Sư Tử (chòm sao)

Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở Sư Tử (định hướng).

Leo
Nhấp chuột để xem hình lớn
Viết tắt	Leo
Sở hữu cách	Leonis
Hình tượng	con sư tử
Xích kinh	11 h
Xích vĩ	15°
Diện tích	947 độ vuông đứng thứ 12
Số lượng sao < 3m	3
Sao sáng nhất	Regulus (α Leo) (1.4 m)
Mưa sao băng	Leonids
Giáp với các chòm sao	Đại Hùng Tiểu Sư Thiên Miêu Cự Giải Trường Xà Lục Phân Nghi Cự Tước Thất Nữ Hậu Phát latmax = 90
Quan sát được giữa các vĩ độ +{{{latmax}}}° và −65° Quan sát tốt nhất trong tháng 4

Sư Tử, tên Latinh Leo, biểu tượng là một chòm sao của hoàng đạo, là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Sư Tử.

Chòm sao này có diện tích 947 độ vuông, chiếm vị trí thứ 12 trong danh sách các chòm sao theo diện tích. Chòm sao Sư Tử nằm kề các chòm sao Đại Hùng, Tiểu Sư, Thiên Miêu, Cự Giải, Trường Xà, Lục Phân Nghi, Cự Tước, Thất Nữ, Hậu Phát.

Tên gọi khác của chòm sao này là Hải Sư.

[sửa] Các đặc trưng

Chòm sao này có 70 sao nhìn được bằng mắt thường, có nghĩa là cấp sao biểu kiến của chúng nhỏ hơn 6^m, trong đó có ba sao sáng hơn 3^m.

• Sao sáng nhất mang tên Regulus, α Leo. Regulus trong tiếng Latinh có nghĩa là hoàng tử hay vị vua nhỏ, do nằm ở vị trí trái tim hình con sư tử trên chóm sao nên trong tiếng Ả Rập nó mang tên Al Kalb al Asad, nghĩa là tim sư tử. Regulus là hệ đa sao, cách Trái Đất 85 ly, là sao sáng thứ 21 trên bầu trời. Người xưa gọi nó cùng ba sao Aldebaran, Fomalhaut, Antares là bốn ngôi sao vua để chia một năm thành bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Xem thêm ở bài Regulus

• Sao Denebola, β Leo là sao sáng thứ hai trong chòm sao này. Tên Denebola trong tiếng Ả Rập có nghĩa là đuôi sư tử, cấp sao biểu kiến 2,14 ^m.

• Sao Algieba, γ Leo là sao đôi gồm hai sao thành phần màu cam vàng với các cấp sao biểu kiến 2^m và 3^m.

• Trong chòm sao có nhiều sao mờ khác được đặt tên riêng như Zosma, δ Leo, Chort θ Leo, Al Minliar al Asad, κ Leo, Alterf, λ Leo hay Subra ο Leo.

• Regulus, η Leonis và Algieba, cùng với các sao mờ Adhafera (ζ Leonis), Ras Elased Borealis (μ Leonis) và Ras Elased Australis (ε Leonis), tạo ra một mảng sao gọi là Lưỡi Liềm. Các ngôi sao này tạo thành đầu và bờm của con sư tử.

• Một mảng sao cũ trước đây được coi là lông đuôi con sư tử, thì hiện nay là một chòm sao độc lập, đó là chòm Hậu Phát (Coma Berenices hay "tóc của hoàng hậu Berenices").

• Ngôi sao Wolf 359 cách Trái Đất 7,7 năm ánh sáng, là một trong số các sao gần nhất với Hệ Mặt Trời.

• Sao Gliese 436, một ngôi sao mờ trong chòm sao Sư Tử, cách Mặt Trời khoảng 33 năm ánh sáng, có một hành tinh ngoài hệ Mặt Trời nhỏ quay quanh, là hành tinh nhỏ nhất trong các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời đã tìm thấy ^[1].

Thiên hà M66

• Chòm sao Sư Tử có nhiều thiên hà xắn ốc sáng, nổi bật nhất là thiên hà M95, chỉ riêng nhân của nó đã phát sáng như một thiên hà trẻ riêng biệt.
• Thiên hà M66, cách Trái Đất 36 triệu năm ánh sáng cùng các thiên hà M65 và thiên hà NGC 3628 tạo nên nhóm thiên hà nhỏ mang ký hiệu nhóm thiên hà M66. Nhóm thiên hà còn mang tên Ba thiên hà Sư Tử, được Charles Messier phát hiện năm 1780.

[sửa] Thần thoại

Trong thần thoại Hy Lạp, nó được xác định như là Sư tử Nemea (và có thể là nguồn gốc của câu chuyện) đã bị Hercules giết chết trong một trong số Mười hai kỳ công của mình, và sau đó đưa lên bầu trời. Người Ai Cập thờ phụng sư tử vì Mặt Trời nằm ở chòm sao này vào thời gian diễn ra các trận lụt bồi đắp phù sa của sông Nin.

[sửa] Chiêm tinh học

Xem thêm Sư Tử (chiêm tinh)

Cung chiêm tinh Sư Tử của chiêm tinh chí tuyến phương Tây (23 tháng 7-22 tháng 8) không giống với chòm sao thiên văn cũng như cung chiêm tinh theo chiêm tinh thiên văn của người Hindu (10 tháng 8-15 tháng 9). Trong một số thuyết vũ trụ, Sư Tử liên kết với nguyên tố cổ điển Lửa, và vì thế được gọi là cung Lửa (cùng với Bạch Dương (Aries) và Nhân Mã (Sagittarius)).

[sửa] Các sao

Các sao với tên gọi chính xác:

• Regulus hay Cor Leonis hay Kalb [Kabelaced, Al Kalb al Asad] hay Rex (32/α Leo) 1,36

  < rēgulus Hoàng tử

  < cor leōnis Tim sư tử

  < القلب الأسد al-qalb[u] al-´asad Tim sư tử

• Denebola [Deneb Alased, Deneb Aleet] (94/β Leo) 2,14

  < الذنب الأس að-ðanab[u] al-asad Đuôi sư tử

• Algieba [Al Gieba, Algeiba] (41/γ¹ Leo) 2,01

  < الجبهة al-jabha[h] Trán

  (hay có lẽ là tiếng Latinh Ả Rập hóa juba Bờm)

• Zosma [Zozma, Zozca, Zosca, Zubra] hay Duhr [Dhur] (68/δ Leo) 2,56

• Ras Elased [Ras Elased Australis] hay Algenubi (17/ε Leo) 2,97

  < رأس الأسد الجنوب ra´s al-´asad aj-janūbiyy Đầu sư tử phía nam

• Adhafera [Aldhafera, Aldhafara] (36/ζ Leo) 3,43

  < الضفيرة ađ̧-đ̧afīra[h] Lông xoăn (của bờm)

• Chertan [Chort] hay Coxa (70/θ Leo) 3,33

  < ? al-xarat Xương sườn (2 xương cụt?)

  < cōxa Hông

• Tsze Tseang (78/ι Leo) 4,00

  < 次將 (quan cìjiàŋ) Phó tướng

• Al Minliar al Asad (1/κ Leo) 4,47

• Alterf hay Al Terf (4/λ Leo) 4,32

  < الطرف aţ-ţarf Mắt sư tử

• Rasalas [Ras Elased Borealis, Ras al Asad al Shamaliyy] hay Alshemali (24/μ Leo) 3,88

  < رأس الأسد الشمال ra´s al-´asad aš-šamāliyy Đầu sư tử phía bắc

• Subra (14/ο Leo) – sao đôi 3,52 và 3,70

Các sao với danh pháp Bayer:

41/γ² Leo 3,0; 30/η Leo 3,8; 27/ν Leo 5,6; 5/ξ Leo 4,99; 29/π Leo 4,68; 47/ρ Leo 3,84; 77/σ Leo 4,05; 84/τ Leo 4,95; 91/υ Leo 4,30; 63/χ Leo 4,62; 74/φ Leo 4,45; 16/ψ Leo 5,36; 2/ω Leo 5,40

Các sao với danh pháp Flamsteed:

3 Leo 5,72; 7 Leo 6,32; 8 Leo 5,73; 9 Leo 6,61; 10 Leo 5,00; 11 Leo 6,63; 13 Leo 6,26; 18 Leo 5,67; 19 Leo 6,44; 20 Leo 6,10; 23 Leo 6,45; 34 Leo 6,43; 35 Leo 5,95; 37 Leo 5,42; 39 Leo 5,81; 40 Leo 4,78; 42 Leo 6,16; 43 Leo 6,06; 44 Leo 5,61; 45 Leo 6,01; 46 Leo 5,43; 48 Leo 5,07; 49 Leo 5,67; 54 Leo – sao đôi 4,30 và 6,30; 55 Leo 5,91; 56 Leo 5,91; 64 Leo 6,48; 67 Leo 5,70; 71 Leo 7,31; 72 Leo 4,56; 75 Leo 5,18; 76 Leo 5,90; 79 Leo 5,39; 80 Leo 6,35; 81 Leo 5,58; 83 Leo – sao đôi 6,49 và 7,57; sao đồng hành B có hành tinh; 85 Leo 5,74; 86 Leo 5,54; 88 Leo 6,27; 89 Leo 5,76; 90 Leo 5,95; 92 Leo 5,26; 93 Leo 4,50.

Các sao đáng chú ý khác:

• Wolf 359 13,45 – sao nhấp nháy; sao gần thứ 3
• GJ 436 10,68 – sao gần; có hành tinh
• HD 88133 8,06 – có hành tinh

[sửa] Liên kết ngoài

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu khác về:

Sư Tử (chòm sao)

Danh sách 88 chòm sao hiện đại

Tiên Nữ • Tức Đồng • Thiên Yến • Bảo Bình • Thiên Ưng • Thiên Đàn • Bạch Dương • Ngự Phu • Mục Phu • Điêu Cụ • Lộc Báo • Cự Giải • Lạp Khuyển • Đại Khuyển • Tiểu Khuyển • Ma Kiết • Thuyền Để • Tiên Hậu • Bán Nhân Mã • Tiên Vương • Kình Ngư • Yển Diên • Viên Quy • Thiên Cáp • Hậu Phát • Nam Miện • Bắc Miện • Ô Nha • Cự Tước • Nam Thập Tự • Thiên Nga • Hải Đồn • Kiếm Ngư • Thiên Long • Tiểu Mã • Ba Giang • Thiên Lô • Song Tử • Thiên Hạc • Vũ Tiên • Thời Chung • Trường Xà • Thủy Xà • Ấn Đệ An • Hiết Hổ • Sư Tử • Tiểu Sư • Thiên Thố • Thiên Xứng • Sài Lang • Thiên Miêu • Thiên Cầm • Sơn Án • Hiển Vi Kính • Kỳ Lân • Thương Dăng • Củ Xích • Nam Cực • Xà Phu • Lạp Hộ • Khổng Tước • Phi Mã • Anh Tiên • Phượng Hoàng • Hội Giá • Song Ngư • Nam Ngư • Thuyền Vĩ • La Bàn • Võng Cổ • Thiên Tiễn • Nhân Mã • Thiên Hạt • Ngọc Phu • Thuẫn Bài • Cự Xà • Lục Phân Nghi • Kim Ngưu • Viễn Vọng Kính • Tam Giác • Nam Tam Giác • Đỗ Quyên • Đại Hùng • Tiểu Hùng • Thuyền Phàm • Thất Nữ • Phi Ngư • Hồ Ly

Danh sách các chòm sao Hoàng Đạo
Bạch Dương (Ari ) Kim Ngưu (Tau ) Song Tử (Gem ) Cự Giải (Cnc ) Sư Tử (Leo ) Thất Nữ (Vir ) Thiên Xứng (Lib ) Thiên Hạt (Sco ) Xà Phu (Oph) Nhân Mã (Sgr ) Ma Kiết (Cap ) Bảo Bình (Aqr ) Song Ngư (Psc )

Chú thích: Danh sách tên La Tinh tương ứng

Tiên Nữ (Andromeda) • Tức Đồng (Antlia) • Thiên Yến (Apus) • Bảo Bình (Aquarius) • Thiên Ưng (Aquila) • Thiên Đàn (Ara) • Bạch Dương (Aries) • Ngự Phu (Auriga) • Mục Phu (Boötes) • Điêu Cụ (Caelum) • Lộc Báo (Camelopardalis) • Cự Giải (Cancer) • Lạp Khuyển (Canes Venatici) • Đại Khuyển (Canis Major) • Tiểu Khuyển (Canis Minor) • Ma Kiết (Capricornus) • Thuyền Để (Carina) • Tiên Hậu (Cassiopeia) • Bán Nhân Mã (Centaurus) • Tiên Vương (Cepheus) • Kình Ngư (Cetus) • Yển Diên (Chamaeleon) • Viên Quy (Circinus) • Thiên Cáp (Columba) • Hậu Phát (Coma Berenices) • Nam Miện (Corona Australis) • Bắc Miện (Corona Borealis) • Ô Nha (Corvus) • Cự Tước (Crater) • Nam Thập Tự (Crux) • Thiên Nga (Cygnus) • Hải Đồn (Delphinus) • Kiếm Ngư (Dorado) • Thiên Long (Draco) • Tiểu Mã (Equuleus) • Ba Giang (Eridanus) • Thiên Lô (Fornax) • Song Tử (Gemini) • Thiên Hạc (Grus) • Vũ Tiên (Hercules) • Thời Chung (Horologium) • Trường Xà (Hydra) • Thủy Xà (Hydrus) • Ấn Đệ An (Indus) • Hiết Hổ (Lacerta) • Sư Tử (Leo) • Tiểu Sư (Leo Minor) • Thiên Thố (Lepus) • Thiên Xứng (Libra) • Sài Lang (Lupus) • Thiên Miêu (Lynx) • Thiên Cầm (Lyra) • Sơn Án (Mensa) • Hiển Vi Kính (Microscopium) • Kỳ Lân (Monoceros) • Thương Dăng (Musca) • Củ Xích (Norma) • Nam Cực (Octans) • Xà Phu (Ophiuchus) • Lạp Hộ (Orion) • Khổng Tước (Pavo) • Phi Mã (Pegasus) • Anh Tiên (Perseus) • Phượng Hoàng (Phoenix) • Hội Giá (Pictor) • Song Ngư (Pisces) • Nam Ngư (Piscis Austrinus) • Thuyền Vĩ (Puppis) • La Bàn (Pyxis) • Võng Cổ (Reticulum) • Thiên Tiễn (Sagitta) • Nhân Mã (Sagittarius) • Thiên Hạt (Scorpius) • Ngọc Phu (Sculptor) • Thuẫn Bài (Scutum) • Cự Xà (Serpens) • Lục Phân Nghi (Sextans) • Kim Ngưu (Taurus) • Viễn Vọng Kính (Telescopium) • Tam Giác (Triangulum) • Nam Tam Giác (Triangulum Australe) • Đỗ Quyên (Tucana) • Đại Hùng (Ursa Major) • Tiểu Hùng (Ursa Minor) • Thuyền Phàm (Vela) • Thất Nữ (Virgo) • Phi Ngư (Volans) • Hồ Ly (Vulpecula)