Suske en Wiske

Suske & Wiske
Suske en Wiske muurschildering in Antwerpen
Land van oorsprong	België
Originele taal	Nederlands
Creatieteam
Bedenker(s)	Willy Vandersteen
Schrijver(s)	Willy Vandersteen, Paul Geerts, Marc Verhaegen, Peter van Gucht
Tekenaar(s)	Willy Vandersteen, Paul Geerts, Marc Verhaegen, Luc Morjaeu
Publicatie
Uitgever	Standaard Boekhandel
Publicatiemedia	Stripboeken, kranten
Huidige status	Lopend
Eerste publicatie	30 maart 1945
Officiële website
Literatuurportaal

Suske en Wiske is een Vlaamse stripreeks die bedacht werd door Willy Vandersteen en later werd voortgezet door achtereenvolgens Paul Geerts, Marc Verhaegen en het duo Luc Morjaeu en Peter van Gucht van Studio Vandersteen.

De stripreeks is één van de populairste stripseries in Vlaanderen en één van de weinige Vlaamse strips die ook in het buitenland erg populair zijn geworden. Ze loopt al sinds 1945 en is daarmee de langstlopende Vlaamse stripreeks. De verhalen zijn humoristisch van aard en hadden tijdens hun hoogdagen een sterke reputatie op vlak van spannende en inventieve plots. Alhoewel "Suske en Wiske" zich in het heden afspeelt vinden veel verhalen ook plaats tijdens historische periodes.

[bewerk] Geschiedenis

[bewerk] Beginjaren

Op 30 maart 1945 verscheen de eerste aflevering van De avonturen van Rikki en Wiske in De Nieuwe Standaard. In het verhaal treden tante Sidonia, Wiske, en haar oudere broer Rikki op.

Op 19 december 1945 begon in de krant het eerste verhaal van Suske en Wiske, Op het eiland Amoras. In dit album leren we Suske en professor Barabas kennen. Rikki verdwijnt spoorloos nadat we in de aankondiging van het verhaal zien dat hij met een schoenenbon op pad wordt gestuurd. Vandersteen verklaarde dat Rikki geen volwaardige tegenspeler van de veel jongere Wiske was en het personage ook teveel op Kuifje leek. Lambik deed zijn intrede in het derde verhaal, De sprietatoom (1946) en Jerom maakte zijn debuut in De dolle musketiers (1952). De eeuwige booswicht Krimson dook voor het eerst op in Het rijmende paard (1962).

Suske en Wiske werd spoedig uitermate populair. Vandersteen stak zijn verhalen vol humor die varieërde van absurde gags, woordspelingen tot moppenboek-achtige grappen. In de beginjaren verwees hij ook regelmatig naar de actualiteit, wat in de krant perfect werkte, maar snel dateerde wanneer de verhalen in album werden uitgegeven. Hierom verdween de actuele humor uit de reeks. Een andere belangrijke factor voor Suske en Wiske's succes was Vandersteen's vertellerstalent. Hij wist enorm sfeerrijke, fantasievolle, spannende en mysterieuze plots te bedenken en maakte uitgebreid gebruik van cliffhangers. Hierdoor keken lezers altijd reikhalzend uit naar het vervolg van het verhaal. Vandersteen werd wel eens "de man die Vlaanderen zijn krant achterstevoren leerde lezen" genoemd omdat krantenkopers eerst Suske en Wiske lazen en daarna pas de rest van de krant.

De verhalen werden, na publicatie in de krant De Nieuwe Standaard (1945-1947) en later De Standaard (vanaf 1947), uitgegeven in albums met een felrode omslag. De serie werd al snel bekend onder de naam Rode reeks. Verschillende verhalen uit Vandersteen's gouden periode (jaren '40-jaren '50) werden klassiekers, zoals Het eiland Amoras, De vliegende aap, De zwarte madam, De stalen bloempot, De ringelingschat en De dolle musketiers, om er maar enkele te noemen.

Het succes van Suske en Wiske inspireerde ook andere striptekenaars in Vlaanderen. Marc Sleen, die oorspronkelijk cartoonist was, werd door zijn krant aangespoord om ook een stripreeks te beginnen en zo de concurrentie met Suske en Wiske aan te gaan. Dat werd uiteindelijk Nero (strip). Pom begon in 1950 Piet Pienter en Bert Bibber en Jef Nys in 1955 Jommeke. In 1948 werd Vandersteen zelfs door Hergé gevraagd om Suske en Wiske in het weekblad Kuifje te publiceren. De Nederlandstalige editie van het blad verkocht niet zo goed als de Franstalige en daarom wou Hergé de populairste Vlaamse striptekenaar aannemen. Vandersteen moest zijn tekenstijl wel grondig aanpassen en realistischere plots bedenken. Deze verhalen werden na publicatie in het stripblad uitgegeven in de zogeheten Blauwe reeks (zo genoemd vanwege de helblauwe omslag ter onderscheiding van de Rode reeks). In deze verhalen was geen plaats voor Jerom, tante Sidonia en professor Barabas. Lambik bleef voor lachwekkende situaties zorgen, maar werd iets minder dom en kreeg een gespierder uiterlijk. Ook verloor hij zijn onhandigheid: zo blijkt hij een begenadigd schermer en duiker te zijn. Suske en Wiske kregen eveneens een anatomisch volmaakter lichaam. Wiske's kapsel werd ook letterlijk omgetoverd in het eerste verhaal (Het Spaanse spook). Haar karakteristieke staartje met rode strik dat ze steil bovenop haar hoofd draagt werd vervangen door een knotje. De verhalen zijn over het algemeen veel logischer en maken geen gebruik van magie, op Het Spaanse Spook na. Vandersteen zou 8 verhalen tekenen voor het blad, maar kreeg nadien onenigheid met Hergé en de reeks werd gestopt. Het laatste verhaal (Het gouden paard) verscheen niet eens in albumvorm in de Blauwe reeks. Pas jaren later (1970) verscheen het verhaal in verkorte vorm in de Rode reeks. In 1997 werd in de reeks 'Suske en Wiske klassiek' het verhaal in haar integrale versie uitgegeven zoals het destijds in Kuifje verscheen.

[bewerk] Opvolging

In 1972 kreeg Paul Geerts, de assistent die al het meeste van het tekenwerk deed, de artistieke eindverantwoordelijkheid voor de strip. In 2002 werd Marc Verhaegen de belangrijkste persoon in de studio. In 2005 moest hij stoppen na een meningsverschil met de studio. Hij werd opgevolgd door een tekenteam onder leiding van Luc Morjaeu en een scenarioteam onder leiding van Peter van Gucht.

Vandersteen stelde bij testament een aantal voorwaarden aan voortzetting van de reeks. Zo is seks taboe, mogen er geen hoofdpersonen bijkomen of afvallen, mogen de hoofdpersonen niet veranderen of verouderen, en mogen een aantal gegeven situaties niet veranderen (Lambik en Sidonia mogen bijvoorbeeld nooit huwen).

[bewerk] Personages

Zie Personages in Suske en Wiske voor een volledige lijst van personages die voorkomen in de verhalen van Suske en Wiske

Beeldje van Wiske

Beeldje van Suske

[bewerk] Hoofdpersonages

• Suske - Een jongen zonder echt kleurrijk karakter. Hij is moedig, idealistisch, trouw en sterk. Oorspronkelijk woonde hij op het eiland Amoras, maar Tante Sidonia adopteerde hem in haar gezin.

• Wiske - Een meisje dat door Tante Sidonia wordt opgevoed. In tegenstelling tot wat veel mensen denken zijn Suske en Wiske geen broer en zus. Dit verklaart ook waarom Wiske vaak jaloers is als Suske aandacht krijgt van meisjes. Toch zijn ze ook niet echt verliefd op elkaar, want in veel situaties gedragen ze zich als gewone vrienden. Wiske is een intelligent, maar ook nieuwsgierig, jaloers en soms ijdel personage. Toch kan ze wanneer het moet deze gebreken ook opzij zetten en haar goede hart tonen.

• Schanulleke - Wiske's lappenpopje waar ze zielsveel van houdt.

• Tante Sidonia - Wiske's tante die als adoptiemoeder voor Suske en Wiske optreedt. Ze is een lange, magere vrouw die haar mannetje kan staan in noodsituaties. Desondanks wordt het haar soms ook wat te veel en krijgt ze hevige zenuwtoevallen. Ze is heimelijk verliefd op Lambik.

• Lambik - Vriend van Suske, Wiske en Sidonia. Dankzij zijn domme, verwaande en ijdele karakter zorgt hij meestal voor de grappigste momenten in de strip.

• Jerom - Ook een vriend van Suske, Wiske, Sidonia en Lambik. Hij is een ongelofelijk sterke man die oorspronkelijk uit de prehistorie komt, maar ingevroren zat tot hij in de 17de eeuw door een kwade hertog werd ontdooid. Later werd hij door Suske en Wiske mee naar het heden gebracht via de teletijdmachine. Hij woont in hetzelfde huis als Lambik, al hebben ze vaak meningsverschillen.

• Professor Barabas - De verstrooide professor die allerlei dingen uitvindt van pas komen in de verhalen. Zijn beroemdste en vaakst gebruikte uitvinding is de teletijdmachine waarmee je naar het verleden kan reizen.

[bewerk] Nevenpersonages

• Krimson - De vaakst terugkerende slechterik in de reeks. Hij is een gewetenloze dokter en heeft regelmatig last van woedeuitbarstingen, waarbij zijn knecht Achiel hem kalmeringspillen moet toedienen.
• Theofiel Boemerang - De zakelijk ingestelde buurman die iedereen vanalles probeert aan te smeren.
• Tobias - Hond die vaak Suske en Wiske in hun avonturen bijstaat.
• Sus Antigoon - Over-over-over-overgrootvader^[1] van Suske en de ontdekker van het eiland Amoras. Hij is een spook met een drankprobleem en heeft om die reden een kurkentrekker door zijn hoofd en is geketend aan een fles.
• Arthur - Lambik's broer die in de Afrikaanse jungle woont en kan vliegen. Om die reden wordt hij "de vliegende aap" genoemd.
• Snoeffel & Gaffel - Twee schurken die niet vies zijn van omkoperij.
• De Zwarte Madam - Heks, vaak geholpen door Lange Wapper en Kludde.
• Van Zwollem - Annemarie van Zwollem is een jonge vrouw die voor haar geesteszieke vader moet zorgen. Vader van Zwollem lijdt aan een speelgoedcomplex.

[bewerk] Bekende uitvindingen

• Vitamitje - Klein autootje waar Suske en Wiske soms mee rondtoeren
• Gyronef - Helikopter
• Terranef - Voertuig waarmee men ondergronds kan reizen
• Teletijdmachine - Professor Barabas' bekendste uitvinding, waarmee men door de tijd kan reizen
• Klankentapper - Een apparaat dat alle voorwerpen een stem kan geven
• Ruimtekruiser - Een ruimteschip waarmee men de ruimte in kan
• Rakettank - Tank die kan schieten en vliegen. (Vanaf album 154)
• Strijkijzer - Machine (vorm: Strijkijzer) waarmee men door ijs kan reizen
• Teletransfor - Een apparaat waarmee beelden van schilderijen tot leven kunnen komen

[bewerk] Stijl

Veel Suske en Wiske-verhalen ontstaan uit dagelijkse situaties die meestal uitmonden in meer fantasierijke tot zelfs absurde plots. Magie is een sterk ingrediënt in de reeks en spoken, tovenaars, heksen, draken, duivels, legendes, betoverde dieren en dingen, ... komen af en toe voor. Folklore vormt vaak een inspiratiebron, zoals merkbaar is in albums als Het monster van Loch Ness, De krachtige krans, Het geheim van de Kalmthoutse heide, De jolige joffer en Het witte wief. Figuren als de zwarte madam, Kludde en Lange Wapper komen rechtstreeks uit de Vlaamse folklore en het verhaal van het Ros Beiaard en de Vier Heemskinderen wordt gebruikt in Het ros Bazhaar.

Via professor Barabas' teletijdmachine reizen de figuren ook regelmatig terug in de tijd zodat sommige avonturen zich een gans album lang afspelen in een bepaalde historische periode. Voorbeelden hiervan zijn onder meer: Het geheim der gladiatoren, De mottenvanger, Het Spaanse spook, De gladde glipper, De duistere diamant,...Ook modernere zaken worden wel eens in de plot verwerkt, al is dit eerder een recente trend: De elfstedenstunt is gebaseerd op de elfstedentocht in Friesland en Big Mother op het televisieprogramma Big Brother.

Sommige plots werden geïnspireerd door grote literaire werken: Zo is De junglebloem een gedeeltelijke hervertelling van The Jungle Book van Rudyard Kipling; De ringelingschat is gebaseerd op Wagners Der Ring des Nibelungen en De dolle musketiers ontleent elementen uit Alexandre Dumas's De drie musketiers, Het dreigende dinges is gebaseerd op Een hond van Vlaanderen van Marie Louise de la Ramée. Ook films en televisieseries vormden vaak een inspiratiebron: Wattman doelt op de superheldenstrip Batman en De Texasrakkers werd geïnspireerd op de Texas Rangers. Jeromba de Griek werd geïnspireerd door de film Zorba de Griek en Robotkop door Robocop. Ook kunstenaars en/of hun kunstwerken komen aan bod in de verhalen, zoals Peter Paul Rubens (De raap van Rubens), Mozart (Het wondere Wolfje), Rembrandt van Rijn (De nachtwachtbrigade), Antoon van Dyck (Het rijmende paard), Vincent van Gogh (De kleurenkladder), M.C. Escher, Magritte en Salvador Dali (De kunstkraker). De albums De koning drinkt en De dulle griet zijn gebaseerd op schilderijen met dezelfde naam (van Jacob Jordaens en Pieter Breughel de Oude) en het beeldje van Manneken Pis speelt mee in Het kregelige ketje.

[bewerk] Moderniseringen

Suske en Wiske is de langstlopende Vlaamse stripreeks. Door de enorme productiviteit zijn er op 60 jaar tijd bijna 300 verhalen beschikbaar. In de beginjaren was de strip nog vrij volks van aard: de personages spraken Vlaams dialect en sommige plots waren nogal Vlaams-nationalistisch en katholiek. Zo vechten de personages in Het Spaanse Spook tegen met de Geuzen tegen de Spaanse bezetting en in De stalen bloempot sprak Suske zich in het oorspronkelijke album nogal fel uit voor de bouw van een kathedraal op Amoras volgens de "geest van het volk dat naar Vlaamse tradities" streeft.

Toen de strip een groter publiek bereikte en ook Nederland veroverde paste Vandersteen dit volkse karakter wat meer aan. Omdat zoveel mensen de strips lazen werd het noodzakelijk het taalgebruik in het algemeen Nederlands te laten verlopen, opdat iedereen de verhalen kon begrijpen en ook taalfouten vanuit het dialect werden vermeden. De stripreeks werd geleidelijk aan ook steeds Nederlandser. Suske en Wiske vlogen nu met de KLM en in De goalgetter speelt Suske zelfs bij Oranje. De populistische grappen bleven aanwezig, vaak met stereotiepe grappen rond de "luie ambtenaar", "inhalige belastingsinspecteur" of "leugenachtige politicus".

[bewerk] Kritiek op neergang van kwaliteit in de reeks

Vanaf de jaren '60 werden de titels van de albums steeds alliteratiever : De toornige tjiftjaf, Het kregelige ketje, De koddige kater, enzovoort. Ook werden waarden, normen en deugden steeds nadrukkelijker in de plots verwerkt en verscheen er aan een einde van het verhaal vaak letterlijk een moraal. Veel fans duiden deze evolutie aan als het begin van de neergang in kwaliteit. Anderen vinden dat de reeks veel van zijn humor en spanning verloor toen Vandersteen de strip doorspeelde aan zijn medewerkers. Toch bevatten de albums die na 1972 (overname door Paul Geerts) verschenen nog af en toe grappen of ideeën die door Vandersteen werden bedacht. Toen Vandersteen in 1990 overleed, en zijn controle en advies wegviel, begon volgens veel lezers de definitieve neergang. De plots werden ver gezocht, gingen vaak nergens heen en spreken eerdere gebeurtenissen tegen. De humor werd flauwer en de verhaallijnen minder leesbaar (zo wordt bv. soms erg veel informatie in één tekstballonnetje gestopt) . Eén van de vaakst gehoorde kritieken is dat de reeks "ongeïnspireerd, routineus bandwerk" is geworden dat louter nog wordt uitgemolken voor het geld.

Ook wijken de sfeer en situaties in de nieuwere strips steeds drastischer af van de oorspronkelijke reeks. In de jaren '70 droegen Suske en Wiske al bruine olifantenpijpenbroeken, maar in de jaren '00 werd zelfs op de albumachterkanten hun traditionele kledij aangepast. In het verhaal Amber is het eerste album waar Wiske niet meer haar bekende witte jurkje draagt. Uit jaloezie op Suskes aandacht voor een Neanderthalermeisje begint ze een hanenkam en bijpassende kleding te dragen om Suske weer voor zich te winnen. Ook de kleding van Suske wordt aangepast, zo verruilt hij zijn vertrouwde zwarte broek voor een legerbroek. Toen Wiske in De koeiencommissie (december 2001) een naveltruitje en een zwarte minirok kreeg, kwamen er luide protesten van de lezers. Sinds het verhaal De blote Belg (2002) draagt Wiske weer een degelijke witte jurk, maar wel een zonder mouwen. In het album De primitieve paljassen (2006) kregen Suske en Wiske hun normale kleding terug (Wiskes jurk heeft opnieuw mouwen, alhoewel nu iets korter dan voorheen).

Deze kledij-verwisselingen werden ingegeven door de dalende oplagecijfers van de albums eind jaren '90 (van 400.000 naar minder dan 300.000). Aldus gaven de erven Vandersteen Paul Geerts en Marc Verhaegen opdracht om Suske en Wiske te moderniseren. Zo werden het taalgebruik en de kledij van de figuren aangepast, terwijl moderne hulpmiddelen als de mobiele telefoon en de computer hun intrede deden. Een andere aspect dat erg in trek is bij kinderen, maar door oudere fans wordt verafschuwd is zijn de steeds nadrukkelijkere soapserieachtige elementen zoals Tante Sidonia die wanhopig op zoek is naar een man en Wiske die jaloers is op Suske omdat hij aandacht krijgt van een andere meisje.

Ook gevechten zijn in vergelijking met vroeger realistischer geworden met echte kogels en wonden. Ziektes worden ook meer in detail beschreven. Deze aanpassingen hebben natuurlijk ook met de tijdsgeest te maken. Vandersteen zou in de jaren '70 al hebben verzucht zijn gevoel met de jongere generaties te hebben kwijtgespeeld, iets waar zijn opvolgers beter op wisten in te spelen. Sinds dat decennium werden maatschappelijke en sociale kwesties steeds nadrukkelijker in de verhalen verwerkt, vaak zelfs ten koste van het leesplezier. Milieuproblematiek (De boze boomzalver), het generatieconflict (Twee toffe totems), opvoedingsproblemen (De speelgoedspiegel), verkeersovertredingen (De tootootjes), bedreigde diersoorten (De rinoramp), de Zaak-Dutroux (De rebelse Reinaert), de dioxinecrisis (De koeiencommissie),... Ook albums die volledig rond een actueel televisieprogramma draaien, (Big Mother), en het zelfs speciaal naar aanleiding van een gelijknamige spelprogramma op tv geschreven De blote Belg doen de geruchten van "uitmelkerij voor het geld" geen goed. Los van de scenario's heeft ook het tekenwerk de afgelopen jaren meer kritiek gekregen. Paul Geerts werd tijdens zijn carrière vaak bekritiseerd dat hij de fantasie, humor en originaliteit van Vandersteen miste, maar dit verwijt wordt tegenwoordig meer aan Marc Verhaegen en Erik Meynen gemaakt, die volgens veel fans enkele van de slechtste en meest afwijkende Suske en Wiske-albums ooit hebben gemaakt.

[bewerk] Verleden en moderne tijd

De strips zijn over het algemeen terughoudend over moderne uitvindingen. In vroege verhalen wordt bijvoorbeeld tv-kijken als tijdverspilling gezien, en de vrienden zijn kritisch over de verkilling van de maatschappij (bijvoorbeeld in De Krimson-crisis). Het eiland Amoras (Het eiland Amoras, De stalen bloempot, Amoris van Amoras) is in het Antwerpen van 1541 blijven steken. Een groot aantal van de verhalen speelt zich af in het verleden. Toch is de strip niet alleen lovend over de geschiedenis: zwarte bladzijden uit de geschiedenis, zoals kinderarbeid (De hellegathonden), onderdrukking van het volk (De gladde glipper, De ringelingschat, Het geheim der gladiatoren,...) worden ook aangekaart.

Alhoewel de vrienden in de nieuwere verhalen wel gebruik maken van moderne communicatiemiddelen, zoals het internet en gsm's, blijven ze toch kritisch. Zo wordt in De koeiencommissie de moderne vleesindustrie bekeken, in De sinistere site en De kaduke klonen komen respectievelijk de gevaren van het internet en de kloontechnologie aan bod. Er wordt in de verhalen vaak gewezen op het feit dat de rijke westerling beter hulp kan bieden aan de allerarmsten op de wereld, in plaats van geld te verdienen met de wapenhandel voor bloedige oorlogen.

[bewerk] Omslag

De omslag van nieuwe Suske en Wiske albums is vernieuwd in de zomer van 2007. Studio Vandersteen nam bij de metamorfose afstand van de rode kaft met daarin een tekening. Nu vult de tekening de hele voorkant. Dit is voor het eerst bij het album De curieuze neuzen. Om de lezers te laten wennen aan de nieuwe vormgeving, koos de studio voor een mapje dat om het album is geschoven. Het mapje zelf heet De magnifieke metamorfose en hierop is de bekende oranje kleur nog aanwezig.

[bewerk] Verhalen en uitgaven

Zie Lijst van verhalen van Suske en Wiske voor een volledige lijst van verhalen van Suske en Wiske

[bewerk] Voorpublicatie

Vele verhalen van Suske en Wiske werden en worden eerst voorgepubliceerd in vele verschillende kranten en tijdschriften, voordat ze in albumvorm verschijnen. Zo verschenen en verschijnen de verhalen in:

• De Standaard (1945-heden)
• Kuifje (1948-1959)
• TV Ekspres (1972-2001)
• Suske en Wiske weekblad (1993-2003)
• Tros Kompas (2005-heden)

[bewerk] Albums

Hierna verschenen de verhalen in albumvorm in de volgende reeksen:

1. Rode reeks
   1. Vlaamse ongekleurde reeks (1946-1959)
   2. Hollandse ongekleurde reeks (1953-1959)
   3. Vlaamse tweekleurenreeks (1959-1964)
   4. Hollandse tweekleurenreeks (1959-1964)
   5. Gezamenlijke tweekleurenreeks (1964-1966)
   6. Vierkleurenreeks (1967-heden)
2. Blauwe reeks (1952-1957)
3. Luxe reeks (1991-heden)

Later zijn de verhalen nog op tal van andere manieren uitgegeven, zoals:

1. Liefhebbersuitgaven (1958-heden)
2. Reclame uitgaven (1965-heden)
3. Diverse bundelingen (1972-heden)
4. Vakantie-uitgaven (1973-heden)
5. Luxe uitgaven (1977-heden)
6. Suske en Wiske Klassiek (1993-1999)

[bewerk] Vertalingen

Suske en Wiske zijn ook verschenen in vele andere talen (van Afrikaans tot Zweeds, en van Latijn tot Esperanto) en streektalen (Fries, Gronings, Drents, Twents, Limburgs en Brabants).

De volgende namen worden in andere talen gebruikt:

• Afrikaans: Neelsie & Miemsie
• Brabants:Suske & Wieske
• Chinees (Taiwanese versie): Dada & Beibei
• Chinees (Versie vasteland): Bo bu & Bo be te
• Deens: Finn & Fiffi (later: Bob & Bobette)
• Duits: Ulla und Peter (later: Bob und Babette/Suske und Wiske/ Frida und Freddie)
• Esperanto: Cisko kaj Vinjo
• Engels (UK): Spike & Suzy
• Engels (USA): Willy & Wanda
• Fins: Anu ja Antti
• Frans: Bob & Bobette
• Grieks: Bobi & Lou
• Indonesisch: Bobby dan Wanda
• Italiaans: Bob e Bobette
• Japans: ススカとウィスカ (Susuka to Wisuka)
• Latijn: Lucius et Lucia
• Noors: Finn & Fiffi
• Portugees: Bibi & Baba
• Portugees (Brazilië): Zé & Maria
• Spaans: Bob y Bobette, Bob y Bobet
• Swahili: Bob na Bobette
• Tamil: Bayankaap & Bayanam
• Tibetaans: Baga & Basang
• IJslands: Siggi og Vigga
• Zweeds: Finn & Fiffi
  

[bewerk] Spin-offs

[bewerk] Spin-off strips

Van Suske en Wiske zijn in de loop der jaren verschillende spin-offs gestart. De bekendste hiervan zijn:

• De grappen van Lambik (oude reeks) (1955-1962, nieuwe reeks 2004-2006)
• Jerom, de gouden stuntman en de wonderbare reizen van Jerom (1962-1991)
• Schanulleke (1986-1987)
• Klein Suske en Wiske (vanaf 2002)

[bewerk] Tv-serie

Al in 1955 waren er avonturen van Suske en Wiske op de Nederlandse televisie te zien. Pats Poppenspel bracht ze op de buis.

In 1973 werd besloten om een nieuwe televisiepoppenserie te maken, gebaseerd op speciaal voor die serie te schrijven verhalen. Later werden ze in albums uitgebracht. Het ging om De minilotten van Kokonera, De gouden locomotief, De zingende kaars, De windbrekers, De regenboogprinses en Het laatste dwaallicht. Elk verhaal bestond uit vijf afleveringen van 22 minuten.

De poppen waren vervaardigd door het atelier Creatuur in samenwerking met André Henderickx, een Schiedamse glazenier/ kunstenaar. Er werd voor elk figuur een aantal koppen met verschillende gezichtsuitdrukkingen gemaakt. Opvallend was dat Jerom als pop zijn ogen open had, daar waar hij in de albums altijd met gesloten ogen loopt. De decors en rekwisieten kwamen op basis van gedetailleerde ontwerpen van Studio Vandersteen tot stand.

De stemmen waren van Paula Majoor (Suske), Helen Huisman (Wiske), Henk Molenberg (Lambik), Trudy Libosan als Trudi de Kat (Sidonia), Wim Wama (Jerom) en Cees van Oyen (Prof. Barabas en overige stemmen). Wim Povel die de scenario's schreef, had op de later verschenen lp de rol van verteller, ofschoon in de tv-serie de verhalen door Lambik aan elkaar gepraat werden. De serie werd geregisseerd door Patrick Lebon en de muziek was geschreven door Piet Souer.

In Nederland zond de TROS de serie uit van oktober 1975 tot en met december 1976.
In België werd de serie door de BRT uitgezonden in de periode oktober 1976 tot en met februari 1977. In 1984 en in de zomermaanden van 1990 werden de afleveringen herhaald.
De serie werd een groot succes, evenals de merchandising.

[bewerk] Tekenfilms

Er verschenen ook tekenfilms rond de verhalen van Suske en Wiske. Ze waren eind jaren '80, begin jaren '90 op VTM te zien, maar werden de animatie werd over het algemeen erg houterig bevonden.

[bewerk] Weekblad

10 jaar lang, van 1993 tot 2003 hadden Suske en Wiske ook een eigen weekblad: Suske en Wiske weekblad waarin naast strips van Standaard Uitgeverij ook nieuwe generaties striptekenaars konden publiceren. Alhoewel het blad vrij succesvol was is het inmiddels om onduidelijke redenen opgeheven.

[bewerk] Toneelstuk

In 1994 liep in Antwerpen een toneelstuk rond Suske en Wiske. De opvoering was zo succesvol dat ze ook in Nederland een tijd tourde. In zekere zin was dit een voorloper van de latere musical, al was het verhaal in dit geval niet gebaseerd op een bestaand album.

[bewerk] Musical

In juli 2002 ging een musical in première, gebaseerd op het verhaal De spokenjagers. De rolverdeling was:

• Suske: Sébastien De Smet
• Wiske: Femke Stoop
• Lambik: Ronald Van Rillaer
• Sidonia: Jeroen Maes, vervangen door Frank De Peuter
• Jerom: Ivan Pecnik
• De barones: Gerdy Swennen
• Broer van de barones: Door Van Boeckel

De musical is zowel in België als in Nederland opgevoerd. De laatste voorstelling was in februari 2003.

[bewerk] Speelfilm

In 2004 verscheen De duistere diamant als speelfilm, naar het gelijknamige verhaal. Deze werd geregisseerd door Rudi Van Den Bossche.

[bewerk] Animatiefilm

Er wordt gewerkt aan een 3D-animatiefilm van het verhaal De Texasrakkers, deze film zal eind 2008 in de bioscopen komen.

Er zijn plannen om 13 Suske en Wiske-verhalen als animatiefilm te laten verschijnen, andere verhalen zijn De knokkersburcht, De stemmenrover, De kleppende klipper en De apekermis.

[bewerk] Jubilea

[bewerk] 25 jaar

Ter gelegenheid van de 25e verjaardag van Suske en Wiske in 1970 werd er in 1973 een jubileumboek uitgegeven, getiteld 25 jaar jubileum uitgave. Het was een gekartonneerde uitgave met een zilveren kaft. In het album is een biografie en bibliografie van Willy Vandersteen te lezen, alsook een heruitgave van de verhalen De avonturen van Rikki en Wiske en Het Spaanse spook.

[bewerk] 50 jaar

Ter gelegenheid van 50 jaar Suske en Wiske in 1995 zijn verschillende speciale uitgaven verschenen:

• Een roodbruin linnen luxe uitgave van De raap van Rubens in een gelimiteerde en genummerde oplage van 800 exemplaren, met 8 pagina's achtergrondinformatie.
• Een rood geverniste luxe uitgave op A6-formaat van Rikki en Wiske, speciaal voor relaties van Standaard Uitgeverij, met een op naam gesteld certificaat, in een gelimiteerde en genummerde oplage van 1500 exemplaren.
• Een uitgave in liggend A4-formaat, getiteld 50 jaar Suske en Wiske.
• Een witte luxe uitgave getiteld Suske en Wiske 50 jaar van de hand van Peter van Hooydonck met een overzicht van 50 jaar spanning, humor en avontuur.
• Door de Koninklijke Munt van België is een speciale herdenkingsmunt uitgebracht.
• De nieuwe albumuitgaven uit 1995 (De averechtse aap, De begeerde berg, De 7 schaken en De vonkende vuurman) zijn alle voorzien van een speciaal 50-jaar-logo.

[bewerk] 60 jaar

Op 19 december 2005 was het precies 60 jaar geleden dat het eerste verhaal van Suske en Wiske, Op het eiland Amoras van start ging in De Standaard. Ter gelegenheid hiervan waren er in 2005 diverse feestelijkheden.

De nieuwe albumuitgaven uit 2005 (De flierende fluiter, De formidabele fantast, Het slapende goud en De kaduke klonen) zijn alle voorzien van een speciaal 60-jaar-logo. Op 19 december verscheen een trilogie, getiteld Vrienden voor het leven, met hierin drie verhalen waarin het draait om vriendschap, namelijk Op het eiland Amoras, De ringelingschat en De sterrenplukkers.

In het Stedelijk Museum te Zwolle was er een tentoonstelling ter gelegenheid van 60 jaar Suske en Wiske.

Op zondag 24 juli 2005 werd de 60ste verjaardag van de serie gevierd in Bokrijk, waar alle personages present waren.

Er was ook een speciale website geopend ter gelegenheid van het jubileum.

Tenslotte is er een jubileum-album uitgebracht getiteld Suske en Wiske 60 jaar!. Hierin staat onder meer de geschiedenis van Suske & Wiske, interviews met striptekenaars en het korte verhaal Het mopperende masker.

[bewerk] Hitparade

Op de website van Suske en Wiske op het www wordt bijgehouden hoe de albums worden gewaardeerd. Vanaf het begin van de metingen staat De schat van Beersel (nr 111, voor het eerst in 1954 verschenen) op de eerste plaats van de totaallijst. In de lijst van 2006 stond echter De ringelingschat bovenaan, terwijl in 2007 De tuftuf-club het beste scoorde.

Alle acht verhalen uit de Blauwe reeks (1952-1957) staan in de top 30. Opvallend is dat alle 32 verhalen die in de periode juni 1978 - april 1984 verschenen, relatief laag scoren. De albums van Willy Vandersteen worden het hoogst gewaardeerd, die van zijn opvolgers beduidend lager.

[bewerk] Trivia

• Op de aankondiging van Kiekeboealbum "Album 26" heeft Kiekeboe zelf een titel bedacht: De vinnige viking. Zijn zoontje maakt de opmerking dat dit al een titel is van Suske en Wiske.
• In strook van 55 van het Kiekeboe-album De anonieme smulpapen vraagt Charlotte zich af waar Konstantinopel is? Hij verschijnt en zegt: "Hier! Ik zat op het toilet Suske en Wiske te lezen. Fanny berispt hem: "Je kunt beter onze eigen albums lezen!"
• In de laatste twee prentjes van het Kiekeboealbum Villa Delfia merken twee voortvluchtige plagiaristen op dat ze een stripreeks zouden kunnen beginnen: "Een reeks over een jongen en een meisje met een tante erbij en een zelfingenomen kaalkop. En een reuzesterke man. Een beetje jouw postuur. Dat zou iets kunnen worden."
• In strook 36 van De Zes Sterren merkt Kiekeboe op dat de scheur in zijn landkaart overeenkomt met de scheur in het asfalt. Konstantinopel merkt op dat dit plagiaat is uit het Suske en Wiske-album De zingende zwammen. Kiekeboe antwoordt hierop: "Welnee, ik doe gewoon wat al die zangers en zangeressen van tegenwoordig doen. Ik maak er een coverversie van."
• Ook in Urbanus-album 56 "Kermis in de Hel" is er een verwijzing naar Suske en Wiske terug te vinden in de hoofdrolopsomming van de strip.
• In het Urbanus-album "Dertig floppen" vermomt Urbanus zich op zeker moment in Suske om Wiske te verleiden.
• In het Neroalbum "Beo is Back" (1989) probeert Nero zich in strook 57-58 te identificeren tegenover een commissaris. Omdat de politiechef hem niet kent zegt Nero: "Maar enfin! Nero uit de krant!". De politiechef reageert droog: "Ik lees alleen Suske en Wiske."
• In de Nederlandse stripreeks Van Nul tot Nu duiken bij wijze van visuele grap een paar maal personages uit Suske en Wiske op, meestal als er historische gebeurtenissen in Vlaanderen of België in beeld worden gebracht.
• Suske,Wiske, Lambik, Jerom en Tante Sidonia doken ook op in de Nederlandse geschiedkudige stripreeks Van Nul tot Nu, meestal men het over Vlaanderen of België heeft.
• De Nederlandse cabaretier Kees Torn zong in 2004, tijdens zijn show "Doe mee en win", een liedje waarin hij op de melodie van de poppenkasttelevisieserie rond Suske en Wiske de stripreeks genadeloos belachelijk maakte.
• In zijn conference "Bijbelverhaal" (uit de show "Hard en Zielig") voert Hans Teeuwen een verwarde monoloog waarin hij Bijbelfragmenten en andere verhalen door elkaar haalt. Hij verwart onder meer Barabbas met Professor Barabas.
• In album "Paniek in Stripland" is er ook een verwijzing naar Suske en Wiske.
• In 1983 verscheen er een pornografische parodie op Suske en Wiske: De glunderende gluurder. Naar verluidt zou ook Willy Vandersteen een exemplaar hebben gekocht.

[bewerk] Externe links

• Officiële Website
• Suske en Wiske op het WWW
• De Klankentapper
• Provinciaal Suske en Wiske - Kindermuseum te Kalmthout
• 4 kleuren - overzicht van alle verschenen Suske en Wiskes
• Studio Vandersteen
• Suske en Wiske Fanclub

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Suske en Wiske op Wikimedia Commons.