Araçlar |
Vikipedi:Kaynak göstermeBu sayfa Vikipedi'de maddelere nasıl alıntı eklenmesi gerektiğini anlatan bir rehberdir. Değişikliklerde kaynak göstermek Vikipedi:Özgün araştırmalara yer vermemek ve Vikipedi:Doğrulanabilirlik politikaları gereği zorunludur. Bu, Vikipedi'de güvenilir bir kaynağa dayandırılmayan ve şüphe uyandıran herhangi bir bilginin kaldırılabileceği anlamına gelir. Daha fazla bilgi için bahsedilen sayfalara ve Vikipedi:Güvenilir kaynaklar sayfasına göz atabilirsiniz. [değiştir] Ne Zaman Kaynak Gösterilir?
[değiştir] İçerik EklediğinizdeReferans verecek kaynaklar bulmanın yolları için, bakınız İyi bir kaynak bulmak... Bir maddeye herhangi bir bilgi eklediğinizde, bu bilgi özellikle tartışmalı veya doğruluğu tartışılan bir bilgi ise, bir kaynak göstermelisiniz. Eğer, alıntı biçiminin ne şekilde olacağını bilmiyorsanız, diğerleri sizin için düzenleyecektir. Herhangi bir bilgiyi, basitçe verebilirsiniz. Genelde, anı ve hatıralardan yazdığınız da, adından bahsetmek için güvenilir referansları araştırmalısınız. Eğer kendi bilgilerinizden yazıyorsanız, daha sonra okuyucuların konu üstünde danışabileceği, yeterliliğini bildiğiniz iyi referanslar göstermelisiniz. (Konu hakkındaki soruları daima siz yanıtlayamazsınız) Önemli nokta, okuyucuya ve diğer editörlere yardım etmektir. Belirli bir yayın üzerinden edinilmiş fikirler hakkında yazıyorsanız, kaynak göstreme ihtiyacı özellikle önemlidir. Kimin söylediği belli olmayan sözler ("Bazı insanlar/kesimler şöyle der..."), yerine doğruluğu kanıtlanabilir şekilde yazın: fikirlerin ait olduğu özel kişi veya grupları bulun, adından bahsedin ve fikirlerini açıkladığı saygın/tanınmış yayınları kaynak olarak verin. Şunu hatırlayın, Vikipedi sizin fikirlerinizin veya orijinal araştırmaların açıklanmasının yeri değildir. (Bkz.Vikipedi:Vikipedi ne değildir) Burası Türkçe Vikipedi olduğundan, mümkün olduğu kadar Türkçe kaynaklar verilmeli ve Türkçe kaynaklar daima eşit kalitedeki yabancı kaynaklara tercih edilmelidir. Bununla beraber, uygun yerlerde yabancı kaynaklar da referans verilir. Eğer alıntı yabancı kaynaktan yapılmışsa, orjinal dildeki alıntı ile beraber bir Türkçe çeviri de verilmelidir. [değiştir] Birinden Alıntı YaptığınızdaYayımlanmış bir materyali alıntıladığınızda mutlaka kaynak göstermeli, kaynağı alıntının hemen ardından belirtmelisiniz. Alıntının kendisi tırnak işaretleri içinde — "bunun gibi" — veya, eğer bir alıntının içinde yer alan bir alıntıysa tek tırnak işareti içinde — "ve burada örnek olarak benzeri bir 'alıntı'." — olmalıdır. [değiştir] Bir İçeriği DoğrularkenKendi yazmadığınız bir materyal için bile, o materyali doğrularken kullanmış olduğunuz bir kaynak varsa, kaynak ekleyebilirsiniz. Bir maddeye kaynak eklemek, Vikipedi'ye katkıda bulunmak için harika bir yoldur. Bunu organize bir şekilde yapmaya çalışan en:Wikipedia:Forum for Encyclopedic Standards ve en:Wikipedia:WikiProject Fact and Reference Check'e göz atabilirsiniz. Doğrudan yapılan alıntılar, -kolayca gerçeklerle doğrulanabilir olmak kaydıyla- herhangi birinin sözleri için verilebilir (maddenin ana editörleri tarafından kabul edilmiş bir formatta ise). [değiştir] Tartışmalı veya muhtemelen tartışmalı olan metinlerTartışmalı metin, hemen tamamıyla kaldırılabilir veya maddeden maddenin tartışma sayfasına aktarılabilir. Eğer tartışmalı metin zararsız ise, basitçe bir alıntı gösterilmesini beklediğinizi, metinden sonra {{fact}} şablonu yerleştirerek belirtin. {{olgu}} şablonu, çıkarılması gereken ve diğer kötü niyetli alıntıları işaretlemek için yardımcı olabilir. Yaşayan kişilerin biyografilerindeki, kaynak gösterilmemiş eleştiri veya negatif materyaller hemen kaldırılmalı ve tartışma sayfasına taşınmamalıdır. Bakınız Yaşayan kişilerin biyografileri ve İftira. İleriyi düşünün. İnsanların, yazdığınız şeyin güvenilir olduğundan kuşkulanıp, kuşkulanmayacağını hayal etmeyi deneyin, veya konu hakkında daha fazla bilgiye ihtiyacınız olup olmadığını düşünün. Güvenilir ve açık bir kaynağın refere edilmesi ile yazılmış şeyler Vikipedi'de katkılarınızın kalıcı olmasını sağlar. [değiştir] Nerden aldığınızı belirtinGenel bir hata da kaynak bilginin nereden alındığını tam olarak açıklamamaktır. Örnek olarak, bir internet sitesinde yer alan bilginin kaynağının bir kitap olduğu söylenmekteyse kitaba bizzat kendiniz bakmadığınız müddetçe internet sitesini de belirtmeniz gerekmektedir. Doğru kaynak belirtme yolu şu şekildedir:
Fakat, bizzat kendiniz bakmadığınız müddetçe "sadece" kitabı belirtmeniz doğru değildir. Eğer kitabı kontrol ettiyseniz ayrıca Internet sitesini belirtmeniz gerekmez fakat okuyucular için yararlı olması açısından o siteyi de belirtebilirsiniz. Örnek olarak böyle bir form kullanabilirsiniz:
Bu kuralın amacı okuyuculara okuduklarının doğruluğunu değerlendirme şansı vermek ve bunları kanıtlatabilmektir. [değiştir] Hangi kaynakları kaynak göstermek gerekiyorVikipedi:Güvenilir kaynaklar [değiştir] Nerede ve Nasıl Kaynak Gösterilir?
Eğer hangi sistem veya stili kullanacağınız belli değilse, şunu hatırlayın: en önemli şey tüm bilgiler için kaynak tespit etme ve bulma ihtiyacının sağlanmasıdır. Eğer gerekliyse, bir madde için en doğru formatın nasıl olduğunu diğerlerine sormak için, mesaj sayfasına bu bilgiyi koyun. Farklı kaynak gösterme şekillerinin tartışmaları için aşağı bakınız.
Bir Vikipedi makalesindeki referansları gösteren sistem zamanla değişebilir; bu yüzden bir makalede önemli olan herhangi bir sisteme uygunluk değil, açık ve tutarlı bir içeriktir. Unutmayın: Dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, kapsamlı bir referans bilgisi - yani, okuyucunun orijinal kaynağı rahatlıkla bulabilmesi için yeterli bilgi girmektir . [değiştir] Kaynak Gösterme ŞekilleriVikipedi maddelerine referans eklemek için kullanabileceğiniz farklı şekiller aşağıda belirtilmiştir. www.citationmachine.net adresine gidebilir, MLA veya APA seçeneklerine tıklayıp, daha sonra Online Encyclopedia sekmesine tıklayıp, formu doldurun. Bu 4 şekil şunlardır:
Dört kaynak gösterme şekli de Vikipedi için kabul edilebilirdir. Harvard referanslarını, dipnota çevirmeyiniz veya çok yönlü olarak kontrol etmeden, mesaj sayfalarında tartışmalar için kullanmayınız. Eğer bir kabul yapılmamışsa, ilk ana katılımcı tarafından kullanılmış referans şeklini tercih edin. [değiştir] Gömülü HTML bağlantılarıMediaWiki yazılımı bir URL'yi tek köşeli parantez arasına alarak HTML bağlantılarını bir maddeye direkt olarak eklemeye olanak tanımaktadır - [http://www.google.com] — şu şekilde görünür: [1] Tam bir kaynak gösterme Referanslar bölümünde şu şekilde yapılmalıdır: *[http://google.com Google internet sayfası], şu şekilde görünür: Bir madde tarafından referans gösterilen gazete makalesine yapılacak gömülü bağlantı şu şekilde olabilir — [http://www.milliyet.com.tr/2006/05/23/spor/ydemirkol.html] — görünümü de böyle olacaktır. [2] Gömülü bağlantı noktadan sonra yazılır veya yan cümle ve arkasından gelen virgülden sonra eklenebilir. Daha sonra Referanslar bölümüne alıntı ile ilgili tüm bilgiler eklenir: *[http://www.milliyet.com.tr/2006/05/23/spor/ydemirkol.html "Yeni Yıldırım kim olacak?!"] - Mehmet Demirkol, ''Milliyet'', 23 Mayıs 2006, alınma tarihi 16 Haziran 2006 Görüntü şu şekilde olacaktır:
Online gazetelerden referans verirken, makale ile ilgili olarak; yazarın adı, başlık, yayınlanan gazetenin ismi ve yayınlandığı tarih gibi bilgileri vermek çok önemlidir. Çünkü bir çok gazete yazılarını belli bir süre online yayınladıktan sonra arşivlere aktarır. Makale ile ilgili bilgilerin tam olarak verilmesi, verilen link’in çalışmadığı durumlarda dahi okuyucunun söz konusu makaleyi kolaylıkla bulabilmesini sağlar. Ayrıca, bilimsel yayınlardan veya gazete haberlerinden herhangi bir makale başlığı alıntılandığında, alıntının kaynağı da birlikte verilmelidir. Böylece Vikipedi’nin bir kaynağa gönderme yaptığını, söz konusu cümlenin içeriğinin bizimle ilgili olmadığı belirtilmiş olur. Mesela, “Rum Rum’a kızdı, Mehmetçiğe yürüdü” düşüncesi Vikipedi’nin değil, “Sabah” gazetesinindir. Bu sebeple, başlığın “Sabah”tan alıntı olduğunu belirtmek, “Rum’un Rum’a kızdığı, Mehmetçiğin üstüne yürüdüğü gün” şeklinde kullanmamak gerekir. Link vermenin avantajlarından biri, okuyucunun linke tıklayarak hemen alıntı yapılan makaleye ulaşmasını, böylece çok kolay bir şekilde kaynağı kontrol etmesini sağlaması; bir diğeri ise link yaratmanın ve sürdürmenin kolay olmasıdır. Verilen linklerin birçoğunun zaman içerisinde ölü hale gelmesi ise bir dezavantajdır. Bu sebeple, daha önce de belirttiğimiz gibi, link verilse dahi makale ile ilgili bilgilerin tam olarak verilmesi, böylece verilen link ölü dahi olsa okuyucunun söz konusu makaleyi bulabilmesine imkan sağlanması gerekmektedir.
[değiştir] Harvard Referans Sistemi
Harvard referencing system places a partial citation — the author's name and year of publication within parentheses — at the end of the sentence within the text, and a complete citation at the end of the text in an alphabetized list of "References". According to The Oxford Style Manual, the Harvard system is the "most commonly used reference method in the physical and social sciences" (Ritter 2002).
Note: Harvard referencing is not complete without the full citation at the end of the page (article) in the References section, as described next. [değiştir] Complete citations in a "References" sectionComplete citations, also called "references", are collected at the end of the article under a ==References== heading. Under this heading, list the comprehensive reference information as a bulleted (*) list, one bullet per reference work. References typically include: the name of the author, the title of the book or article, and the date of publication. Different professions, academic disciplines, and publishers have different conventions as to the order in which this information should be arranged, or whether additional information is required. Usually, the list is in alphabetical order by the author's surname. The name of the publisher and its city is optional. The ISBN of a book is optional. Journal articles should include volume number, issue number and page numbers, if available. Typical references would be:
or using a template: * {{cite journal | author=L. Hussein ''et al'' | title=Nutritional quality and the presence of anti-nutritional factors in leaf protein concentrates (LPC) | journal=International Journal of Food Sciences and Nutrition | year=1999 | volume=50 | issue=5 | pages= 333–343}} which results in:
For more templates to assist formatting, see the citation templates. Citations for newspaper articles typically include the title of the article in quotes, the byline (author's name), the name of the newspaper in italics, date of publication, and the date you retrieved it if it's online. Some books have been reprinted several times over the course of the years. Sometimes they have gone through several editions, and sometimes a book may be published by several different publishers. This can raise serious problems for citations, because different editions may be paginated differently. Ideally, all citations in a given article should refer to the same edition by the same publisher, and this edition information should be included in the reference at the end of the article and/or the ISBN (see there) should be given. That way, there would be no confusion over the correct page number for cited quotes or material.
As Wikipedia grows it is likely that different editors may rely on different editions of the same book.
It is crucial that complete references be provided for each distinct edition referred to (or cited) in the article, and that each such in-line citation provide enough information to distinguish between editions. [değiştir] Dipnotlar
[değiştir] Dipnotlarla İlgili Teknik MeselelerCitations using numbered footnotes are controversial in Wikipedia for several reasons:
Note: If a Wikipedia article does use footnotes, the footnotes in their own section must include the normal source citations just as in the "References" section for other inline citations above. [değiştir] ÖrnekMany publications use numbers — in square brackets and/or superscripted — to refer to a list of citations at the end of the article, e.g. [ 1 ] or [1] with:
[değiştir] Dipnotlar Normalde Ne İçin Kullanılır
[değiştir] "Notlar" BölümüTechnically, footnotes appear at the bottom of a page; endnotes appear at the end of a chapter or book. Since Wikipedia articles may be considered to consist of one long page, or of no pages at all, Wikipedia footnotes appear at the end of an article, but are nevertheless called footnotes. Recommended section names to use for footnotes in Wikipedia:
[değiştir] Maintaining a separate "References" section in addition to "Notes"It is helpful when footnotes are used that a References section also be maintained, in which the sources that were used are listed in alphabetical order. With articles that have lots of footnotes, it can become hard to see after a while exactly which sources have been used, particularly when the footnotes also contain explanatory text. A References section, which contains only citations, helps readers to see at a glance the quality of the references used. [değiştir] Ek Okuma/Dış BağlantılarBir ==Dış Bağlantılar== veya ==Ek Okuma== bölümü, maddenin sonuna Kaynakça bölümünden sonra konulur ve konuyla ilgili olan, okuyucunun ilgisini çekebilecek fakat maddede kaynak olarak kullanılmamış kitap, makale veya web sitesi bağlantıları sunar. Her ne kadar bu bölüm geleneksel olarak "dış bağlantılar" şeklinde adlandırılmışsa da editörler daha çok "ek okuma" ismini kullanmaya başlamıştırlar; zira kaynakça bölümü de dış bağlantılar içerebilir ve ek okuma bölümü online olmayan öğeler barındırabilir. [değiştir] Bir kaynak dış bağlantısı çalışmadığı zaman ne yapılmalıDış bağlantılar/Ek okuma bölümlerinde bulunan bağlantılar çalışmadığında, çıkartılması sorun değildir. Kaynak bağlantıları (maddenin fikrini desteklemek vs. için olanlar) ise ayrı bir konudur. Genel olarak, hâlâ kaynak kısmı için değerlidirler, genellikle canlı bir yedek bağlantı bulunabilir. Burda birkaç gösterge bulunmaktadır. Çoğu durumda, bu yöntemler kabul edilebilir kaynak göstermeyi korumaktadır.
Eğer bu yollardan hiçbiri başarılı olmazsa, artık çalışmayan bağlantıları kaldırmak yerine orijinal bağlantının artık çalışmadığı tarihi not edin. Bağlantı artık çalışmasa bile kaynaklar hakkında bir bilgi içerir ve bu tür referansların basılı kopyalarının mevcut olma olasılığı vardır. Başka bir olasılık da yakın bir gelecekte, altı ay veya daha fazla geriden takip ederek arşivleme yapan Internet Archive'da bu sayfayı bulabilecek olmaktır. Benzer şekilde, basılı kaynaklarda da artık basılmayan eski eserler referans olarak gösterilmeye devam edilmektedir. [değiştir] Kaynak gösterilmesini nasıl isterizŞayet bir maddeye kaynak eklenmesi gerekiyorsa ve siz bunu kendiniz bulamayacaksanız, maddeyi {{kaynaksız}} veya {{anakaynaklar}} şablonlarını ekleyebilirsiniz. Genellikle daha özel şekilde bildirmek daha iyidir, {{kaynak göster}} şablonu ile maddenin istediğiniz bölümlerine ekleme yapabilirsiniz. [değiştir] Vikipedi'yi diğer işlerde kaynak göstermeVikipedi'yi diğer işlerde kaynak gösterme ile ilgili bilgi için Vikipedi:Vikipedi'yi kaynak gösterme sayfasına bakınız; Özel:Cite aracı ile yardım alabilirsiniz. [değiştir] Kaynaklar
[değiştir] Ek okuma
[değiştir] Ayrıca Bakınız |