Osama bin Laden

Si Usāmah bin Muhammad bin `Awad bin Lādin (Arabo: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن) (ipinanganak Marso 10, 1957)^[1], karaniwang kilala bilang Osama bin Laden (Arabo: أسامة بن لادن, Usāmah bin Lādin) ay isang Muslim na militanteng pinaniniwalaang nagtatag sa maka-Jihad na organisasyong al-Qaeda^[2].

Isa siyang miyembro ng prestihiyoso at mayamang mag-anak ng mga bin Laden. Kasama pa ng ibang mga militanteng Muslim, nagbigay siya ng dalawang fatwa—noong 1996 saka noong 1998—na ang mga Muslim ay kailangang pumatay ng mga sibilyan at mga sundalo mula sa Estados Unidos at mga kaalyadong bansa hanggang sa lisanin ng kanilang mga sundalo ang mga Muslim na bansa at tanggalan ng suporta ang Israel.^[3][4]

Siya ay indiktado sa pederal na korte sa Estados Unidos dahil sa kanayang sinasabing pagkasangkot sa 1998 U.S. embassy bombings sa Dar es Salaam, Tanzania at Nairobi, Kenya, at siya ay nasa Pederal na Buro ng Imbestigasyon sa talaan ng sampung pinaghahanap na tao.

Kahit si bin Laden ay hindi na indikto^[5] sa Setyembre 11, 2001 na mga atake, siya ay iniulat sinabi niyang kanyang responsibilidad sa kanila, sa isang Konserbatibong Wikang Briton na diyaryo^[6] and in videos released to the public.^[7] Ang mga atake ay mga pagpanghayjak ng United Airlines Flight 93, United Airlines Flight 175, American Airlines Flight 11, American Airlines Flight 77, at ang pagkawasak ng mga eroplanong iyon, ang World Trade Center sa New York City, New York, at pagkasira ng The Pentagon sa Arlington, Virginia,^[8] at ang pagkamatay ng 2,974 mga biktima.^[9]

[baguhin] Iba-ibang pagkagamit sa pangalan ni bin Laden

Dahil walang iisang ginagamit na transliterasyon sa Kanluran para sa mga salita at pangalang Arabo, ang pangalan ni bin Laden ay isinusulat ng iba-iba. Ang bersyon na kadalasang ginagamit ng mga wikang ingles na pahayagan ay Osama bin Laden. Karamihan naman sa mga ahensya ng pamahalaang Amerikano kasama ang FBI at CIA ay gumagamit ng Usama bin Laden o Usama bin Ladin, ang dalawang yun naman ay nagiging UBL. Ang mga ibang ginagamit na pagkasulat ay Ussamah Bin Ladin at Oussama ben Laden (na makikita sa mga wikang pranses na mga pahaygan). Ang nahuhuling bahagi ng pangalan ay maari ring isulat na Binladen o Binladin.

Ang mga kombensyon ng mga Arabong lingwista ay nagsabi na si bin Laden ay dapat tawagan na "Osama" o "Osama bin Laden" at hindi "bin Laden", dahil ang "Bin Laden" ay hindi ginagamit na huling pangalan sa kanluraning pamamaraan, sa halip bilang bahagi lang nang kanyang pangalan, na sa kabuoan ay may ibig sabihin na "Osama, anak ni Mohammed, anak ni 'Awad, anak ni Laden". Pero ang pamilyang bin Laden (o "Binladin" na kadalasang tinatawag sa kanila) ay gumagamit sa pangalan bilang panghuling pangalan sa Kanluraning pamamaraan. Sa kabuoan ang pangalang "bin Laden" ay ginagmit para sa kanya sa mga Kanluraning katawagan.

Si bin Laden ay may roon ding mga ginagamit na mga alyas at nga palayaw, kasama ang ang Prinsepe, ang Sheikh, Al-Amir, Abu Abdallah, Sheikh Al-Mujahid, ang Leon na Sheik,,^[10] ang Direktor, Imam Mehdi at Samaritano..^[11]

[baguhin] Pagkabata, edukasyon at personal na buhay

Si Osama bin Laden ay ipinanganak sa Riyadh, Saudi Arabia.^[12] In a 1998 interview, he gave his birth date as 10 March 1957.^[13]Ang ama niyang si Muhammed Awad bin Laden ay isang negosyante na malapit sa Bahay ng Saud.^[14] Si Osama bin Laden ay ang ipinanganak na tanging anak ni Muhammed bin Laden sa ika-sampung asawa na siHamida al-Attas.^[15]Pagkatapos siyang ipinanganak ay nagdeborsyo ang kanyang mga magulang ayon kay Khaled M. Batarfi. Ang ina ni Osama ay magpakasal kay Muhammad al-Attas. Ang mag-asawa ay nagkaroon ng apat na anak at si Osama ay tumira sa bagong pamilya niya na may tatlong kapatid na lalake at isang babae.ref>Letter From Jedda, Young Osama, How he learned radicalism, and may have seen America, by Steve Coll, The New Yorker Fact, Issue of 2005-12-12, Posted 2005-12-05</ref>

Si bin Laden ay isang deboto na Sunning Muslim.^[16]Simula noong 1968 hanggang 1976 ay nag-aral siya sa "elite" na paaralang sekular ng Al-Thager Model School.^[17]Si bin Laden ay kumuha ng kursong ekonomiks at business administration^[18]sa Unibersidad ng Haring Abdulaziz. May ilang nagsabing si bin Laden ay umani ng isang parangal sa civil engineering noong 1979,^[19] or a degree in public administration in 1981.^[20]o parangal sa public administration noong 1981.^[21]Sinasabi rin na siya ay umalis sa unibersidad pagsapit nang kanyang ikatlong taon doon,^[22]na hindi nakatapos ng isang kursong pangkolehiyo ngunit "masipag."^[23]Sa unibersidad ang tanging gusto ni bin Laden ay relihiyon, na kung saan siya ay kasali sa "pagpapainterpreta ng Quran at jihad" at mga kawang-gawa.^[24]

Noong 1974 sa edad na labingpito, si bin Laden ay nagpakasal sa kanyang unang asawang si Najwa Ghanem sa Latakia.^[25][26]Iniulat din siya na nagpakasal pa sa apat na ibang babaye^[27] at deborsyo sa dalawa, si Ali bin Laden at Abdullah. Siya ay ama daw sa 12 hanggang 24 mga anak.^[28]

[baguhin] Paniniwala at ideyolohiya

Si bin Laden ay naniniwala kung ibabalik ang batas ng Sharia ay magiging tama ang lahat sa mundong Muslim, at lahat ng mga ideyolohiya—;"[[pan-Arabism]o], sosyalismo, komunismo, demokrasya"—at dapat hindi sundin.^[29] Naniniwala siya na ang Apganistan sa ilalim ng pamamahala ng Taliban ni Mullah Omar ay ang "tanging Islamikong bansa" sa mundo..^[30] Si bin Laden ay naniniwala rin sa paggamit ng jihad para maitama ang mga pang-aabuso sa mga Muslim sa kanyang paniniwala na ginawa ng Estados Unidos at minsan ng ibang mga hindi Muslim na mga estado,,^[31] ang pangangailangang puksain ang bansa ng Israel, at ang pagpapapilit sa Estados Unidos na umatras sa Gitnang Silangan. Nanawagan din siya sa mga Amerikano na "huwag tanggapin ang mga immoral na mga bagay gaya ng pornikasyon (at) homosexualidad, alak, sugal, at panginginteres," sa isang sulat noong Oktubre 2002.^[32]

Ang pinakakontrobersyal sa ideyolohiya ni bin Laden ay ang mga sibilyan, kasama na ang mga babae at kabataan, ay maaring mamatay sa jihad.^[33][34] Si bin Laden hindi makahudyo at nagpadala na ng mga pabala sa mga Hudyo:"Itong mga Hudyo ay mga magagaling sa pangiginteres at pasimuno sa panraraydor. Walang maiiwan sa kanila, dito man sa mundong ito o sa kabila."."^[35] Ang Shia tinala rin bilang mga "Heretiko,... America at Israel," bilang apat na pangunahing mga "kalaban ng Islam" sa mga pagtuturo niya ng ideyolohiya sa organisasyon ng Al-Qaeda.^[36]

Bilang isang Wahhabi,]],^[37] si bin Laden ay tumutuligsa sa musika sa lupaing pangrelihiyoso,,^[38] at ang kanyang pagtingin sa teknolohiya ay magkahalo. Interesado siya sa mga makinarya at genetic engineering sa mga halaman, sa kabilang banda, hindi niya tinatanggap ang "maginaw na tubig".^[39]

[baguhin] Talasanggunian

Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makakatulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.