Antypapież Jan XXIII

Grobowiec antypapieża Jana XXIII w Baptysterium we Florencji

Jan XXIII właściwie Baldassare Cossa (ur. ok. 1370 w Neapolu, zm. 22 listopada 1419) - antypapież.

Przez wiele lat był piratem na Morzu Śródziemnym, co budziło sprzeciw jego rodziny.

Studiował prawo w Bolonii.

W późniejszych latach przyjął święcenia kapłańskie i został bolońskim biskupem. W 1402 papież Bonifacy IX mianował go kardynałem diakonem.

W 1409, gdy papież Grzegorz XII i antypapież Benedykt XIII zostali odsunięci od władzy, przewodniczył soborowi w Pizie, na którym kolejnym antypapieżem został wybrany Aleksander V. Po śmierci Aleksandra V został jego następcą, jako Jan XXIII. Cieszył się poparciem króla Zygmunta Luksemburskiego.

Wydał bullę In eminenti specula, która od sierpnia 1412 powiększała obszar Polski o tereny archidiecezji lwowskiej. Z początkiem soboru w Konstancji wydał inną bullę znoszącą przywileje krzyżackie wobec ziem polskich i litewskich a Władysława Jagiełłę ustanawiającą wikariuszem generalnym dla Pskowa i Nowogrodu.

Gdy podczas soboru w Konstancji wyszła na jaw jego niezbyt chwalebna przeszłość i skłonność do przekupstwa, uciekł z miasta w obawie przed grożącym mu procesem. Wkrótce został ujęty i osadzony w więzieniu oraz zmuszony do ustąpienia przez ojców soboru.

Sobór w Konstancji zwołano dla zażegnania trwającej od 40 lat schizmy, kiedy to jednocześnie urzędowało dwóch, roszczących sobie prawo do tytułu głowy Kościoła, papieży (w Rzymie i w Awinionie), a po wcześniejszym soborze w Pizie - trzech. Po obradach papież rzymski Grzegorz XII ustąpił dobrowolnie, zaś trzeciego papieża (awiniońskiego) Benedykta XIII sobór zdjął z urzędu. Następcą Jana XXIII i pozostałych papieży został wybrany przez sobór Marcin V, który przywrócił potem usuniętemu Janowi XXIII godność kardynalską.

Po śmierci Jan XXIII został potępiony i skreślony z listy papieży. Pochowano go we Florencjii, gdzie grób wyrzeźbił mu słynny rzeźbiarz Donatello

Nie należy mylić antypapieża Jana XXIII z żyjącym w XX wieku papieżem Janem XXIII.