Vincent van Gogh

Vincent van Gogh
Zelfportret (1886-1887)
Volledige naam	Vincent Willem van Gogh
Geboren	30 maart 1853
Overleden	29 juli 1890
Geboorteland	Nederland
Beroep(en)	Kunstschilder
Stijl(en)	Postimpressionisme
Kunst & Cultuurportaal

Vincent Willem van Gogh (Zundert, 30 maart 1853 – Auvers-sur-Oise, 29 juli 1890) was een Nederlands kunstschilder.

Het werk van Vincent van Gogh valt onder het postimpressionisme, een kunststroming die het negentiende-eeuwse impressionisme opvolgde.

Van Goghs invloed op het expressionisme, het fauvisme en de vroege abstractie was enorm en kan worden gezien in vele andere aspecten van de twintigste-eeuwse kunst. Het Van Gogh Museum in Amsterdam is gewijd aan het werk van Van Gogh en zijn tijdgenoten.

Van Gogh wordt tegenwoordig gezien als één van de grote schilders van de 19de eeuw. Deze erkenning kwam echter pas laat. Tijdens zijn leven werd maar één schilderij verkocht: De rode wijngaard (Poesjkinmuseum in Moskou). Anna Boch, een Belgische kunstenares en zus van zijn vriend Eugène Boch kocht het voor 400 toenmalige frank op de expositie van de Brusselse Les XX in 1890, een paar maanden voor Van Goghs dood.

Er verliepen maar drie jaar tussen zijn zwaarmoedige De Aardappeleters (1885) en de kleurenexplosie in het zuidelijke Arles (1888). Van Gogh produceerde al zijn werk in slechts tien jaar, voordat hij begon te lijden aan een zenuwziekte en zelfmoord pleegde. Zijn roem groeide na zijn dood snel.

Biografie

Jonge jaren

Familie van Gogh

Vincent werd geboren in het Brabantse Zundert, een klein dorpje vlakbij de Belgische grens, als zoon van predikant Theodorus van Gogh en Anna Cornelia Carbentus. Precies een jaar voor zijn geboorte hadden zij ook al een Vincent Willem gekregen, die echter dezelfde dag overleed. Totaal kreeg het echtpaar drie jongens en drie meisjes, waaronder broer Theo, die vier jaar na Vincent geboren werd. Als kind was Vincent een zwijgzame, enigszins in zichzelf gekeerde jongen. Op zijn achtste ging hij naar de dorpsschool, maar het jaar daarop wordt hij al weer van school gehaald. In plaats daarvan kreeg hij thuisonderwijs. Per 1 oktober 1864 ging Vincent naar de kostschool van Jan Provily in Zevenbergen waar hij twee jaar verbleef. Op 15 september 1866 werd hij ingeschreven aan de Rijks HBS Koning Willem II te Tilburg. In het tweede jaar werd hij van school gehaald, mogelijk omdat zijn vader de school niet kon betalen.

Op zijn zestiende werd Vincent jongste bediende bij het Haagse filiaal van de kunsthandel Goupil & Cie. Oorspronkelijk was dit de kunsthandel van zijn oom Vincent van Gogh, die vervolgens partner was geworden van de kunsthandel Goupil uit Parijs. In 1872 begon Vincent te corresponderen met zijn jongere broer Theo. Deze kwam per 1 januari 1873 ook in dienst van Goupil & Cie, in het filiaal te Brussel. In juni van dat jaar werd Vincent in het filiaal te Londen geplaatst. Hij werd verliefd op de dochter van zijn hospita, maar ze was al verloofd met een eerdere kostganger en Vincent maakte een depressieve periode door.

In 1873 werd hij korte tijd op het hoofdkantoor in Parijs geplaatst, en vervolgens weer op het filiaal te Londen. In 1874 werkte hij nogmaals korte tijd op het hoofdkantoor. Zijn depressie hield aan en per 1 april 1876 werd hij ontslagen. Zijn oom Vincent was diep teleurgesteld in zijn neef en trok zijn handen van hem af. Vincent werd onderwijzer in Ramsgate, en onderwijzer en hulpprediker in Isleworth. Op 4 november hield hij zijn eerste preek.

Vroege carrière

Vincent van Gogh, 1876, fotograaf onbekend

Vanaf januari 1877 was hij weer in Nederland. Hij werkte korte tijd in een boekhandel te Dordrecht en in mei verhuisde hij naar Amsterdam om zich voor te bereiden op het staatsexamen, dat hem toegang zou verschaffen tot de studie theologie. Hij logeerde bij zijn oom Johannes van Gogh, die commandant was van de Amsterdamse marinewerf. Vincent haakte in 1878 af, zonder staatsexamen te hebben gedaan, onder meer te wijten aan zijn desinteresse in de Latijnse en Griekse taal. Hij volgde een korte opleiding op een zendelingenschool te Laken bij Brussel. In december 1878 werd hij naar de Borinage gestuurd, waar hij onder de mijnwerkers werkte als lekenprediker.

Tijdens deze periode begon hij zijn kunstenaarsroeping te volgen. Hij maakte veel expressieve schetsen en tekeningen, waarbij hij zich liet inspireren door meesters als Rembrandt en Millet. In 1880 raakte hij bevriend met de jonge schilder Anthon van Rappard. Hij kreeg nu ook geld van zijn jongere broer Theo. Nu eerst begon zijn explosieve maar dramatische odyssee, die nauwelijks tien jaar zal duren. Aan de vriendschap met Van Rappard kwam na een ongelukkig misverstand een eind, waarna Vincent nog een half jaar in Brussel verbleef.

Tijdens de eerstvolgende vijf jaren woonde hij bij zijn ouders die inmiddels via Helvoirt naar Etten waren verhuisd. Hij bleef zich in deze periode toeleggen op de kunst en maakte talloze – steeds beter uitgevoerde – tekeningen en schilderijen. Aanvankelijk werd hij nog erg getrokken door het plan om voor tijdschriften te tekenen en op die manier zijn geld te verdienen en het duurde lang voordat hij dit ideaal loslaat.

Vervolgens woonde hij zelfstandig in Den Haag, en te Nuenen. Hij worstelde in Den Haag met een problematische relatie met 'Sien', die in werkelijkheid Christine Hoornik heette. Het was een arme vrouw met een alcoholprobleem en een verleden als prostituee. Zij baarde in 1882 een zoon, maar er zijn nooit bewijzen gevonden dat Vincent de vader was. De relatie verslechterde spoedig en Sien pakte haar oude beroep van prostituee weer op.

Vincent ging eind 1881 op 28-jarige leeftijd voor ongeveer drie weken bij zijn aangetrouwde neef Anton Mauve (die getrouwd was met zijn nicht Jet Carbentus) in diens Haagse atelier werken. Via hem kwam hij in contact met het werk van onder anderen Jaap en Matthijs Maris, J.H. Weissenbruch, H.W. Mesdag, G.H. Breitner en Jozef Israëls. Mauve gaf Vincent schilderles. Zijn invloed op Vincent was groter dan doorgaans wordt aangenomen. Thema’s als spitters, aardappeleters en houtverkopers heeft hij van Mauve overgenomen.

Door zijn relatie met Sien Hoornik kwam Vincent in conflict met Mauve en Tersteeg, zijn vroegere chef bij Goupil. De relatie met Sien wordt verbroken en hij vertrok in september 1883 naar Nieuw-Amsterdam (Drenthe) waar ook Mauve heeft gewerkt. Toen Anton Mauve op 5 februari 1888 op nog geen vijftigjarige leeftijd plotseling te Arnhem overleed, droeg Vincent in Arles zijn Souvenir de Mauve, roze bloeiende perzikbomen, aan hem op

Vincent raakte steeds meer in de problemen: hij had herhaaldelijk ruzies met zijn ouders en kreeg in 1885 de dood van zijn vader te verwerken. Verder had hij problemen met een pastoor die zijn parochianen verbiedt voor Van Gogh te poseren en wachtte vaak lang op hulp van broer Theo, van wie hij steeds afhankelijker werd. In zijn werk boekte hij echter nog steeds vorderingen: hij schilderde een aantal prachtige landschappen en enkele stadsgezichten.

De Aardappeleters (1885)

In zijn schilderijen uit deze tijd legde Vincent vaak het hardvochtige boerenleven vast, tot hij eind april 1885 zijn eerste, evenwel sombere, maar uitermate expressieve meesterwerk schiep: De Aardappeleters.

Academische flop

In november van datzelfde jaar trok Van Gogh naar Antwerpen waar hij een kleine kamer betrok. In januari daarop liet hij zich inschrijven aan de Academie. Hij was toen 33 jaar. Ondanks zijn bewondering voor het coloriet en de penseelvoering van Rubens hield hij het geen drie maanden vol: hij raakte uitgeput en overwerkt. Door toedoen van Eugène Siberdt, een leraar van de cursus "Tekening figuur naar het leven", besloot Van Gogh de academie te verlaten. Dezelfde leraar zal tien jaar later (1896) ook de thans hooggewaardeerde Eugeen Van Mieghem op stang jagen.

In Antwerpen was Vincent ziek geworden en had een aantal tanden verloren. Bovendien was er syfilis bij hem geconstateerd. Wellicht is hieruit te verklaren waarom hij destijds een zeer opmerkelijk schilderij schilderde van een skelet dat een sigaret rookt. Ook menen sommigen dat deze ziekte een verklaring geeft voor Vincents zenuwaanvallen in zijn latere leven.

Parijs

rue Lepic 54, Parijs

In maart 1886 verliet hij onverwachts België. Hij ging inwonen bij Theo in Parijs, Rue Lepic 54 in Montmartre, waar hij een eigen atelier kreeg. Daarna kwam zijn artistieke doorbraak, echter wel in zijn laatste drie levensjaren. Hij raakte bevriend met Henri de Toulouse-Lautrec en met Emile Bernard, terwijl hij bewondering had voor de bloemstillevens van Adolphe Monticelli, de romantische Eugène Delacroix en de allegorische Pierre Puvis de Chavannes. Tezelfdertijd kwam hij onder de indruk van de Japanse prenten, die hij gretig verzamelt.

Belangrijker nog was zijn contact met het Franse impressionisme, tien jaar na het ontstaan. De reeks "Salons des Impressionistes" waren voorbij en Paul Signac, met wie hij vaak ging schilderen in Asnières, worstelde als post-impressionist met het divisionisme. Georges Seurat, Paul Gauguin, Camille Pissarro en Armand Guillaumin behoorden tot zijn kennissen.

De relatie tussen Vincent en Theo kwam enige tijd onder druk te staan toen bleek dat Vincent voortdurend met Jan en alleman ruzie maakte. Pas tegen het eind van Vincents verblijf knapte de relatie weer op en kregen de broers weer een zeer innige band. Ook gedurende deze periode werkte Vincent onvermoeibaar hard ten koste van zijn gezondheid.

Arles

Het Parijse leven was erg druk voor een zwakker wordende Van Gogh en vaak ook grauw en koud. Hij was 34 jaar oud toen hij Parijs verliet in februari 1888. Hij ging naar Arles in het zuiden van Frankrijk in de Camargue. Het was er echter al even koud: het vroor er en er lag sneeuw.

Onder de Franse zuiderzon maakte Vincent van Gogh zijn meest opzienbarende werken in een koortsachtig tempo, soms meerdere op een dag. Het werden echter zijn laatste twee levensjaren, met dramatische crises. Hij wilde de Middellandse Zee ontdekken en trok voor een vijftal dagen naar het nabijgelegen Les-Saintes-Maries-de-la-Mer, waar hij onophoudelijk schetsen en tekeningen maakte van de omgeving. Terug in Arles bracht hij zijn bekende "Vissersboten op het strand" op het doek. Ook zijn kenschetsende portretten ontstonden in deze periode, zoals van de Zouaaf en van Roulin en Eugène Boch.

Café terras bij avond

Ruzie met Gauguin

Hij huurde het "Gele huis" (zo heet ook een schilderij van Vincent van Gogh zie Gele Huis), schilderde het indrukwekkende "Nachtcafé" en verwerkte uitzonderlijke motieven van oogst, wijngaard en cypressen. Op 23 oktober 1888 kwam Paul Gauguin bij hem logeren, maar nauwelijks twee maanden later volgde de breuk, tijdens een hoog oplopende ruzie over de plaatselijke cafébazin. Beiden waren ze verliefd op haar zodat ze haar al vele malen geschilderd hadden. Van Gogh haalde met zijn scheermes uit naar Gauguin, die zich nog net kon verweren maar Van Gogh sneed per ongeluk zijn eigen oorlel af. Anderen beweren dat hij zelf uit eigen kracht een stuk van zijn oor sneed en dat de tinnitus waaraan hij leed hier de aanleiding toe was. In januari 1889 was hij hersteld en ging hij opnieuw driftig aan het werk aan herhaalde versies van "La Berceuse", waarvoor Madame Roulin model zat. Verder schilderde hij nieuwe variaties "Zonnebloemen". De buurtbewoners maakten zich echter zorgen om de "vagebond" in het "Gele Huis"^[1].

Saint-Rémy-de-Provence

Zijn broer Theo trouwde in april te Amsterdam met Johanna Gesina Bonger. Het ging weer minder goed met Vincent en hij werd opgenomen te Saint-Rémy-de-Provence, in de instelling Saint-Paul-de-Mausole aan de voet van de Alpilles. Men richtte er zelfs een klein atelier in, waarin hij kon schilderen tijdens de steeds zeldzamer momenten zonder zenuwcrisis. Het was de tijd van de "Irissen" en de "Seringen".

De naam Van Gogh was intussen doorgedrongen tot België en in januari 1890 werd hij uitgenodigd op de expositie van Les XX te Brussel. Hij nam eraan deel met vijf schilderijen. Op deze tentoonstelling werd de "De rode wijngaard" gekocht door Anna Boch.

De zenuwinzinkingen volgden elkaar op, maar Van Gogh bleef doorwerken en in april toonde Theo tien werken op de "Salon des Indépendants". Vincent verliet de instelling van Saint-Rémy-de-Provence en reisde naar Auvers-sur-Oise, waar dokter Gachet woont. Op doorreis bezocht hij Theo en diens vrouw in Parijs.

Auvers

Graf van Vincent van Gogh en zijn broer

In mei kwam hij in Auvers aan en huurde er een zolderkamer in de herberg van Ravoux. Weer schilderde hij portrettenn, onder meer het bekende van Dr. Gachet. De eindeloze gele korenvelden met de donkerblauwe, vaak wervelende hemels rond Auvers werden nu zijn herhaalde motieven.

Broer Theo en zijn vrouw Jo kwamen nog eens een dag doorbrengen bij hem, in juni en in juli liep hij zelf nog eens naar Parijs om bij hen op bezoek te gaan.

Zijn laatste dagen

Op 27 juli 1890, nauwelijks 37 jaar oud, verwondde Van Gogh in de borst zichzelf met een pistool. Van Gogh wilde zichzelf door het hart te schieten, maar maakte een klassieke fout door te denken dat het hart zich ter hoogte van de linkertepel bevindt. Hij miste hierdoor en stierf op 29 juli aan inwendige bloedingen met Theo aan zijn zijde. Een half jaar later overleed ook Theo. Deze liet een zoon achter, Vincent Willem, de grootvader van de bekende cineast en columnist Theo van Gogh (1957-2004), die op 2 november 2004 in Amsterdam werd vermoord.
Zowel Theo als Vincent ligt begraven op de begraafplaats van Auvers-sur-Oise.

Musea

Jongeman, gras snijdend met een sikkel, oktober 1881

Hutten, september 1883

Zie Lijst van schilderijen van Vincent van Gogh voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Vincent van Gogh heeft een groot aantal schetsen, tekeningen en schilderijen op zijn naam staan, waarvan het onderstaande overzicht een selectie geeft.

In Nederland zijn vele van zijn werken te bezichtigen in

• Van Gogh Museum in Amsterdam
• Kröller-Müller Museum in het Nationaal Park De Hoge Veluwe in Otterlo bezit een behoorlijke collectie Van Goghs.

Een deel hangt in andere musea over de hele wereld, zoals

• Louvre, Musée d'Orsay in Parijs
• National Gallery in Londen
• Hermitage in Sint-Petersburg
• Poesjkinmuseum in Moskou. (o.a. De rode wijngaard en Rondgang der gevangengen)
• Museum of Modern Art in New York City

Ook is een klein deel in privébezit.

Werken die te koop zijn aangeboden

Marktprijzen

Werk van Van Gogh komt zelden op de markt, maar als het gebeurt worden er miljoenen euro's voor betaald.

Zie Lijst van duurst geveilde schilderijen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Afbeelding	Titel	Datum Verkoop	Prijs	Opmerkingen
	Portret van Dr. Gachet	1990 15 mei	$ 82,5 miljoen	Gekocht door papiermagnaat Ryoei Saito. Enkele uren na de aankoop overleed hij. Het schilderij zou samen met de eigenaar gecremeerd zijn en is sinds de verkoop in mei 1990 niet meer opgedoken op veilingen. [2] Dit bleef de hoogste prijs die ooit voor een schilderij werd betaald, tot in november 2006 een dripping No. 5, 1948 van Jackson Pollock voor $ 140 miljoen van de hand ging.
	Zelfportret zonder baard	1998 20 november	$ 71,5 miljoen	Bij Christie's in New York verkocht aan een anonieme koper.
	Irissen	1987 11 november	$ 53,9 miljoen	Geveild bij veilinghuis Sotheby's in New York. Werd later onderhands doorverkocht aan J. Paul Getty Museum
	l'Arlésienne, Madame Ginoux	2006 2 mei	$ 40,3 miljoen	Geveild bij Christie's in New York

Omzwervingen van tekeningen en schilderijen

Zonnebloemen

Kerkje in Auvers

Slaapkamer in Arles

Brug in Langlois

Stilleven met aarden kom met aardappelen, september 1885

Stilleven met mand aardappelen, september 1885

Zelfportret, opgedragen aan Gauguin, 1888

Zelfportret voor de ezel, begin 1888

De oude molen, 1888

Zelfportret met verbonden oor, januari 1889

Irissen, mei 1889

De sterrennacht, juni 1889

Olijfbomen in berglandschap, juni 1889

Ophaalbrug in Nieuw-Amsterdam

Op 26 maart 1885 overleed de vader van Vincent van Gogh, Theodorus, te Nuenen. Een jaar later besloot zijn moeder, Anna-Cornelia van Gogh-Carbentus, een kleinere behuizing te zoeken waar zij en haar dochter Willemien konden wonen. De keus viel op een bovenhuis op de hoek van de Nieuwe Ginnekenstraat en Wapenplein (tegenwoordig Van Coothplein 33 A) te Breda en zij verhuisden daarheen op 30 maart 1886.

M.E. Tralbaut in zijn boek Vincent van Gogh en mr. Benno J. Stokvis in zijn boek Nasporingen omtrent Vincent van Gogh in Brabant (S.L. van Looy, Amsterdam 1926) schreven dat Vincents moeder een deel van de inboedel tijdelijk liet opslaan in een pakhuis. Haar nieuwe woning was namelijk krap. De inboedel kwam terecht in een pakhuis van de timmerman Schrauer uit de Ginnekenstraat in Breda. Daar waren ook enige kisten bij met schilderijen en tekeningen van Vincent, die hij achterliet bij zijn vertrek naar Antwerpen op 27 november 1885. Later, toen de inboedel werd teruggehaald, ontdekte Van Goghs zuster Willemien sporen van houtworm in de kisten en besloot men ze bij Schrauer op zolder te laten staan.

Vincent schreef uit Antwerpen aan zijn broer Theo in Parijs diverse brieven in de periode november 1885 tot eind februari 1886 over de aanstaande verhuizing in maart 1886 van zijn moeder en zuster. Hij vroeg zich af of hij in Nuenen moest helpen met inpakken. Uiteindelijk is Vincent toch al eind februari 1886 naar Parijs gegaan en heeft hij zijn familie dus niet geholpen met inpakken.

Brief van Vincent

In de brief (W.4 van eind juni 1888 uit Arles) aan zijn zuster Willemien, schrijft Vincent onder meer

"Zeg eens van rommel gesproken. Het is misschien de moeite waard wat er goeds is in de rommel die, naar Theo, zegt nog van mij ergens in Breda op een zolder is, nog te redden. Ik durf ‘t U echter niet vragen en misschien is ‘t verloren geraakt, tob er dus niet over."

Volgens dr.J. Hulsker in zijn boek Van Gogh over Van Gogh slaat het woord rommel niet op het werk van Vincent, maar op boeken, houtsneden. Bedoeld worden uit tijdschriften geknipte houtgravures en dergelijke. In een naschrift van brief W.5 van begin augustus 1888 vraagt Vincent opnieuw of Wil een oogje wil houden op de boeken en prenten die in Breda zijn achtergebleven.

Dit zou kunnen betekenen dat Vincent geheel afstand had gedaan van zijn werk dat op de zolder bij Schrauer was achtergebleven. Hiermee staat dan ook vast dat in ieder geval Theo en Willemien in 1888 weten van rommel op een zolder in Breda. In een brief van Vincent (W.15 van eind oktober 1889) aan Willemien staat dat Willemien en haar moeder kort daarop naar Leiden zouden verhuizen. Van Gogh zou Theo de beloofde geschilderde studies sturen. Theo zou die wel in Leiden aan Willemien doen toekomen. Het bevolkingsregister in Breda vermeldt dat de verhuizing naar Leiden op 2 november 1889 plaatsvond.

Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat Moe en Willemien de overtollige inboedel (die teveel was voor het bovenhuisje op de hoek van de Nieuwe Ginnekenstraat en Wapenplein) begin november 1889 bij Schrauer opgehaald hebben en de kisten van Vincent maar niet meenamen vanwege de vermeende houtworm.

Als aanvulling op het bovenstaande een passage uit Nasporingen omtrent Vincent van Gogh in Brabant (1926) van mr. Benno J. Stokvis, pagina 27:

"Op verzoek van de oude Mevrouw Van Gogh heeft één der zusters Begemann (in Nuenen) een deel van het na het vertrek der familie nog in het atelier geblevene, in een kist gepakt en naar timmerman Schrauer te Breda geëxpedieerd."

Daar Schrauer zich jaren later als de rechtmatige eigenaar van de kisten beschouwde omdat niemand ze ooit was komen ophalen, brak hij ze open, nam de mappen met tekeningen, schetsen en aquarellen eruit, en gebruikte het hout voor allerlei andere doeleinden.

Marktkoopman Couvreur komt in beeld

Zeventien jaar later, in 1903, ontbiedt Schrauer de marktkoopman J.C. Couvreur om wat kleingoed, zoals een kannetje, een potje en een tinnen litermaat te verkopen. Couvreur bood ƒ. 2,50 en Schrauer ging daarop in op voorwaarde dat Couvreur de rommel die hij al zo lang op zijn zolder had, ook zou mee nemen. Couvreur ging akkoord en nam de handel mee naar zijn huis in de Stallingstraat in Breda en smeet de ongeveer zestig schilderijen, honderdvijftig losse doeken, tachtig pentekeningen en tussen de honderd en tweehonderd krijttekeningen in zijn kelder.

Couvreur vertelt hierover in een artikel in De Telegraaf van 25 april 1938:

"Ik had die dingen dus in de kelder liggen, schots en scheef door elkaar, mijn vrouw keek er zo nu en dan ook naar, bladerde in de tekeningen en zag daar veel naaktstudies. Zij zei tegen mij: Die boel wil ik niet in huis hebben, die moet er uit. Ik zei: Je kunt nooit weten wat die dingen nog een ‘s waard zijn, ze liggen toch niemand in de weg, maar mijn vrouw zei: Die dingen gaan de deur uit of ik ga de deur uit. In zo’n geval gaan de dingen de deur uit. Ik daalde dus op een gegeven dag in mijn kelder af, pakte alle tekeningen die maar enigzins aanstotelijk waren in een grote zak en toen die zak dan vol was, heb ik die naar de papierfabriek van Tilburg gebracht om vermalen te worden tot papier; ik heb er een paar dubbeltjes voor gehad. Toen de zakken naakttekeningen weg waren, werd ‘t wat ruimer in de kelder, maar ik wou toch wel van die hele zaak af."

Couvreur nam daarop een Rotterdamse schilderijenhandelaar, volgens hem De Winter genaamd, in de arm om te zien wat deze man in de handel zag. De Winter gaf als oordeel: probeer die rommel kwijt te raken voor wat je ervoor kunt krijgen. 't Is niks waard, volgens het relaas van Couvreur in een artikel op 18 februari 1950 in dagblad De Stem te Breda. Aan Frans Meeuwissen, eigenaar van het café op de hoek van de Ginnekenstraat en Stallingstraat, leverde Couvreur werken van Vincent, welke door Meeuwissen werden verkocht of weggegeven aan goede klanten. Als iemand Couvreur een biertje aanbood, dan kon hij een Van Gogh meenemen!

Van Goghs werken voor een dubbeltje te koop

Couvreur was van plan de resterende doeken en tekeningen op de markt te gaan verkopen. Hierover vertelt hij in een Telegraaf artikel:

"Ik heb dertig jaar lang met een kar op de markt gestaan. Tegen die kar prikte ik platen en schilderijen van Van Gogh en iedereen kon ze voor tien cent krijgen. Ik gaf ze soms ook wel aan de kinderen op straat om er mee te spelen. Zo herinner ik mij nog dat er een paar kinderen een schortje van zo’n Van Gogh hebben gemaakt, voor zo’n kinderspelletje van vader-moeder waarvoor ze een schortje moesten hebben, zo liepen ze over straat. Een van die stukjes heb ik later voor vijfenzeventig gulden nog terug moeten kopen. Ik was nu zo langzamerhand door de boel in kelder heen."

Volgens zijn relaas kwam op een dag waarop hij naar de markt ging met de nodige Van Goghs op zijn kar, in de Ginnekenstraat de uniformkleermaker C. Mouwen naar hem toe om wat schilderijtjes te kopen. Couvreur verkocht hem zes doeken voor tien cent per stuk! Later op de dag kwam een dienstbode van Mouwen vragen of zij er nog zes voor een dubbeltje per stuk kan krijgen.

"Mijn vrouw zegt: Wees nu niet gek, die man doet het niet voor zijn plezier, die dingen zijn best meer waard. Je moet niet één, maar twee dubbeltjes per stuk vragen. Ik zeg tegen het meisje: De complimenten terug en meneer Mouwen kan er zes krijgen voor twee dubbeltjes per stuk. Het meisje ging weg, kwam terug en zei, dat meneer Mouwen in geen geval hoger ging dan vijfendertig cent per stuk. Ik heb ze toen snel voor vijfendertig cent per stuk verkocht."

Pogingen van Couvreur de kunstwerken weer in handen te krijgen

Dan breekt de morgen aan die ik niet licht zal vergeten. Toevallig krijg ik een krant in mijn handen en daaruit zie ik dat Van Gogh een beroemd schilder is. Jonge, jonge dacht ik, nu begrijp ik hoe die meneer Mouwen mij vijfentwintig cent op een schilderijtje kon laten verdienen! Ik sprak eens met hem en wij kwamen overeen, dat ik zou trachten de mensen aan wie ik voor een dubbeltje en vijftien cent de schilderijen had verkocht, te bewegen ze mij terug te verkopen. Daar zijn wij toen mee bezig geweest. Ik dacht na, aan wie ik ze had verkocht. Er was bijvoorbeeld een boer die twee stukken van mij gehad had. Ik ging naar de man toe en zei: Mag ik ze voor een rijksdaalder terug hebben? en hij gaf ze mij voor een rijksdaalder.

Dikwijls kon ik de mensen niet meer vinden en meneer Mouwen zei maar steeds tegen mij: Maar denk toch eens na, Couvreur, aan wie je die dingen verkocht hebt. Je moet ze terugkrijgen. Zo had ik twee heel mooie stukjes aan iemand verkocht, Ik op een goede dag naar dat adres toe, ik bel aan, er doet een dame open en ik zeg: Is meneer thuis ? De dame kijkt mij lang en peinzend aan, en zegt dan: Mijn man is al twee jaar dood. Daar stond ik verslagen, maar ja, ik ben een koopman, ik dacht, zij weet er toch ook niets van en ik zei: Ja, weet u, uw man heeft twee schilderijtjes van mij gekocht, en die wilde ik graag terugkopen, kan dat? Oh, zei die dame, ja, hij is eens met twee schilderijtjes thuisgekomen. Eén heeft hij weggegeven, maar de andere kunt u wel meekrijgen, als u er prijs op stelt. Ik zei: Nu ja, beter één schilderijtje dan helemaal geen. En ik, doodgelukkig met mijn Van Gogh onder de arm, naar huis. Het was een gekke geschiedenis. De ouders van de kinderen aan wie ik schilderijen had gegeven, moest ik vijftig, zestig, zeventig gulden betalen om ze weer terug te krijgen."

Tot zover Couvreur. Het merendeel van de weer opgespoorde werken ging naar C. Mouwen en een onbekend aantal naar een leraar van de Koninklijke Militaire Academie, W. van Bakel.

Brieven

Van Gogh liet niet alleen veel schilderijen achter. Hij was ook een verwoed schrijver. Wereldberoemd zijn dan ook de grote hoeveelheid brieven die hij aan zijn broer Theo schreef. Minder bekend - maar daarom niet per se minder boeiend - zijn de brieven die hij aan zijn zus Willemina van Gogh schreef.

Gebaseerd op de briefteksten van Van Gogh schreven tekstschrijver Piet Retera en componist Jean Wiertz een cantate voor mannenkoor, dameskoor, gemengd koor, solisten en orkest met de titel "De Overwinning". In dit magistrale werk wordt het gehele artistieke leven van Vincent van Gogh vertolkt.

Het stuk is uit tien episoden opgebouwd: het begint in de Borinage, waar Van Gogh als hulpprediker onder de mijnwerkers werkte en eindigt in Auvers-sur Oise met zijn dood. De teksten sluiten nauw aan op het creatieve leven van Van Gogh: Den Haag, Drenthe, Nuenen, Parijs en Arles, zijn worstelen, de vrouwen in zijn leven, zijn onvoorwaardelijk zoeken naar waarachtigheid in de kunst.

De muziek volgt op een prachtige manier de inhoud van de tekst: vragend, overmoedig, triest en altijd direct herkenbaar. Niet eerder werd Van Gogh op een zo toegankelijke manier in taal en muziek gevat! De première van "De Overwinning vond plaats in 2002 in Rotterdam. Van deze uitvoering is een dubbel-cd gemaakt.

Canon van Nederland

Vincent van Gogh is opgenomen in de canon van Nederland. De commissie-Van Oostrom heeft Vincent van Gogh erkend als een van de vijftig essentiële onderwerpen voor de Nederlandse geschiedenis in het voortgezet onderwijs.

Bijzonderheden

• In december 2003 verschenen berichten in de pers dat er een nieuwe Van Gogh was ontdekt door het Breda's Museum in Breda: 'Huizen bij Den Haag'. Het werk zou afkomstig zijn uit de Bredase kisten, die door Vincent zouden zijn achtergelaten bij zijn moeder. De experts van het Van Gogh Museum houden zich wat betreft deze nieuwe ontdekking op de vlakte.

• In 2005/6 is in het Van Gogh Museum onder de titel 'Van Gogh tekenaar' een tentoonstelling gehouden van ruim 100 tekeningen van Van Gogh, die normaal niet aan het daglicht worden blootgesteld. De tentoonstelling was georganiseerd door het Van Gogh Museum in samenwerking met het Metropolitan Museum of Art in New York. Deze tentoonstelling werd in februari 2007 door vooraanstaande kunstcritici uitgeroepen tot 'beste expositie van 2005/06'.

• Bekende Brabantse Van Gogh-plaatsen zijn
  • Nuenen, met het documentatie-centrum over Vincent van Gogh.
  • Etten-Leur, met het Informatie-centrum Vincent van Gogh.
  • Zundert, met het nog te openen Van Goghhuis.

Noten

Literatuur

• Bernard, B: Vincent by himself: a selection of Van Gogh's paintings and drawings together with extracts from his letters, Londen, 1985. ISBN 0856138665
• Lein, E.: Vincent van Gogh, Lisse, 2003. ISBN 9058410382
• Perruchot, H.: Het leven van Vincent van Gogh, Utrecht, 1965. ISBN 9031502030
• Rohde, Shelly: Het Van Gogh boek: Vincent van Gogh van A tot Z, Bussum - Amsterdam, 2003. ISBN 9068683403
• Hughes, Shirley: Atelier van Gogh, Gent - Amsterdam, 2002. ISBN 9055443972
• Metzger, Rainer & Walther, Ingo: Van Gogh: the complete paintings, Keulen, 1993. ISBN 382285137X

Externe links

• Van Gogh Museum Amsterdam
• Vincent van Gogh Galerij: Het Complete Werk
• Vangogh-Drenthe.nl
• Documentatie-centrum Nuenen
• Vincent van Gogh op Artcyclopedia
• Expositie Museum of Modern Art New York
• Schilderijen van Vincent van Gogh
• Fondation Van Gogh in Arles
• Koninklijke bibliotheek - dossier Vincent van Gogh
• Vincent van Gogh's Letters
• Virtual Starry Night expositie - Vincent van Gogh's Second Life inclusief 3D inloop schilderijen
• Internationaal platform en resource over het leven en werk van Vincent van Gogh
• Muzikale reis door het hart en de ziel van Vincent van Gogh Geproduceerd door Diederick van Eck
• Genealogische gegevens van Vincent Willem van Gogh in "Stamboom Van Gogh"

Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Vincent van Gogh.

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Vincent van Gogh op Wikimedia Commons.