Czas letni

     Obszary, które przyjęły czas letni

     Obszary, które kiedyś przyjęły czas letni, ale obecnie z niego nie korzystają

     Obszary, na których nie wprowadzono czasu letniego

Czas tzw. letni to czas lokalny, który dany kraj przyjmuje dla danego okresu roku, zazwyczaj różniący się o godzinę od standardowego czasu geograficznego. Pomysł "czasu letniego" powstał na skutek braku synchronizacji czasów lokalnych w poszczególnych krajach - zbyt duża dowolność w ustalaniu czasu lokalnego. Zmiana czasu jest formą doraźnego skorygowania tego błędu lub po prostu efektem "owczego pędu" - zmieniamy czas na letni, bo inni zmieniają. W XXI wieku tłumaczenie o rzekomych oszczędnościach energii nie ma sensu. Każdy człowiek stosuje indywidualny sposób na życie (również nocne). Równie dobrze można przesuwać kalendarz o jeden dzień do tyłu żeby mieć dłuży jakiś miesiąc w lecie a potem ten dzień zabrać w miesiącu zimowym. Takich pomysłów można wymieniać wiele. Zmiany czasu mają spowodować pozornie efektywniejsze wykorzystanie światła dziennego (nie marnować światła słonecznego). Latem standardowy czas geograficzny jest przesuwany o godzinę do przodu więc czas aktywności człowieka jest niby lepiej dopasowany do godzin, w których jest najwięcej światła słonecznego. Ale w przypadku państw, takich jak np.: Rosja; Francja; Hiszpania - strefy czasowe obowiązują inne niż przewidziane według zdrowego rozsądku - obserwuje się zjawisko podkradania cudzych stref czasowych. Jednym państwom w Europie każe się trzymać swojej strefy czasowej a innym pozwala się na dowolne obieranie czasu lokalnego (j.w.). Efektem tego w Polsce obserwuje się zjawisko najwcześniejszego zachodu słońca (w odniesieniu do czasu lokalnego) w stosunku do pozostałych państw europejskich.

Do oznaczania czasu letniego stosowany jest skrót DST pochodzący od ang. określenia Daylight Saving Time. Dla krajów stosujących czas środkowoeuropejski stosuje się skrót CEST (ang. Central European Summer Time).

[edytuj] Historia

Jako pierwszy o potrzebie stosowania czasu letniego pisał Benjamin Franklin. Jednakże humorystyczna wymowa tego artykułu sprawiła, że nie zaczęto się do niej stosować (Franklin postulował, by ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej).

Poważnie temat zmiany czasu opisał Brytyjczyk William Willett w broszurce "Waste of Daylight", wydanej w 1907 r. Jednak pomimo znacznego lobby w rządzie brytyjskim, nie udało mu się przeforsować tego pomysłu.

Pionierami we wdrożeniu czasu letniego byli Niemcy. Podczas I wojny światowej, 30 kwietnia 1916 przesunęli wskazówki zegara o godzinę w przód, a 1 października 1916 o godzinę w tył. Wkrótce potem i Anglicy zaadaptowali to w swoim kraju. 19 marca 1918 Kongres Stanów Zjednoczonych ustalił podział na strefy czasowe w USA i wprowadził na czas trwania wojny obowiązek stosowania czasu letniego w celu oszczędności paliwa służącego do produkcji energii elektrycznej. W Polsce zmiana czasu została wprowadzona w okresie międzywojennym, następnie w latach 1946-1949, 1957-1964 i nieprzerwanie od 1977 roku.

[edytuj] Zalety i wady stosowania czasu letniego

Stosowanie systemu zmiany czasu ma znaczenie na średnich i dużych szerokościach geograficznych, gdzie różnice w długości dnia między latem a zimą są duże.

Wielu jest przeciwników i wielu zwolenników przesuwania wskazówek zegara w przód wiosną i w tył jesienią. Główną zaletą jest oszczędność energii zużywanej na oświetlenie. Czas letni sprawia, że słońce wschodzi godzinę później. Jak dzień trwa 12 godzin (a jasno jest na godzinę przed i po zachodzie słońca), to w czasie zimowym będą to godziny 5 - 19, natomiast w czasie letnim 6 - 20. Ponieważ bardzo mało ludzi wstaje przed 6 i idzie spać o 19, pojawiają się oszczędności na oświetleniu. Kolejną zaletą jest zwiększone bezpieczeństwo na drodze. Poruszanie się samochodem jest bezpieczniejsze, jak jest jasno.

Oszczędności te zmniejszają się w czasie 5 najciemniejszych miesięcy w roku: listopada, grudnia, stycznia, lutego i marca; później się włącza światło wieczorem, ale za to wcześniej rano. Dlatego zimą wraca się do czasu podstawowego - w Polsce czasu zimowego.

Dla ludzi o ustabilizowanym trybie życia zmiana czasu jest zła i potrzebują oni nawet kilku dni, by dostosować swój zegar biologiczny do nowych warunków - analogicznie jak przy podróżach między strefami czasowymi, chociaż w mniejszym zakresie.

Przeprowadzana dwa razy w roku w Polsce zmiana czasu jest bardzo kosztowna i skomplikowana np. w pociągach - pociągi nocne, które są w trasie od godziny 2. w nocy muszą stanąć na godzinę, aby jechać dalej zgodnie z rozkładem jazdy. Przestawienie się z czasu letniego na zimowy sprawia problemy również w systemach informatycznych.

[edytuj] Kiedy przestawiamy zegary?

W całej Unii Europejskiej (dyrektywa UE 2000/84/EC ^[1]) o 1:00 czasu uniwersalnego (w zależności od strefy czasowej o 22:00 / 00:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 czasu lokalnego) w ostatnią niedzielę marca zegary przestawia się godzinę do przodu, a (w zależności od strefy czasowej o 23:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 / 04:00 czasu lokalnego) w ostatnią niedzielę października, o godzinę do tyłu.

W Polsce czas letni wprowadzany i odwoływany jest zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 15 marca 2004 roku w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2004-2008 (Dz. U. Nr 45, poz. 418 ^[2]).

Zgodnie z rozporządzeniem zmiana czasu polega na zmianie wskazań zegarów z godziny 2 minut 00 na godzinę 3 minut 00, która będzie godziną początkową czasu letniego środkowoeuropejskiego.

Do 1995 czas letni w Polsce był odwoływany w ostatnią niedzielę września (a wprowadzany w ostatnią niedzielę marca tak jak teraz). Wcześniej daty zmiany czasu były ogłaszane w Monitorze Polskim i tak np. w 1964 zmiana czasu na letni nastąpiła dopiero 31 maja, a na zimowy 27 września.

[edytuj] Czas letni środkowoeuropejski

[edytuj] Przypisy

1. ↑ http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32000L0084:PL:HTML
2. ↑ http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=open&id=WDU20040450418