Abhidharma

Abhidharma (sanskr.; pali abhidhamma; chiń. 阿毘達磨 ebidamo; jap. apidarma, ahitatsuma; wiet. a phi dat ma) - termin znaczący właściwie "o dharmie", tradycyjnie tłumaczony jednak jako "Najwyższa Dharma".

Pojęcie to definiowano odmiennie w różnych okresach rozwoju buddyzmu. Vasubandhu (to nie jest brat Asangi, to jest wcześniejszy uczony związany z hinajaną), jeden z największych autorytetów wczesnego buddyzmu, definiował to pojęcie w Abhidharmakośa (Skarbiec Abhidharmy) jako czystą intuicyjną wiedzę, czyste intuicyjne poznanie dharm wraz z uzupełniającymi dyscyplinami (prajñāmalā sānucārabhidharma). Nieco dalej poszedł Asanga, który opisał abhidharmę jako najbliższe, gruntowne (abhimukhata) i trwałe (ābhkşnyāt) postrzeżenie natury istnienia. Jest ona także próbą poszukiwania głębszego znaczenia nauk Buddy (sūtrātha) i w końcu służy jako środek powstrzymania i starcia skaz czy też skalań (aśrava).

Literatura abhidharmy jest bardzo obfita; przyczyniły się do tego zwłaszcza dwie szkoły hinajany: theravadinów i sarvastivadinów. Dla innych szkół, jak na przykład sautrantików, abhidharma w ogóle nie jest słowem Buddy.