 ha; zbiornik jest rezerwuarem wody pitnej dla Bielska-Białej;
Ważniejsze potoki
- Potok Starobielski - dopływ Białej
- Dębowiec - dopływ Białej; płynie przez Dolinę Gościnną
- Barbara - dopływ Wapienicy
- Potok Mireckiego - dopływ Kamieniczanki
- Potok Żydowski - dopływ Wapienicy
- Złoty Potok - dopływ Niwki
- Mraźnica - dopływ Straconki
[edytuj] Ludność
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ludność Bielska-Białej.Ludność Bielska-Białej gwałtownie wzrastała wraz z rozwojem przemysłu oraz przyłączaniem pobliskich miejscowości.
Zmiany liczby ludności w latach 1951 - 2006:
Bielsko-Biała jest także centrum aglomeracji bielskiej zamieszkiwanej przez ok. 330 tys. osób, która wchodzi w skład Bielskiego Obszaru Metropolitalnego zamieszkiwanego przez ok. 700 tys. ludzi.
[edytuj] Dzielnice Bielska-Białej
Miasto oficjalnie jest podzielone na 31 osiedli:[4]
Nieoficjalnie natomiast wyróżnia się:
- Śródmieście, w tym Biała, Stare Miasto, Dolne Przedmieście, Górne Przedmieście, Żywieckie Przedmieście
- Olszówka
- Kamienica
- Mikuszowice
- Wapienica
- Aleksandrowice
- Lipnik
- Hałcnów
- Komorowice
- Stare Bielsko
- Leszczyny
- Straconka
- Obszary
[edytuj] Przyroda
Od 1991 roku stale zmniejsza się poziom zanieczyszczenia powietrza, gleby, a także wody, w przepływającej przez miasto rzece Białej. Dobre warunki przyrodnicze zapewnia bliskość gór Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego.
[edytuj] Parki miejskie
- Park Słowackiego - na Dolnym Przedmieściu, między ulicami Słowackiego a Chopina, w sąsiedztwie Bielskiego Centrum Kultury; park został założony w 1898 r. jako "Park Jubileuszowy im. Cesarza Franciszka Józefa I" na terenie należącym do Bractwa Kurkowego;
- Park Włókniarzy - na Żywieckim Przedmieściu, między ulicą Partyzantów a rzeką Białą; park został założony w 1899 r. jako "Planty Blichowe" wzdłuż rzeki Białej; posiada piękną aleję platanów i kasztanowców; w sąsiedztwie znajdują się korty tenisowe z zabytkowy pawilonem, urząd pracy oraz plac Mickiewicza z pomnikiem poety.
- Park nad rzeką Białą - między rzeką Białą a ratuszem; niewielki park powstał w końcu XIX wieku w miejscu istniejącego tu wcześniej "Targu Świńskiego"; najciekawszym elementem parku jest głaz narzutowy z czasów epoki lodowcowej podarowany miastu Białej w 1908 r.
- Bulwary Straceńskie - na Leszczynach, wzdłuż ulicy Górskiej; park usytuowany wzdłuż potoku Straconka jest bardzo popularnym wśród bielszczan miejscem wypoczynku i rekreacji'
- Park Strzygowskiego - wzdłuż ul. Partyzantów (za ul. Bora-Komorowskiego), na tzw. "Stawach"; niegdyś popularne kąpielisko rzeczne na Białej (dziś rzeka jest zbyt zanieczyszczona); w 2009 r. w sąsiedztwie parku powstanie wielkie centrum handlowo-rozrywkowe Gemini Park;
- Park Rosta - między Obszarami a Kępą Hałcnowską (w rejonie ul. Niepodległości); ze względu na niekorzystne położenie pozostaje niezagospodarowany;
[edytuj] Obszary chronione
- Dolina Wapienicy - zespół przyrodniczo-krajobrazowy położony w południowej części Wapienicy, w tzw. "Dolinie Luizy" (nazwanej tak od imienia żony Jana Sułkowskiego, która często przyjeżdżała tu na spacery); jest to jedyny w Europie tak duży obszar dzikiej przyrody znajdujący się w granicach wielkiego miasta; w centrum Doliny znajduje się jezioro Wielka Łąka, które jest głównym zbiornikiem wody pitnej w Bielsku-Białej; Dolina Wapienicy jest jednym z najpopularniejszych (obok Cygańskiego Lasu) miejscem wypoczynku bielszczan oraz punktem wyjścia wielu szlaków w Beskid Śląski;
- Cygański Las - położony jest w południowej części miasta, na zboczach Szyndzielni, Kołowrotu, Koziej Góry i Dębowca; las ten został po raz pierwszy wymieniony w dokumencie z 1312 r., w którym książę cieszyński Mieszko podarował go mieszkańcom Bielska; w XVII wieku był on obiektem sporów między mieszczanami a kasztelanią łodygowicką; nieprawidłowa eksploatacja doprowadziła na początku XIX wieku do zagłady pierwotnego drzewostanu; w latach 60. tego stulecia staraniem Karola Ambrożego dolną część lasu przekształcono na park miejski; od tego czasu stał się on najpopularniejszym miejscem wypoczynku bielszczan (w latach 1895 - 1971 kursował tu nawet tramwaj); dziś, liczący 925 ha, las jest chroniony w ramach zespołu przyrodniczo krajobrazowego; z Cygańskiego Lasu wychodzi kilka szlaków górskich;
- Stok Szyndzielni - rezerwat położony jest na północnych stokach Trzech Kopców; powstały w 1953 r. jest najstarszym rezerwatem przyrody w Beskidzie Śląskim;
- Jaworzyna - rezerwat przyrody położony jest na zachodnim zboczu Wysokiego, bezpośrednio nad jeziorem Wielka Łąka; głównym celem rezerwatu jest ochrona jaworzyny górskiej;
- Dolina Gościnna - zespół przyrodniczo-krajobrazowy położony w dzielnicy Kamienica, w pobliżu ul. Gościnnej i Osiedla Karpackiego; w Dolinie Gościnnej od lat prowadzona jest działalność edukacyjna;
- Sarni Stok - utworzony w 2002 r. zespół przyrodniczo-krajobrazowy położony w północnej części wzgórza Trzy Lipki, w pobliżu drogi ekspresowej S1; obejmuje on dolinę Potoku Zajazdowego
[edytuj] Kalendarium
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Bielska-Białej.- XI-XIV wiek – funkcjonowanie osady rzemieślniczej w Starym Bielsku (grodzisko)
- XIII wiek – powstanie drewnianej strażnicy nad Białą (późniejszy zamek)
- 3 czerwca 1312 – pierwsza wzmianka o Bielsku (nadanie mieszczanom lasu między Kamienicą a Mikuszowicami)
- 1316 – rzeka Biała granicą między księstwem cieszyńskim a księstwem oświęcimskim
- 1326 – pierwsza wzmianka o Lipniku
- 1327 – Bielsko wchodzi w skład lenn czeskich Luksemburgów
- 8 listopada 1424 – Bielsko otrzymało odnowione prawa miejskie
- 1446 – przeniesienie parafii ze Starego Bielska do miasta Bielska
- 1457 – księstwo oświęcimskie staje się częścią Królestwa Polskiego
- XV wiek – zaczęły powstawać przedmieścia bielskie (Dolne, Górne i Żywieckie)
- 1499 – Lipnik staje się siedzibą tzw. starostwa niegrodowego
- 1521 – Bielsko zostało otoczone zewnętrzną linią murów miejskich
- 1521 – zostaje założony w Bielsku browar książęcy, a miasto otrzymuje prawo propinacji
- 1545 – książę cieszyński Wacław III Adam uznaje luteranizm za oficjalne wyznanie swego księstwa; w Bielsku powstaje najsilniejsza gmina protestancka na Śląsku Cieszyńskim
- 1548 – powstaje cech sukienników, a Wacław III Adam nadaje miastu przywilej cechowy
- XVI - XVIII wiek – Bielsko ważnym ośrodkiem sukiennictwa, handlu i ceramiki
- 1560 – sołtys lipnicki zakłąda na terenie starostwa trzy nowe wsie: Białą, Straconkę i Międzybrodzie
- 1568 – pierwsza wzmianka o wsi Łopienica
- 1572 – Wacław III Adam wydziela Bielsko i najbliższe okolice z księstwa cieszyńskiego i tworzy na tym obszarze wolne państwo stanowe (tzw. "państwo bielskie)
- 1572 – państwo bielskie zostaje sprzedane właścicielowi Pszczyny Karolowi Promnitzowi, co kończy okres panowania Piastów w Bielsku
- 1592 – Bielsko nabywa węgierski magnat Jan Sunnegh
- 1599 – ludność Bielska dziesiątkuje dżuma
- 1613 – Biała wyodrębniła się z Lipnika jako samodzielna gmina wiejska
- 1630-1654 – przy pomocy wojska zabrano protestantom wszystkie kościoły; odtąd aż do II poł. XVIII w. ewangelicy modlili się w górach
- 1642-1660 – Bielsko i okolice kilkakrotnie najeżdzane przez Szwedów; krwawe potyczki na wzgórzu Trzy Lipki (1646) i w Mikuszowicach (1656); zniszczenie zamku i splądrowanie miasta
- 1659, 1664 – pożary doszczętnie niszczą Bielsko
- 1667 – pierwszy cech rzemieślniczy w Białej
- 1683 – przez Bielsko maszeruje armia Jana III Sobieskiego na odsiecz Wiednia
- 1686 – Bielsko uzyskuje przywilej na wolny skład sukna
- 1710 – utworzenie komory celnej w Białej
- 1720 – w Lipniku powstała duża kolonia żydowska, zlikwidowana ok. 1765 r., w wyniku zastosowania zasady "nietolerancji żydów"
- 9 stycznia 1723 – nadanie praw miejskich i herbu Białej
- 1754-1755 – mieszkańcy Lipnika występują przeciw okrutnemu staroście Linowskiego
- 1752 – dobra bielskie zakupił hrabia Sułkowski
- 1755 – Bielsko otrzymuje stałe połączenie dyliżansowe z Wiedniem
- 1757 – Biała otrzymuje "wielki przywilej miejski", na podstawie którego zostały założone cechy rzemieślnicze
- 1766 – powstały pierwsze manufaktury
- 30 października 1769 – w bialskim ratuszu podpisano akt utworzenia Generalnej Rady Stanów Skonfederowanych; konfederaci rezydowali w Białej do sierpnia 1771 r.
- 1772 – w wyniku I rozbioru Polski Biała weszła w skład Galicji
- 1772 – Białą splądrowały wojska rosyjskie
- 1775-1785 – budowa "traktu cesarskiego", łączącego Wiedeń z Krakowem i Lwowem; jego pozostałością są dzisiejsze ulice Cieszyńska i 11 Listopada
- 1781 – po ogłoszeniu patentu tolerancyjnego przez cesarza Józefa II powstał Bielski Syjon oraz kościół ewangelicki w Białej
- 1791 – w Bielsku powstaje prywatny teatr Daniela Eisenberga
- 1799 – pełne rozdzielenie Białej od Lipnika (wcześniej istniał m.in. wspólny cech tkaczy)
- 1806 – w Bielsku pojawia się pierwsza maszyna włókiennicza - przędzarka
- 1808 – kolejny pożar Bielska; powstają pierwsze budynki murowane (wcześniej tylko kościół i zamek)
- 1810 – Joachim Adler otwiera w Białej pierwszą fabrykę włókienniczą; początek rozwoju przemysłu w obu miastach
- 1815-1830 – kryzys i upadek rzemiosła sukienniczego
- 1826 – w Bielsku pojawiła się pierwsza maszyna parowa
- 1849 – utworzenie Szkoły Realnej w Białej (w 1874 r. przeniesiona do Bielska)
- 1850 – Bielsko miastem powiatowym
- 1855 – utworzenie powiatu bialskiego (od 1867 starostwa)
- 1855 – utworzenie linii kolejowej Bielsko - Dziedzice
- 1871 – Bielsko i Biała organizują wielką wystawę przemysłową
- 1865 – założenie żydowskiej gminy wyznaniowej o charakterze postępowym w Bielsku
- 1866 – Bielsko na krótki czas zajęte przez Prusaków
- 1869 – wprowadzenie w Galicji autonomii i polskiego języka urzędowego; początek polsko-niemieckiego konfliktu narodowościowego
- 1873 – założenie "Czytelni Polskiej" w Białej - pierwszej organizacji polskiej
- 1887-1890 – budowa nowego dworca kolejowego i wytyczenie ob. ul. 3 Maja; początek rozbudowy Dolnego Przedmieścia
- 1889-1910 – decyzją rady miejskiej w Białej zostają zgermanizowane nazwy wszystkich ulic
- 1890 – rok strajków; 28 kwietnia od salw żandarmerii ginie 11 uczestników demonstracji w Białej; 1 maja dochodzi w obu miastach do najpotężniejszej na ziemiach polskich manifestacji robotniczej
- wrzesień 1890 – Bielsko siedzibą garnizonu wojskowego
- 1893 – budowa elektrowni w Bielsku (trzecia na ziemiach polskich)
- 1895 – utworzenie linii tramwajowej i wodociągów miejskich
- przełom XIX i XX w. – okręg bielsko-bialski jednym z trzech najważniejszych okręgów przemysłowych w północnych Austro-Węgier; istnieje tu ok. 190 fabryka; dominuje przemysł włókienniczy; miasta liczą w sumie 25 tys. mieszkańców i szybko się rozbudowują;
- 1902 – staraniem ks. S. Stojałowskiego w Bielsku zostaje otwarty "Dom Polski"
- 1904 – otwarto muzeum miejskie w Białej; dwa lata później powstało muzeum w Bielsku
- 1907 – powstanie Bielitzer Fussball Klub, pierwszego klubu sportowego
- 28 czerwca 1914 – "bitwa nad Białą" - potyczka między oddziałem "Sokoła" a bojówkami niemieckimi
- 26 sierpnia 1914 – z Białej odmaszerował do Legionów Polskich miejscowy oddział "Sokoła" w sile 78 ludzi pod wodzą Henryka Boryczki
- 1918 – strajk generalny w Białej
- 1 listopada 1918 – rada miejska w Bielsku podejmuje decyzję o połączenie miasta z tzw. "Niemiecką Austrią", jednak miasto zajmuje armia polska; w Białej powstaje Powiatowy Komitet Wykonawczy Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie
- 13 listopada 1918 – Polacy przejmują władzę w Białej
- 7 grudnia 1918 – władze miejskie w Bielsku ślubują wierność Rzeczpospolitej
- 1920-1922 – decyzją Rady Ambasadorów Bielsko zostaje włączone w skład Polski, autonomicznego województwa śląskiego; wcześniej miasto było okupowane przez oddziały brytyjskie i włoskie w związku z planowanym plebiscytem