Madryt

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: wspólnota autonomiczna Madryt.

Madryt
Herb miasta Flaga miasta
Nazwa oficjalna	Madryt
Państwo	Hiszpania
Wspólnota autonomiczna	Madryt
Prowincja	Madryt
Comarca	-
Gmina	Madryt
Kod pocztowy	28001-28080
Położenie	40°23′ N 3°41′ W
Powierzchnia	607 km²
Wysokość	667 m
Rzeki	Manzanares
Liczba mieszkańców	3 273 729 (2008)[1]
Gęstość zaludnienia	5 325 os./km²
Alkad	Alberto Ruiz Gallardón (PP)
Ważne święta	Virgen de la Almudena, 9 listopada
Położenie na mapie Hiszpanii
Strona internetowa miasta

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica Hiszpanii, położona w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Obszar administracyjny 607 km², liczba ludności 3,25 mln (2007), stolica regionu autonomicznego (comunidad autónoma) o tej samej nazwie (powierzchnia 7993 km², ludność 6,3 mln).

[edytuj] Historia

Historyczny Pałac Królewski w Madrycie

Pierwsza wzmianka o mieście, powstałym wokół mauretańskiego zamku Madżrid, pochodzi z X w. Zdobyty w 939 przez króla aragońskiego Ramira II, następnie odbity przez Maurów i w 1083 ostatecznie przejęty przez króla kastylijskiego Alfonsa VI. Prawa miejskie w 1118. Okres wzrostu znaczenia miasta jako ośrodka handlowego rozpoczął się w XVI wieku.

Centralne położenie w Kastylii sprzyjało wzrostowi znaczenia politycznego. Dwukrotnie w XVI wieku (1524, 1528) zwoływano do Madrytu posiedzenia kortezów, mimo że stolicą kraju było Toledo.

W 1561 po dokonaniu rozbudowy Alkazaru, król Filip II przeniósł stolicę kraju z Toledo do Madrytu. Następnie rozpoczęto (1563) budowę Eskurialu, położonego niedaleko od Madrytu zespołu pałacowego. Miasto wkrótce stało się największym ośrodkiem handlowym i gospodarczym kraju. W XVII wieku rozbudowane i unowocześnione. W latach 1851-1864 otrzymało pierwsze połączenie kolejowe z Aranjuez. Na przełomie XIX i XX Madryt przebudowano rozbierając stare fortyfikacje miejskie, unowocześniono ciągi komunikacyjne. W latach 1873-1874 Madryt był stolicą pierwszej Republiki Hiszpańskiej.

W okresie wojny domowej (1936-1939) Madryt był jednym z głównych ośrodków sił republikańskich. Obie strony toczyły o niego ciężkie walki. Wobec zagrożenia rząd republikański z czasem przeniósł się do Walencji. 28 marca 1939 zajęty przez wojska generała F. Franco. Po II wojnie światowej nastąpił szybki wzrost i rozbudowa miasta. Obecnie wiele firm przenosi swe siedziby właśnie do Madrytu, ze względu na jego centralne położenie i dynamiczny rozwój przemysłowy i gospodarczy.

Centrum Madrytu dzieli się na: Stary Madryt oraz Madryt Burboński. O miano serca miasta konkurują ze sobą znajdujące się w starej części miasta plac Puerta del Sol oraz plac Plaza Mayor, który to z kolei słynie z procesów inkwizycyjnych przeprowadzanych na nim aż do końca zniesienia inkwizycji w 1834 r. Również w tej części miasta znajduję się Pałac Królewski zamieszkiwany zarówno przez Habsburgów jak i przez Burbonów.

11 marca 2004 islamscy terroryści przeprowadzili zamach w wagonach należących do podmiejskich linii kolejowych. W eksplozjach bomb zginęło 190 osób (w tym czworo Polaków), a 2057 zostało rannych.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie geograficzne

Madryt jest w centralnej części Półwyspu Iberyjskiego. Współrzędne miasta to 40 ° 26 'N 3 ° 41' W, zaś jego średnia wysokość nad poziomem morza to 667 m. W kontekście geograficzne i klimat w Madrycie jest Submeseta Południowej, w Central Plateau. Miasto leży kilka kilometrów od łańcucha górskiego Sierra de Guadarrama, pod względem hydrologicznym leży w basenie rzeki Tag.

[edytuj] Klimat

Region Madrytu posiada umiarkowany klimat kontynentalny, przejściowo śródziemnomorski. Zimy są tu chłodne, często występują temperatury poniżej 0 ° C, także w porze zimowej każdego roku występują opady śniegu. Lato charakteryzuje się występowaniem wysokich temperatur w granicach 30 ° C, w lipcu często może osiągnąć dochodzić nawet do 40 ° C. Ze względu na położenie miasta na dużych wysokościach, Madryt posiada dość wysokie amplitudy temperatur między nocą a dniem, noce są chłodniejsze, co prowadzi do obniżenia średniej w miesiącach letnich. Opady latem są dość rzadkie, większość opadów występuje jesienią i wiosną^[2].

[edytuj] Hydrologia

Główną rzeką, która przepływa przez Madryt jest rzeka Manzanares. Manzanares u stóp wsi Manzanares el Real tworzy zalew Santillana, który jest jednym z najważniejszych źródeł wody pitnej dla Madrytu. Oprócz niej w Madrycie i jego okilicach występują liczne małe rzeczki i strumyki, tak jest w przypadku strumieni La Moraleja de la Vega, lub Valdelamasa, Viñuelas, które wpadają bezpośrednio do rzeki Jarama, a ta zaś uchodzi do rzeki Guadarrama.

[edytuj] Podział administracyjny miasta

Madryt administracyjnie jest podzielony na 21 okręgów, te zaś są z kolei podzielone na 128 obwodów.

Podział administracyjny Madrytu

1. Centro (Centrum): Palacio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
2. Arganzuela: Paseo Imperial, Acacias, Chopera, Legazpi, Delicias, Palos de la Frontera, Atocha.
3. Retiro: Pacífico, Adelfas, Estrella, Ibiza, Jerónimos, Niño Jesús.
4. Salamanca: Recoletos, Goya, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
5. Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Pza. Castilla.
6. Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
7. Chamberi: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vallehermoso, Ríos Rosas.
8. Fuencarral-El Pardo: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
9. Moncloa-Aravaca: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
10. Latina: Los Cármenes, Puerta del Ángel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
11. Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
12. Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofio, Pradolongo.
13. Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
14. Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
15. Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
16. Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago, Piovera.
17. Villaverde: San Andrés, San Cristóbal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles (Villaverde).
18. Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia.
19. Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz.
20. San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador.
21. Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos.

[edytuj] Demografia

Współcześnie Madryt liczy 3.273.729 mieszkańców. Ludność Madrytu ogólnie wzrosła od kiedy miasto stało się stolicą kraju w połowie XVI wieku i ustabilizowała się na poziomie około 3 milionów z w okresie początku lat 70-tych.

Od około 1970 do połowy 1990 roku populacja miasta spadła. Zjawisko to dotyczyło również Barcelony i innych miast europejskich, w części sytuacja ta spowodowana była wzrostem kosztów utrzymania w mieście oraz rozwój i urbanizacja terenów wiejskich i podmiejskich.

Demograficzny boom i wzrost ludności w Madrycie odnotowuje się pod koniec lat 1990 i na początku 2000 r. ze względu na międzynarodową imigrację i duży napływ ludności w związku z silnym wzrostem gospodarki hiszpańskiej. Dla przykładu, według danych spisu ludności, liczba ludności miasta wzrosła o 271.856 między 2001 i 2005 rokiem^[3].

Obecnie stolica Hiszpanii, przyciąga wielu imigrantów z całego świata. 83,8% mieszkańców miasta to rodowici Hiszpanie. Najwięcej imigrantów pochodzi z krajów Ameryki łacińskiej, Europy, Azji, Afryki zachodniej i północnej, główniej z krajów należących do Maghrebu, populację imigrantów w Madrycie szacuje się na 16,2% w stosunku do ogółu całkowitej liczby mieszkańców^[4]. Największe grupy imigrantów stanowią: Ekwadorczycy (104.184 tys.), Marokańczycy (99.242 tys.), Rumuni (54.875 tys.), Kolumbijczycy (35.971 tys.), Peruwiańczycy (34.083 tys.), Chińczycy (22.500 tys.), Mauretańczycy (12.144 tys.). Istnieją również inne społeczności rezydujący w znacznych ilościach m.in.: Gwinejczycy, Boliwijczycy, Bułgarzy, Polacy, Filipińczycy.

[edytuj] Gospodarka

Madryt nocą

Madryt pełni funkcję głównego ośrodka kulturalnego i naukowego, jest też najważniejszym ośrodkiem przemysłowym kraju. Główny ośrodek biznesu i handlu międzynarodowego. Jedno z największych centrów finansowych Europy i świata oraz największe centrum finansowe Hiszpanii. Znajduję się tu polityczne centrum całej Hiszpanii. Główny ośrodek wielkiego okręgu przemysłowego. Dobrze rozwinięty przemysł elektrotechniczny, maszynowy, włókienniczy i spożywczy, a także przemysł materiałów budowlanych i środków transportu (zakłady produkcji samochodów i taboru kolejowego). Ważną gałąź stanowi przemysł chemiczny. Dobrze rozwinięty handel i rzemiosło. Istnieją tu też zakłady papiernicze, wydawnictwa i wytwórnie filmowe. Centrum komunikacyjne – sieć drogowa i kolejowa promieniście rozchodzi się ku wybrzeżom morskim i granicom państwa. Czwarty co do wielkości port lotniczy kontynentu europejskiego – Barajas (ponad 52 mln pasażerów w 2007). Rozwinięta baza turystyczna. Madryt jest najszybciej rozwijającym się miastem w Hiszpanii, obecnie ulokowanych jest tu wiele przedsiębiorstw i koncernów na skalę światową, wiele firm przeniosło tu swoje siedziby głównie z Barcelony. Począwszy od 1992 r. Madryt zaznaczył bardzo znaczny wzrost w sektorze usług. Obecnie Madryt odnotowuje najwyższy wzrost gospodarczy w całym kraju. Występuje tu najniższa stopa bezrobocia (1,4%). ^[5]

Ważny ośrodek polityczny i kulturalno-naukowy. Liczne szkoły wyższe (największy w kraju uniwersytet) oraz placówki naukowo-badawcze.

[edytuj] Gwałtowny rozwój

Plaza Mayor

Paseo de la Castellana

W latach 30. ubiegłego stulecia miasto zostało zmodernizowane i znacznie odnowione co było równoznaczne ze znacznym rozrostem i powiększeniem się miasta: ulice zostały oświetlone, wybudowano też wiele nowych budynków. W drugiej połowie XIX wieku, pod nadzorem Marquesa de Salamanca, podjęto prace nad rozbudową północnej części miasta. W roku 1872 na północ od Calle de Alcala wybudowano 28 nowych ulic. Dzielnica ta do dziś nosi nazwę Salamanca i jest uważana za jedną z najładniejszych i najelegantszych części (barrios) Madrytu oraz jedna z najładniejszych na całym świecie. Na początku XX wieku miasto wciąż się rozbudowywało i powiększało. W 1910 roku wybudowano nową główną ulicę Gran Vía, która oddzielała barrio San Bernardo od Calle de Alcala i biegła dalej do położonej w samym centrum miasta Plaza de España.

W czasie hiszpańskiej wojny domowej w latach (1936-1939) Madryt, który był silnym ośrodkiem republikańskim, lecz został poważnie zniszczony. Wojska generała Franco przez dwa i pół roku oblegały miasto i kiedy w końcu wdarły się do centrum, wojnę uznano za zakończoną. W czasie panowania frankistów, od zakończenia wojny aż do śmierci Franco w 1975 roku, Grań Via nosiła nazwę Avenida Jose Antonio de Primo de Rivera, na cześć założyciela hiszpańskiej partii nacjonalistycznej. Po zwycięstwie sił demokratycznych i restauracji monarchii (na tronie zasiadł król Jan Karol), wszystkim przemianowanym przez frankistów ulicom przywrócono ich dawne nazwy. Koniec wojny domowej stał się dla Madrytu początkiem kolejnego okresu odnowy i rozbudowy. Było to możliwe między innymi dzięki temu, że Hiszpania nie brała aktywnego udziału w II wojnie światowej. W latach 1948-1951 gwałtownie wzrosła liczba mieszkańców tego miasta. Obecnie sam Madryt liczy 3,3 mln mieszkańców a jego aglomeracja 6 mln mieszkańców i ciągle rośnie. Po wstąpieniu Hiszpanii do UE ranga oraz znaczenie Madrytu na arenie światowej znacznie wzrosło.

[edytuj] Turystyka

Biblioteka Narodowa

Hotel Puerta América

Madryt otoczony jest niewielką prowincją zwaną Comunidad de Madrid. Stolica Hiszpanii dzieli się na dwie dzielnice tj: Stary Madryt; Madryt Burboński. Madryt znany jest z bogatych muzeów zwłaszcza Prado – jednego z najważniejszych w świecie. Ponadto: Pałac Królewski (XVIII wiek), Pałac Sprawiedliwości (1758), Pałac Senatu, Pałac Kongresowy (1843), Puerta de Alcalá (1778), katedra Almudena (1993), kościół San Pedro el Real (XV wiek), katedra San Isidoro el Real (XVII wiek), klasztor Descalzas Reales (XVI wiek), park Casa de Campo o powierzchni 1447 ha z Fontanną Księcia (1725), mosty, m.in. Toledański (1720-1732), Segovia (1584).

Wiele nowoczesnych budowli wzniesiono po II wojnie światowej (Palacio de Communicaciones, Palacio Nuevos Ministerios, stadion Santiago Bernabéu, dworzec Chamartín, arterie komunikacyjne). Nowoczesne osiedla mieszkaniowe i przemysłowe na peryferiach (Getafe, Alcorcón, Alcalá de Henares).

Na południowy zachód od Madrytu znajduje się mauzoleum ofiar wojny domowej – Monumento Nacional de Santa Cruz del Valle de los Caidos (Św. Krzyż w Dolinie Poległych).

Madryt ma ponad 40 parków i ogrodów. Na uwagę zasługują zwłaszcza: ogród botaniczny (założony w 1781 r.) i parki położone nad brzegami rzeki Manzanares na zachodzie i w okolicach Prado na wschodzie. Wielką atrakcją turystyczną jest też świątynia Deboda. staroegipska budowla sprowadzona w czasach budowy tamy asuańskiej i pieczołowicie odtworzona w pobliżu Rosales. Rozciąga się z niej widok na całe miasto.

W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt. Stadion Atlético, Vicente Calderón, może pomieścić 70 tysięcy widzów, a stadion Realu, Santiago Bernabéu, 80 tysięcy.

[edytuj] Zabytki

Puerta del Sol nocą

Madryt leży 600 m n.p.m. i jest najwyżej usytuowaną stolica Europy. Sercem miasta jest Puerta del Sol - jest to owalny plac otoczony ze wszystkich stron kremowymi XVIII-wiecznymi domami. Jest to hiszpański "kilometr zero", oznaczony płytą chodnikową naprzeciwko wieży zegarowej- punkt od którego mierzy się wszystkie odległości. Na środku placu znajduje się posąg brązowego niedźwiedzia, który zjada owoce z drzewa poziomkowego, jest to ulubione miejsce randek. W sylwestra o północy zbierają się tu mieszkańcy, by zgodnie z tradycją zjeść 12 winogron, jedno po każdym uderzeniu zegara. Na chodniku przed bramą znajduje się oznaczenie Kilometra Zero, od którego liczą się główne drogi Hiszpanii. U wylotu Calle del Carmen - jednej z promieniście odchodzących od placu ulic - stroi trójwymiarowy herb Madrytu, niedźwiedź zjadający owoce z drzewka poziomkowego.

Atrakcję stanowi również Plaza Mayor (Główny Plac), która jest piękną pozostałością z XVII w, i choć przestała już być centrum miasta przyciąga wielu mieszkańców. Mówi się o nim "teatr pod niebem Madrytu". Jest przestronna, wybrukowana i zamknięta dla ruchu kołowego, a więc jest miejscem przyjemnym gdzie można spokojnie wypić kawę i popatrzeć jak świat toczy się swoim biegiem. Plaza Mayor jest symbolem Madrytu. Dziewięć bram otwiera się na plac wzniesiony na kolumnadach. Można tu zobaczyć m.in. freski na Casa de la Panaderia, tutaj znajduję się pomnik Filipa III na koniu. W pobliżu Plaza Mayor znajduję się wiele ciekawych miejsc takich jak: Torre de los Lujanes, Casa de Cisneros, Casa de la Villa, Pałac Abrantes, Mercado de San Miguel, Arco de Cuchilleros, Basilica de San Miguel, zakon Jeronimos del Corpus Christi, Plaza de la Villa.

Pałac Królewski

Madrycka katedra La Almudena

Fontanna z posągiem bogini płodności Kybele, na Plaza de Cibeles

Widok na Plac Kolumba

Madrycka arena do walki byków Plaza de Toros de las Ventas

Istotnym elementem Madrytu jest Palacio Real (Pałac Królewski) - po tym jak w Wigilię Bożego Narodzenia 1734r. spłonął doszczętnie alkazar Habsburgów, Filip rozpoczął budowę gmachu bardziej odpowiadającego potrzebom dynastii Burbonów. Pałac wznosi się na pozostałościach starożytnego zamku obronnego Alcazar pochodzącego z epoki Habsburgów. Pałac został zaprojektowany przez włoskich mistrzów: Sacchettiego i Sabatiniego. Wnętrza zajmują: Farmacia Real, pełna szklanych pojemników z egzotycznymi medykamentami; Museo de la Real Armería, w którym można zobaczyć miecze Cortésa i Ferdynanda Katolickiego, piękny Salon Tronowy, Salon Kolumnowy oraz wytworne apartamenty. Na zewnątrz mieszczą się wyjątkowe Ogrody Sabatiniego i Campo del Moro oraz plac Plaza de la Armeria. Ostatnim stałym mieszkańcem Palacio Real był Alfons XIII. Obecna rodzina królewska woli skromniejsze lokum za miastem a wię budowla pełni tylko funkcje reprezentacyjne. Na przeciw Pałacu Królewskiego znajduje się Teatr Królewski wskrzeszony w 1997 roku jako teatr liryczny. W okolicach znajdują się inne ciekawe obiekty takie jak: klasztor Descalzas Reales, Plaza de Oriente, Senat, kościół San Ginem, Puerta del Sol.

Kościół San Isidro - został zaprojektowany przez Pedro Sancheza na wzór Il Gesu de Roma w Rzymie, pochodzi on za czasów króla Filipa IV. W okolicy kościoła San Isidro zwiedzić można inny ciekawy kościół San Pedro el Viejo o el Real. Warto także zobaczyć Capilla del Obispo, Muzeum San Isidro, Puerta del Toledo oraz słynny most Toledo.

La Almudena - to katedra madrycka, ukończona w roku 1992 r., na pięćsetlecie odkrycia Ameryki, zaś jej budowę rozpoczęto pod koniec XIX wieku. W nocy, dzięki wspaniałemu oświetleniu, jej białe ściany mienią się feerią barw. Pełna nazwa tej świątyni to Nuestra Senora de la Almudena.

Plaza de España (pol. Plac hiszpański) - zamknięty z dwóch stron wysoki wieżowcami jeden z głównych placów Madrytu. Po środku placu hiszpańskiego znajduję się wysoki biały cokół - pomnik Cervantesa, przed nim na postumencie wzniesiono wielkie posągi Don Quijote'a i Sancho Panzy wraz z ich wiernymi wierzchowcami, po bokach zaś dwie rzeźby z piaskowca przedstawiają ukochaną rycerza - Dulcyneę.

Gran Vía - jest jedną z najbardziej reprezentacyjnych arterii Madrytu. Ciągną się wzdłuż niej wysokie budynki o ciekawej architekturze - niektóre zwieńczone wieżami. Całości dopełniają sklepy, restauracje, kina, hotele.

Plaza de Cibeles - nazwa tego placu pochodzi od uchodzącej za wizytówkę miasta Fuente de Cibeles, fontanny z posągiem frygijskiej bogini płodności Kybele. Znajduję się tu również Palacio de Comunicaciones, czyli gmach poczty głównej, oraz neobarokowy Palacio de Linares, mieszczący instytucje związane z Ameryką Łacińską.

Plaza Cánovas del Castillo - plac ten rozpoczyna aleję zwaną Paseo del Prado; jego środek zajmuje Fuente de Neptuno - Fontanna Neptuna. W pobliżu mieści się Muzeum Prado, Muzeum Thyssen-Bornemisza posiadające eksponaty z malarstwa zachodnioeuropejskiego w czasach XV - XX w. i klasycystyczny Congreso de los Diputados, czyli Kortezy, niższa izba parlamentu hiszpańskiego.

Plaza de Colón (pol. Plac Kolumba) - wraz z przylegającym do niego parkiem Jardines de Descubrimiento - stanowi cały węzeł komunikacyjny miasta. Pod placem ma swoją siedzibę Centrum Kulturalne Madrytu, nad nim zaś wznosi się potężna neogotycka kolumna z posągiem odkrywcy Ameryki, otoczona fontanną. Przy placu mieści się także gmach Biblioteki Narodowej i Muzeum Archeologicznego.

Calle de Serrano - to ciąg ulic najelegantszych sklepów w Madrycie; zamyka dzielnicę Salamanca.

Puerta de Alcalá - niegdyś wschodnia brama miasta - dziś wznosi się na ruchliwej Plaza de Independencia. Potężną budowlę z granitu stworzył architekt Karola III, Sabatini; wieńczą ją rzeźby z białego marmuru, otaczają zaś ukwiecone trawniki.

Templo de Debod - to egipska świątynia boga Amona, podarowana Hiszpanom za pomoc przy budowie tamy asuańskiej; mieści się na terenie Parque del Oeste, na skarpie nad rzeką Manzanares.

El Rastro - najsłynniejszy madrycki targ, czynny tylko w niedzielę, zajmuje tereny przy ulicy Ribera de Curtidores, co w języku polskich oznacza Nadbrzeże Garbarzy. Rozciągają się tutaj także na wąskie przecznice, które na swój sposób symbolizują rodzaj towarów, np. meble.

Plaza de Toros de las Ventas - to madrycka arena do walki byków. Zbudowana w latach 1929-1931; jej czerwony mur zdobią łuki i ceramiczne płytki, przed nią zaś ustawiono dwa pomniki sławnych matadorów. Prócz walk odbywają się tu również koncerty rockowe.

El Faro de La Moncloa - to niespełna stumetrowa wieża z okrągłym, krytym tarasem widokowym na skraju miasteczka uniwersyteckiego. Widać z niej cały Madryt i góry Guadarrama. W pobliżu mieszczą się budynki rządowe.

Madryt to miasto żyjące głównie nocą. Lokale otwarte są aż do świtu. Największe skupisko barów jest w centrum miasta. Najbardziej uczęszczany jest rejon ulic Huertas i Plaza de Santa Ana oraz okolice Alonso Martinez oraz Plaza de Santa Barbara. Dzielnica Moncloa i Arguelles skupiaja głównie studentów i młodszą klientelę. Madryckie bary proponują różnorodną ofertę muzyczną. Dużą atrakcją jest wizyta w klubach zapraszających śpiewających kompozytorów tzw. cantautores.

[edytuj] Muzea

Muzeum Paseo del Prado

• Muzeum przy Paseo del Prado - działa już od 1918 r. w swej kolekcji posiada niezwykłe kolekcje królewskie. Budynek muzeum został zaprojektowany przez Juana de Villanueva, wybudowany w 1785 r. Znajdują się tu największe dzieła takich twórców jak: Francisco Goya, Diego Velázquez - najwybitniejszego malarza złotego wieku Hiszpanii, autora znakomitych portretów rodziny królewskiej, Bartolomé Esteban Murillo, czy Francisco de Zurbarán. Warto zwrócić uwagę na Las Meninas(Panny dworskie, 1656r.), dzieło przedstawiające infantkę Małgorzatę wśród jej dworek i autoportret samego artysty.

• Real Academia de Bellas Artes - jest tu zbiór malarstwa, rzeźby hiszpańskiej i zagranicznej z okresu XVI - XX wieku (szczególny nacisk położony jest na dzieła hiszpańskiego Złotego Wieku); eksponaty ilustrujące działalność Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych; sala poświęcona Pablowi Picasso.

• Museo Arqueológico Nacional - znaleziska z terenów Hiszpanii, a także Egiptu, Grecji i terenów cywilizacji Etrusków (paleolit - wiek XVIII). Dzieła kultury Iberów, między innymi znana Dama z Elche. Sztuka rzymska, wizygocka, islamu; kopia Groty Altamira z Kantabrii, ozdobionej malowidłami naskalnymi z paleolitu.

• Museo Nacional de Artes Decorativas - jest to muzeum Sztuki Zdobniczej, przedstawiające życie codzienne Hiszpanii od czasów fenickich do XX wieku - bądź to w formie zrekonstruowanych pomieszczeń, bądź też ekspozycji tematycznych, znajduje się tu kompletna kuchnia z XVIII wieku, wyłożona od sufitu do podłogi ceramiką wymalowaną w scenki rodzajowe oraz zegraz wskazujący czas nocny, który nie wybijał godzin.

• Museo del Ejército - jednym z głównych eksponatów Muzeum Wojska jest miecz La Tizona, należący do legendarnego - ale i historycznego zarazem - wojownika Cyda znajduję się tu również Sala de Ninos, mieszcząca kolekcję 20 tysięcy ołowianych żołnierzyków.

• Museo Nacional Ferroviaro (pol. Muzeum Kolejnictwa) - znajduje się tutaj m.in.: jeden z pierwszych ekspresowych elektrowozów, czy drewniana salonka z pełnym wyposażeniem.

[edytuj] Parki

Widok na część Parku Buen Retiro

• Parque del Buen Retiro - jest to 120 hektarów drzew, krzewów i trawników w samym centrum miasta - na miejscu piętnastowiecznych dóbr zakonników z pobliskiego kościoła hieronimitów. Mieści się tu półkolista kolumnada z pomnikiem Alfonsa XII, stojąca nad prostokątnym stawem. Po drugiej stronie parku zbudowano dwa pawilony, ceglany Palacio de Velázquez i szklany Palacio de Cristal - nad sadzawką zamieszkaną przez wodne ptaki.

• Real Jardín Botanico - Królewski Ogród Botaniczny przy Muzeum Prado; można tu znaleźć między innymi rośliny z Ameryki Południowej, także jest tu odwiedzić szklarnia podzielona na strefy klimatyczne, od pustynnej po tropikalną.

• Campo del Moro - (pol. Pole Maura) - w początkach XII wieku obozowały tu wojska arabskie. W roku 1890 ów łagodnie opadający od Palacio Real ku rzece teren zamieniono w park w stylu angielskim; stał się wtedy placem zabaw dzieci królewskich. Obecnie mieści się w nim muzeum powozów i lektyk.

• Casa del Campo - nie jest to park, lecz duży o powierzchni 1740 ha teren rekreacyjny, porośnięty drzewami i spłowiałą od słońca trawą. Na terenie znajduje się Parque de Atracciones de Madrid, czyli wesołe miasteczko, ogród zoologiczny, liczne fontanny, kilkudziesięciometrowy gejzer. Ciekawym miejscem transportu jest tutaj Teleférico - kolejka linowa.

[edytuj] Architektura i rzeźba

Brama Św. Vincenta

Nachylone ku sobie budynki Puerta de Europa (Brama Europy). Jedne z ciekawszych rozwiązań architektonicznych.

Niektóre ulice Madrytu są prawdziwymi muzeami rzeźby w plenerze. Działa tutaj Escultura al aire libre de la Castellana - Publiczne Muzeum Sztuki, które w swych zbiorach posiada abstrakcyjne prace, wykonane głównie przez hiszpańskiego artystę Eduardo Chillida.

Począwszy od XVIII wieku, przestrzeń Salón del Prado zdobią monumenty z klasycznych źródeł ikonograficznych, takich jak: Fontanna Alcachofa, las Cuatro Fuentes, Fontanna Neptuna, Fontanna Apolla i pomnik bogini Kybele. Na Plaza de Oriente znajduję się szereg królów Hiszpanii od Wizygotów i różnych średniowiecznych królestw chrześcijańskich. Szczególnie ważnym elementem architektonicznym miasta są majestatyczne pałace i imponujące rezydencje, są one pozostałością po panowaniu w kraju dwóch potężnych rodów Habsburgów i Burbonów. W Madrycie istnieje także wieke wąskich uliczek, które otoczone są malowniczymi dzielnicami. Na uwagę zasługuje przede wszystkim Salamanca - dzielnica w północnej części miasta. Uznawana za jedną z najpiękniejszych i najbardziej eleganckich części stolicy Hiszpanii, zaś przez niektórych za najładniejszą na świecie. Miasto doskonale łączy ze sobą architekturę historyczną pochodzącą sprzed wieków wraz z elementami nowoczesnej architektury, której przykładem jest Peurta de Europa - są to dwie, bliźniacze wieże 115 metrowej wysokości, które są nachylone ku sobie pod kątem 15 stopni. Paseo de Castellana to z kolei zbiorowisko różnych pomników o różnorodnej kompozycji architektonicznej znajduje się tu m.in.: pomnik Kolumba, Emilio Castelara - rzeźbiarza i projektanta ulic i budynków w Madrycie, Pomnik Konstytucji z 1978 r. wzniesiony z płaskiej kostki z marmuru, czy też pomnik José Calvo Sotelo. Po całym mieście rozproszone są, zwłaszcza w centrum wiele rzeźb takich jak: lwy z Cortes, rzeźby Miguela de Cervantesa na placu hiszpańskim. Klatka schodowa biblioteki Narodowej obfituje w szereg posągów z hiszpańskich pisarzy.

[edytuj] Wieżowce

Praktycznie początkowo Madryt nie posiadał wieżowców. Pierwszy wieżowiec powstał w XX wieku za sprawą budowy Gran Via. Dopiero w 1953, w mieście stanął pierwszy wieżowiec. W 1970 r. rozpoczęła się budowa kompleksu finansowej dzielnica w centrum Madrytu AZCA, w której wybudowane wysokie drapacze chmur, takie jak: Torre Picasso i wieża telekomunikacyjna República Argentina, powszechnie nie uznawana za wieżowiec. W 2006 r. na Paseo de la Castellana rozpoczęła się budowa kompleksu biznesowego pod nazwą Cuatro Torres Business Area, gdzie budowane są właśnie cztery najwyższe wieżowce w Hiszpanii. przekraczające wysokość 250 m.

[edytuj] Kuchnia

Cocido Madrileño, czyli tradycyjny madrycki gulasz

Współczesna kuchnia łączy tradycyjne potrawy z wytrawnymi narodowymi daniami. Typową madrycką potrawą są callos (flaki) oraz cocido madrileño - gulasz z grochem, jarzynami, mięsami oraz peklowiną. Podawane jest również besugo al horno, bacalao, chuletones oraz kastylijska zupa z czosnkiem.

Najlepszym sposobem na poznanie madryckich specjałów kulinarnych jest przechadzanie się od baru do baru i degustowanie kulinarnych specjalności - co, przy okazji, jest starym madryckim zwyczajem. Oczywiście, jedzeniu zwykle towarzyszy hiszpańskie (aczkolwiek nie koniecznie) wino oraz piwo.

Dużą kulinarną atrakcją Madrytu są wyroby cukiernicze. Ich wyrób związany jest z obchodzonymi świętami w ciągu roku. Turrony i marcepany to słodkości podawane w czasie świąt Bożego Narodzenia. Z kolei Torrijas i huesos de barquillos spożywa się w czasie Wielkiego Tygodnia Wielkanocnego. Narodowe Święto San Isidro obfituje w barquillos i rosquillos. Zimą mamy okazję do spróbowania bunuelos de viento. Natomiast o każdej porze roku śniadania obfitują w słodkie churros oraz porras.

Prócz kuchni tradycyjnej, bardzo lubiane i serwowane w wielu restauracjach, są dania z różnych zakątków świata - począwszy od kuchni arabskiej a skończywszy na kuchni iberoamerykańskiej.

[edytuj] Handel i usługi

Nowoczesne będące w budowie centrum handlowo-biznesowe Cuatro Torres Business Area

Madryt jest nowoczesnym centrum handlowym. Mieszczą się tu liczne wyspecjalizowane domy towarowe i handlowe. Jest obecnie jednym z najnowocześniejszych miast Europy i świata. Oprócz nowoczesności Madryt łączy w sobie także elementy historycznego Madrytu, w którym do dziś dnia, przetrwały liczne małe, stare sklepiki. Jest tu wiele warsztatów rzemieślniczych, zakładów kapeluszniczych oraz sklepów z artykułami sakralnymi. W każdą niedziele dodatkowo odbywa się targowisko Rastro. Madryt jest znany w świecie z handlu sztuką i antykami. Znajdują się tutaj liczne galerie, głównie w dzielnicy Salamanca oraz w okolicy Centro Reina Sofia. Na Mercado Puerta de Toledo wystawiane są na sprzedaż liczne antyki, zaś w Parku Retro organizowane są Targi Książki.

Zobacz też: AZCA

[edytuj] Madryt jako ośrodek naukowy

Wydział Informatyki Politechniki Madryckiej

Rektorat Uniwersytetu Complutense

Madryt jest największym ośrodkiem naukowym Hiszpanii. W mieście działa kilka wyższych uczelni o randze uniwersytetów, najważniejsze z nich to:

• Universidad Nacional de Educación a Distancia – Uniwersytet Otwarty
• Universidad Pontificia Comillas – Uniwersytet Katolicki
• Universidad de Alcalá
• Universidad Complutense de Madrid
• Universidad Politécnica de Madrid – Politechnika

Wyższe uczelnie skupione są w położonym na peryferiach Madrytu, zbudowanym w latach 20. XX wieku miasteczku uniwersyteckim Ciudad Universitaria. Na północy miasta z kolei swoją siedzibę ma Autonomiczny Uniwersytet Madrycki.

[edytuj] Sport

Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego kibice są określani mianem vikingos (wikingowie) lub zwyczajnie meringues (królewscy). Jego rodzinnym rywalem jest Atletico Madryt, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywane los sufridores (cierpiący). Wraz z Barceloną, Glasgow i Lizboną, Madryt jest jednym z czterech miast w Europie, który posiada dwa 5-cio gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atletico Madryt – Vicente Calderon. Niektórzy z najlepszych hiszpańskich piłkarzy, związani z Madrytem często nazywani są Madrileños, w tym: Emilio Butragueño, Raúl, Iker Casillas, Pepe Reina czy Fernando Torres.

Miasto posiada także dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym ogbywa się Grand Prix Hiszpanii Formuły 1. Narciarstwo jest to możliwe w pobliżu gór Sierra de Guadarrama, gdzie znajdują się narciarskie stoki takie jak: Valdesqui i Navacerrada. Madryt obecnie ubiega się i jest jednym z kandydatów o prawo organizacji Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2016 r.

[edytuj] Transport

Położenie miasta w samym środku Hiszpanii sprawia, że siłą rzeczy jest największym i głównym węzłem komunikacyjnym tego państwa.

[edytuj] Autostrady

Nocny widok na autostradę A1 w Madrycie

[edytuj] Metro

Zobacz więcej w osobnym artykule: metro w Madrycie.

[edytuj] Transport kolejowy

Dworzec kolejowy Madrid Atocha

Madryt posiada kilkanaście dworców kolejowych, największe z nich to:

• Madryt Atocha – obsługuje połączenia z Andaluzją, południem kraju i Portugalią, Francją i Włochami.
• Madryt Chamartín – stąd wyruszają pociągi w kierunku północnym i wschodnim
• Madryt Estacion Norte – ruch pociągów w kierunku północno-zachodnim.
• Madryt Príncipe Pío
• Madryt Nuevos Ministerios

Połączenia kolejowe realizują różnorodni przewoźnicy kolejowi w Hiszpanii m.in.: RENFE, AVE, FEVE, FGV, Ferrocarril.

[edytuj] Autobusy

W Madrycie jest ponad 200 linii autobusowych, obsługiwanych przez tysiące autobusów, kursujących z kilkuminutową częstotliwością po wydzielonych "BUS-pasach"; zapewniają one połączenia ze wszystkimi dzielnicami i przedmieściami miasta, ich liczba z roku na rok rośnie ze względu na zwiększanie się populacji miejskiej oraz budowę nowych osiedli mieszkaniowych. Autobusy obsługują całą madrycką aglomerację.

[edytuj] Tramwaje

Zobacz więcej w osobnym artykule: Tramwaje w Madrycie.

Tramwaj w Madrycie

W Madrycie tramwaje stanowią peryferyjne środki komunikacji; podobnie jak w Paryżu, w dużej części są to linie łączące miasto ze strefą podmiejską, które posiadają oznaczenie literowe. Linie są połączone także z liniami metra i niektóre przystanki są wspólne. Obecnie w Madrycie istnieją trzy linie tramwajowe (jedna w północnym Madrycie i dwie na zachodnich przedmieściach), w budowie jest również czwarta linia w dzielnicy Mostoles. Wszystkie tramwaje są niskopodłogowe, tabor do obsługi linii dostarczyła firma Alstom. Co ciekawe, Hiszpanie na tramwaj mówią "Metro Ligero" – lekkie metro, co może być związane z tym, że linia ma pewne fragmenty podziemne.

[edytuj] Transport lotniczy

Zobacz więcej w osobnym artykule: Port lotniczy Madryt-Barajas.

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Madryt

• Metro w Madrycie
• Plaza Mayor
• Plaza de Santa Ana
• Puerta del Sol

Przypisy