Baku

Współrzędne: 40°23' N 49°52' E40.3833333 49.8666667 (Baku)

Baku
Herb Baku
Państwo	Azerbejdżan
[[Podział administracyjny|]]
Burmistrz	Hajibala Abutalybov
Powierzchnia	260 km²
Położenie	40° 23' N 49° 52' E
Wysokość	-28 m n.p.m.
Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość	2 079 251[1] 7997 os./km²
Miasta partnerskie	Al-Basra (Irak) Amman (Jordania) Bordeaux (Francja) Dakar (Senegal) Dżudda (Arabia Saudyjska) Helsinki (Finlandia) Honolulu (USA) Houston (USA) Izmir (Turcja) Konya (Turcja) Moguncja (Niemcy) Neapol (Włochy) Nikozja (Cypr) Sarajewo (Bośnia i Hercegowina) Sankt Petersburg (Rosja) Stambuł (Turcja) Tabriz (Iran) Vung Tau (Wietnam)
Położenie na mapie kraju Baku
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Widok na Baku z kosmosu

Baku

Baku (azer. Bakı, ros. Баку) – stolica i największe miasto Azerbejdżanu. Położone w południowej części Półwyspu Apszerońskiego, nad Morzem Kaspijskim (Zatoka Bakijska). Położone w pobliżu pól naftowych oraz rafinerii. Kiedyś pola naftowe znajdowały się na terenie miasta, do tej pory (2008 r.) zostało tam kilkanaście starych pomp. Pierwszym, który wydobył ropę z dna morskiego w Baku był inżynier Paweł Potocki, z pochodzenia Polak. Na bakijskiej ropie naftowej fortunę zdobył Alfred Nobel, wynalazca dynamitu i fundator powszechnie znanej nagrody Nobla.

Liczba mieszkańców: 1,24 mln (2004), aglomeracja: 2,1 mln (2004).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Baku. Bardzo dobrze jest rozwinięta komunikacja autobusowa – z Baku można dojechać do większości miast Azerbejdżanu i wielu rosyjskich.

Baku ubiegało się o organizację Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2016 roku. Z tego powodu budowana jest nowa linia metra sięgająca do lotniska – 40 km od centrum miasta.

[edytuj] Historia

• pierwsza wzmianka o osadzie na terenie dzisiejszego Baku pochodzi z II w.
• znane od V w.
• XII w. – stolica chanatu Szyrwanu
• XV-XVI w. – rezydencja władców z dynastii Szyrwanszachów
• 1509 – przyłączone do państwa perskiego (państwa Sefevidów)
• 1747 – odrębny chanat azerbejdżański
• 1806 – pod panowaniem Rosji
• 1859 – miasto gubernialne
• 1917 – rządy przejęła tu Rada Delegatów Robotniczych
• 1918 – powstanie bolszewickiej Komuny Bakijskiej
• 1918 - 1920 powstanie ADR (Niezależnej Demokratycznej Republiki Azerbejdżańskiej)
• 1920-1991 stolica Azerbejdżańskiej SRR,
• 20 stycznia 1990 – krwawe wydarzenia "Qara Yanvar" (czyli "Czarny Styczeń")- masakra na tle politycznym azerskich demonstrantów, dokonana przez Armię Czerwoną w Baku (zginęło ok. 130 ludzi, wielu zostało rannych)
• od 1991- po rozpadzie ZSSR, Baku stolicą niezależnego Azerbejdżanu

Baku. Baszta Dziewicza

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

• Iczeri-Szeher (azer. İçəri Şəhər) – twierdza z IX wieku
  • meczet Mahammada z 1078 roku, zwany od XVIII w. „Złamaną Wieżą” (azer. Sınıqqala)
  • Baszta Dziewicza (azer. Qız qalası) – XII wiek
  • Pałac Szachów Szyrwanu (azer. Şirvanşahlar Sarayı) z XIV-XVII wieku
• Świątynia Czcicieli Ognia (azer. Atəşgah) w podbakijskiej miejscowości Surachany (azer. Suraxanı) – zrekonstruowana w XVII-XVIII wieku
• cerkiew ormiańska – XVIII wiek (zamknięta i niedostępna do zwiedzania od czasu wojny z Armenią)
• dworzec kolei elektrycznej „Sabunczyński” z 1928 roku
• Muzeum Miniaturowych Książek (azer. Miniatür Kitab Muzeyi)
• Muzeum Literatury (azer. Ədəbiyyət Muzeyi)
• Muzeum Historyczne w dawnej rezydencji Zeynalabdina Tagijewa, którą projektował polski architekt Józef Gosławski
• Muzeum Dywanów (azer. Xalça Muzeyi) – w Centrum Muzealnym

Wiele budynków zaprojektował Kazimierz Skórewicz.

• Aleja Szachidów - aleja-mauzoleum poległych bohaterów wojny z Armenią i zabitych przez Armię Radziecką w 1990 roku.

[edytuj] Słynni ludzie

• Ilham Alijew – prezydent Azerbejdżanu
• Garri Kasparow – szachista
• Tejmur Radżabow – szachista
• Mścisław Rostropowicz – wiolonczelista i dyrygent
• Richard Sorge – szpieg sowiecki

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Baku

• Metro w Baku
• Centrum Języka i Kultury Polskiej w Baku
• Wspólnota „Polonia-Azerbejdżan”

Przypisy

p • d • e

Podział administracyjny Azerbejdżanu

Agdam • Agdasz • Agdżabedi • Agstafa • Agsu • Apszeron • Astara • Balakan • Barda • Beylagan • Bilasuvar • Chaczmaz • Chanłar • Chodżały • Chodżawend • Chyzy • Daszkesan • Deweczi • Dżabrail • Dżaliłabad • Fizuli • Gadabay • Geokczaj • Goranboy • Hadżigabul • Imiszli • Ismailli • Jardymły • Jewłach • Kelbadżar • Kurdamir • Lenkoran • Lerik • Łaczyn • Masałły • Neftczała • Oguz • Kabala • Kach • Kazach • Kobustan • Kuba • Kubatły • Kusary • Saatły • Sabirabad • Saljany • Samuch • Siazan • Szamkir • Szeki • Szemacha • Szusza • Tartar • Tovuz • Udżary • Zakatały • Zangilan • Zardab

Nachiczewańska Republika Autonomiczna Babek • Dżulfa • Kangarli • Ordubad • Sadarak • Szachbuz • Szarur

Miasta wydzielone: Ali Bajramły • Baku • Gandża • Jewłach • Lenkoran • Mingeczaur • Naftalan • Nachiczewan • Sumgait • Szeki • Szusza • Xankəndi •