Salvador Dalí

Salvador Dalí, 29 november 1939 (fotograaf: Carl Van Vechten)

Het Dali-museum in Figueres

Standbeeld van Dali in Cadaqués

'Gala'

Arno Breker, Salvadore Dalí, brons 1975

Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, markies de Dalí de Pubol (Figueres, 11 mei 1904 – aldaar, 23 januari 1989) was een Spaans kunstschilder en ook anderszins veelzijdig kunstenaar.

Inhoud

[bewerk] Biografie

Dalí werd geboren in Figueres, een klein stadje aan de voet van de Pyreneeën, zo’n 25 kilometer van de Franse grens, in Catalonië, Spanje. Zijn eerste tekenonderwijs kreeg Dalí op tienjarige leeftijd van een vriend van zijn vader, de impressionistische kunstschilder Ramón Pichet (1872-1925). Zijn eerste tentoonstelling vond plaats in het stadstheater van Figueres.

In zijn jonge jaren was Dalí geïnteresseerd in kunstschilders als El Greco, Francisco Goya, Michelangelo en Diego Velázquez. Hij richtte zijn aandacht in die tijd op het impressionisme en het kubisme.

Salvador Dalí studeerde in Madrid van 1921 tot 1924. Al in die tijd was hij, waarschijnlijk om de aandacht op zich te richten, een excentriek figuur. In 1929 ging hij naar Parijs. Daar leerde hij Pablo Picasso en André Breton kennen. In 1929 werd hij verwelkomd door Breton en sloot hij zich aan bij het surrealisme. Hij werkte er samen met onder anderen de cineast Luis Buñuel.

In 1940 vestigde hij zich in de Verenigde Staten, waar hij 25 jaar zou wonen, waarna hij terugkeerde naar Spanje. Deze periode staat bekend als zijn "klassieke" periode. Hierin uitte hij zijn gedachten over de wetenschap en het geloof. In deze tijd maakte Dalí een serie van 18 grote schilderijen. Ook maakte hij enkele kunstjuwelen.

In 1982 stierf zijn vrouw en levenslange muze Gala Diakonoff, 89 jaar oud.

Op 23 januari 1989 stierf Dalí in de Galatea-toren van zijn museum in Figueres, waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde. Hij werd daar ook begraven.

Op 29 december 2005 overleed de secretaris van Dalí, de Ier John Moore op 86-jarige leeftijd in Spanje. Hij werkte samen met Dalí aan projecten in Hollywood en na het overlijden van Dalí in 1989 werd Moore ervan verdacht vervalste schilderijen van Dalí te hebben verkocht.

[bewerk] Schilderstijl

Salvador Dalí behoort tot de surrealisten.

[bewerk] Vroege periode (1917-1927)

In zijn vroege periode maakte Dalí hoofdzakelijk werken met als onderwerp het landschap in de omgeving van Figueres en het vissersplaatsje Cadaqués. Hij werd geïmponeerd door het grillige, bijna buitenaardse landschap van Cap de Creus, het meest oostelijke puntje van het Iberisch Schiereiland waar hij graag kwam. Zijn vroegste werken tonen al zijn verwantschap met het impressionisme en kubisme.

[bewerk] Overgangsperiode (1927-1928)

Deze periode wordt gekarakteriseerd door heftig experimenteren. De doeken hebben vaak verschillende texturen, gemaakt met verscheidene verfkunstharsen en een collage van grof zand en grind van dichtbij gelegen stranden. Dalí nam hierin ook stenen, kurk en andere materialen op, en werkte later met verschillende soorten hars, wat later de benaming 'plastic' heeft gekregen

[bewerk] Surrealistische periode (1929-1940)

De surrealisten geloofden dat logica alleen niet voldeed, dus wendden zij zich tot het onderbewuste en dromen in een poging de grenzen van de rede te overschrijden. De surrealisten werden beïnvloed door de ideeën van Sigmund Freud en Dalí begon zijn eigen angsten en fantasieën te verkennen en legde deze door symbolische beelden op doek vast in een ultrarealistische, fotografische stijl. Hij verwees naar deze schilderijen als ‘handgeschilderde droomfoto’s’. Zie: Surrealisme

[bewerk] Klassieke periode (1941-1989)

In 1941 gaf Dalí zijn surrealistische stijl op voor een meer universele artistieke verklaring. Zijn interesse ging van persoonlijke obsessie over op universele thema’s en hij raakte gefascineerd door religie en moderne wetenschap. Dalí keek terug om inspiratie te halen uit de klassieke en renaissancistische kunst. Deze inspiratie deelde hij met Arno Breker, de Duitse beeldhouwer die hij al vanaf zijn Parijse tijd kende en bewonderde. Ook keek hij vooruit naar de wetenschappelijke ontdekkingen van zijn eigen tijd.

Dalí overleed op 23 januari 1989 op 84-jarige leeftijd aan een hartstilstand.

[bewerk] Dali en Freud

Dalí heeft een blijvende indruk nagelaten op Freud, die hierover schrijft aan Stefan Zweig (Freud and the Humanities, ed. By Poregrine Horden, Duckworth 1985, p 115, voetnoten 7 en 8). Door Dalí zou Freud zijn mening over het surrealisme in positieve zin veranderd hebben.

[bewerk] Dalí en Buñuel

In 1929 maakte Salvador Dalí samen met Luis Buñuel de surrealistische film Un chien andalou.

[bewerk] Werken

Dalí's bekendste schilderijen ontstonden begin jaren dertig:

De Hardnekkigheid van de Herinnering, 1931
Brandende giraffe, 1935

Zelf heeft hij zijn schilderijen wel aangeduid als geschilderde droomfoto's, omdat de zeer realistisch geschilderde objecten vaak in geen enkel verband met elkaar lijken te staan. Ook was hij een meester in de techniek van het trompe l'oeil (gezichtsbedrog) en het spel met perspectief.

[bewerk] Bekende schilderijen

De volharding der herinnering, 1931
Het uiteenvallen van de volharding der herinnering
Birth of Liquid Desires, 1931–32, olieverf en collage op linnen, 96.1 x 112.3 cm
Wood and glass, 32.3 x 42.5 x 31.1 cm
Portret van Gala, 1935. olieverf op hout, 32.4 x 27 cm
Lobster telephone, 1936
Galarina and Dream Caused by the Flight of a Bumblebee around a Pomegranate a Second Before Awakening, 1944
Betoverend strand met de drie vloeibare Gratiën, 1938, olieverf op doek, 66 x 80 cm. Salvador Dalí Foundation Museum in Sint-Petersburg
La Toile Daligram, 1972
Weke constructie met gekookte bonen, voorgevoel van burgeroorlog, 1936, olieverf op linnen, 101 x 101 cm, Museum of Modern Art

[bewerk] Musea

Dalí's werken zijn onder andere ondergebracht in de Dalí Foundation, dat bestaat uit drie Spaanse Dalí musea in Figueres, Púbol en Portlligat in Spanje. Op 23 september 1974 werd in Dalí's geboorteplaats Figueres het Teatro Museo Dalí geopend. Zowel eigen werken als werken van kunstenaars die Dalí bewonderde, zijn hier te zien.

Veel van Dalí's werk bevindt zich in de Verenigde Staten. Zijn werk is te zien in diverse musea, zoals onder andere in het:

Guggenheim Museum, Metropolitan Museum of Art [1] en het Museum of Modern Art in New York City

Ook in het Minneapolis Institute of Arts in Minnesota, het Salvador Dalí Museum in Florida en in de National Galleries of Scotland in Edinburgh. In het Tate Modern Museum in Londen zijn ook enkele werken terug te vinden in de surrealistische vleugel.

In Spanje in het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía en het Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid. In Nederland heeft het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam werk van Dalí in de collectie. In Italië bevinden zich werken in het Guggenheim Museum in Venetië. In België is er een permanente tentoonstelling rond Salvador Dalí in de Museum-Gallery Xpo: Salvador Dalí in Brugge.

[bewerk] Citaten

"Het enige verschil tussen mijzelf en een krankzinnige is dat ik niet krankzinnig ben."
"Toen ik zes jaar oud was, wilde ik kokkin worden. Toen ik zeven jaar oud was, wilde ik een Napoleon worden. Sindsdien is mijn ambitie in hetzelfde tempo blijven groeien."
"Iedere morgen wanneer ik wakker word, is mijn grootste vreugde: dat ik Salvador Dalí ben."`
"Het verschil tussen mij en een gek is, dat een gek niet weet dat hij gek is"

Dalí publiceerde in 1967 het boek Mijn leven als genie.