Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów

Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów, ANCA (ang. anti-neutrophil cytoplasmic antibodies) - autoprzeciwciała, które swoiście reagują z antygenami mieszczącymi się w cytoplazmie obojętnochłonnych granulocytów czyli neutrofilów.

Spis treści

[edytuj] Historia

ANCA po raz zostały opisane w 1982 r. przez Daviesa i wsp. u chorych na kłębuszkowe zapalenie nerek^[1]. Natomiast w roku 1985 van der Woude i wsp. wykazali ich obecność u chorych na ziarniniaka Wegenera^[2]. Wtedy tym przeciwciałom została przez nich nadana ang. nazwa AntiNeutrophil Cytoplasmic Antibodies (w skrócie ANCA).

[edytuj] Wartości prawidłowe

Miano ANCA ≤ 1/80.

[edytuj] Wykrywanie

Fluorescencja przeciwciał typu p-ANCA

Fluorescencja przeciwciał typu c-ANCA

Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów wykrywa się w płynach ustrojowych:

surowica krwi
płyn z jamy opłucnej
płyn z jamy osierdzia

Podstawową metodą oznaczania jest immunofluorescencja pośrednia. Na jej podstawie wyróżnia się trzy typy fluorescencji przeciwciał przeciw cytoplazmie neutrofilów:

c-ANCA - typ cytoplazmatyczny (widoczna jest fluorescencja całej cytoplazmy)
p-ANCA - typ okołojądrowy (silniejsza fluorescencja wokół jądra komórkowego)
a-ANCA - atypowe przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów

Swoiste antygeny dla ANCA wykrywa się metodą ELISA. Przeciwciała c-ANCA reagują głównie z proteinazą 3 (przeciwciała PR3-ANCA). Przeciwciała p-ANCA reagują przede wszystkim z mieloperoksydazą (MPO-ANCA), rzadziej z elastazą, lizozymem, laktoferyną, katepsyną G i katalazą.

[edytuj] Występowanie w określonych jednostkach chorobowych

PR3-ANCA
MPO-ANCA
- mikroskopowe zapalenie naczyń^[3]
- zespół Churga i Strauss
- gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek
- ziarniniak Wegenera
- reakcje wywołane lekami (tiamazol, penicylamina, hydralazyna)
p-ANCA reagujące z innymi antygenami niż mieloperoksydaza
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- autoimmunologiczne zapalenie wątroby
- układowe choroby tkanki łącznej (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy)
- infekcyjne zapalenie wsierdzia
- zakażenie HIV

[edytuj] Przydatność diagnostyczna

Miano przeciwciał PR3-ANCA ma istotne znaczenie w określaniu stopnia nasilenia choroby i skuteczności leczenia w przypadku ziarniniaka Wegenera. W pozostałych chorobach wartość diagnostyczna przeciwciał przeciw cytoplazmie neutrofilów (szczególnie typu p-ANCA) ma mniejsze znaczenie.

[edytuj] Bibliografia

Andrzej Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2005, ISBN 83-7430-031-0

Przypisy

↑ Davies DJ, Moran JE, Niall JF, Ryan GB. Segmental necrotising glomerulonephritis with antineutrophil antibody: possible arbovirus aetiology?. Br Med J (Clin Res Ed). 285, 6342, 606. 1982 Aug 28 - Sep 4. PMID 6297657.
↑ van der Woude FJ, Rasmussen N, Lobatto S, Wiik A, Permin H, van Es LA et al. Autoantibodies against neutrophils and monocytes: tool for diagnosis and marker of disease activity in Wegener's granulomatosis. Lancet. 1, 8426, 425-9. 1985 Feb 23. PMID 2857806.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Harper L, Radford D, Plant T, Drayson M, Adu D, Savage CO. IgG from myeloperoxidase-antineutrophil cytoplasmic antibody-positive patients stimulates greater activation of primed neutrophils than IgG from proteinase 3-antineutrophil cytosplasmic antibody-positive patients. Arthritis Rheum. 44, 4, 921-30. 2001 Apr. PMID 11315931.