hulpmiddelen
in andere talen
- Afrikaans
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Chavacano de Zamboanga
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- Suomi
- Français
- Arpetan
- Gaeilge
- Galego
- Hrvatski
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kernewek
- Latina
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- മലയാളം
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- नेपाली
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Armãneashce
- Русский
- Sicilianu
- Scots
- සිංහල
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Ślůnski
- தமிழ்
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文
- 粵語
Rooms-katholieke Kerk
De rooms-katholieke Kerk, meestal kortweg katholieke Kerk (of contextueel de Kerk) genoemd, is de grootste christelijke Kerk ter wereld. Binnen de Katholieke Kerk zijn er twee tradities: de Latijnse Kerk en de Oosterse Kerk.
Inhoud |
[bewerk] Naam
Het begrip 'rooms-katholiek' is ontstaan aan het begin van de 16e eeuw, ten tijde van de Reformatie, om in de diverse opsplitsingen van het christendom een duidelijke naam te hebben.
Het woord rooms duidt op Rome; de bisschop van Rome, beter bekend als de paus, is het hoofd van de rooms-katholieke Kerk. Het Griekse woord καθολικός [katholikos] betekent 'algemeen' of 'universeel'. Men zou het dus letterlijk kunnen vertalen als de algemene Kerk of de algemene Kerk van Rome.
"Rooms-katholieke Kerk" is geen door dit kerkgenootschap gehanteerde officiële benaming, reden waarom de Nederlandse Taalunie de schrijfwijze rooms-katholieke Kerk voorschrijft. In informele zin (bijvoorbeeld als men een kerkgebouw van dit kerkgenootschap wil aanduiden) schrijft men rooms-katholieke kerk, dus alleen met kleine letters.
[bewerk] Inleiding
In 380 werd de (nog grotendeels ongedeelde) christelijke Kerk de officiële staatsgodsdienst van het nog ongedeelde Romeinse Rijk. In 395 splitste het Romeinse Rijk zich in een westelijk, Latijnssprekend deel en een oostelijk, Griekssprekend deel. Deze delen groeiden uit elkaar en tegelijk groeiden ook de christelijke kerken in oost en west langzaam uit elkaar. Na eeuwenlange irritaties en onenigheid was in 1054 een kleinigheid de druppel die de emmer deed overlopen en kwam het tot een schisma dat, alle toenaderingspogingen ten spijt, tot op de huidige dag voortduurt.
De rooms-katholieke Kerk is tegenwoordig de grootste geloofsrichting binnen het christendom. Zij beroept zich op het Oude en het Nieuwe Testament van de Bijbel, op de traditie en op het leergezag van Rome. Tot aan de Reformatie belichaamde ze behalve religieuze, ook veel politieke macht. Tegenwoordig is de bisschop van Rome, beter bekend als de paus, behalve hoofd van de clerus enkel nog staatshoofd van Vaticaanstad en beperkt zijn wereldlijke macht zich voor het overige tot de mate waarin landsregeringen bereid zijn naar hem te luisteren.
[bewerk] Geschiedenis
[bewerk] 1e tot 5e eeuw
Vanaf de 1e eeuw van onze tijdrekening ontstonden hier en daar in en rond de Middellandse Zee kleine, geïsoleerde christelijke gemeenschappen, eerst in het oostelijk gedeelte, later ook in het westen, en vooral onder de rechtelozen: vrouwen en slaven. Het Romeinse Rijk stond altijd al bekend om zijn religieuze tolerantie. Iedereen stond het vrij zijn eigen godsdiensten en gebruiken in ere te houden, zolang er ook eer aan de Romeinse goden bewezen werd en de goddelijke status van de keizer werd erkend. In de praktijk gold dit gebod voor de meeste inwoners van het rijk als een zuivere formaliteit met weinig betekenis voor hun eigen leven: bij enkele gelegenheden per jaar werd er wat geofferd aan de Romeinse goden en de keizer. De monotheïstische christenen daarentegen wilden aan geen enkele god eer bewijzen dan aan Jezus de Zoon en God de Vader. Ze accepteerden de heidense keizer zodoende wel als staatshoofd, maar absoluut niet als een god, wat een van de redenen was voor vele bloedige christenvervolgingen door de Romeinse overheden. De invloed van het christendom groeide desondanks verder en het werd op den duur onvermijdelijk dat de christelijke religie erkend werd: dat gebeurde onder de Romeinse keizer Constantijn, in het begin van de 4e eeuw. Op het einde van dezelfde eeuw, onder keizer Theodosius I, werd het christendom zelfs de Romeinse staatsgodsdienst. Vanaf dat ogenblik zijn de politieke en religieuze macht van de Kerk in het westen nauw verweven. Vanaf het begin was de jonge Kerk regelmatig het toneel van felle onderlinge discussies en resulterende scheuringen (in het Grieks: schisma), zoals het arianisme en nestorianisme. De eerste bisschop van Rome (nog een Grieks woord; het betekent letterlijk ‘opzichter/toezichthouder’) was Petrus, de apostel oorspronkelijk genaamd Simon die door Jezus "Petrus (Grieks=rots), waarop hij de Kerk zou bouwen" werd genoemd; stilaan werd de bisschop van Rome in het westen duidelijk de ‘primus inter pares’, die meer en meer gezag won als hoofd van de Kerk. Dat proces vorderde maar heel beperkt, en alleen in het (Latijnse) westen. In het Griekstalige Oosten oriënteerden de gelovigen zich meer op de patriarch van Constantinopel, hoewel de patriarchen van Antiochië en Alexandrië ook veel invloed hadden. De bisschop van Rome was ook de patriarch van Rome en zijn collega-patriarchen beschouwden hem als een gelijke zonder speciale bevoegdheden over henzelf. Getuigenissen van zowel de oostelijke als de westelijke kerkvaders zijn echter duidelijk over het primaatschap van de zetel van Petrus (Rome) aangaande de einduitspraken over geloofstwisten. De bisschoppen kwamen soms samen in een Concilie, nog steeds het hoogste orgaan binnen de christelijke gemeenschap, zoals dat van Nicea in Turkije, rond 325, om theologische problemen op te lossen die dikwijls over politieke geschillen handelden.
[bewerk] Middeleeuwen
Na de val van het West-Romeinse Rijk werd West-Europa opgedeeld onder de binnengevallen Germanen. Hun nieuwe koninkrijken op het oude Romeinse grondgebied waren de beginpunten van de huidige Europese staten. In dit versplinterde West-Europa breidde het gezag van de bisschop van Rome zich gestaag uit, behalve op geestelijk gebied ook op wereldlijk vlak. Dat kon pas nadat West-Europa gekerstend was; vooral Ierse monniken hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Stilaan kwam men ook tot meer eensgezindheid op het vlak van de theologie, die gebaseerd was op de Platonische inzichten van Augustinus, hoewel dat niet zonder slag of stoot ging; geregeld waren er belangrijke scheuringen (die van Pelagius, de Albigenzen (Katharen) b.v.), en er was onophoudelijk frictie tussen het Oosten en het Westen. Verder werd de opmars van de islam (voorlopig) gestopt.
De splitsing in een oosterse en westerse Kerk in het jaar 1054 het Grote Schisma, was in feite een formele bevestiging van een reeds lang bestaande situatie. Theologische disputen camoufleerden de politieke realiteit; deze keer was er verschil over de leer van de Heilige Geest; de westerse Kerk leert dat de Heilige Geest uitgaat van God de Vader en van God de Zoon. De oosterse Kerk leert dat de Heilige Geest alleen uitgaat van God de Vader.
Een belangrijke rol was weggelegd voor de kloosterorden; over geheel West-Europa werden in twee golven abdijen en kloosters opgericht. Deze bezaten nagenoeg een monopolie op cultuur, scholing, gezondheidszorg en wetenschappen, hoewel er ook enorm veel kennis verloren ging, die pas vanaf de 12e eeuw door de kruistochten (via de Arabische cultuur en het Byzantijnse/Oost-Romeinse Rijk) geleidelijk terugkwam, wat dan het Thomisme mogelijk maakte, nog steeds één van de fundamenten onder de katholieke theologie.
Het bestrijden van ketterijen en schisma's was vanaf het begin van de Kerk een steeds terugkerend thema. Deze strijd werd, uitgaande van het middeleeuwse wereldbeeld, vanaf de 13e eeuw geleverd door de Inquisitie, die als kerkelijke rechtbank in wisselwerking stond met de wereldlijke rechtbanken. In deze periode van de kerkgeschiedenis zorgde de angst voor dwalingen en vreemde invloeden soms voor uitbarstingen van religieuze intolerantie, nogal eens tegen de Joden, andere keren tegen stromingen als de Katharen. Dikwijls ontstonden dergelijke oekazes door een ingewikkelde wisselwerking tussen wereldlijke politiek en religieuze gevoelens. De Islamitische verovering van het Heilige Land en de daaruit voortvloeiende onbereikbaarheid van de christelijke heiligdommen had de kruistochten tot gevolg, die verschillende keren ontaardden in bloedige veldslagen en plunderingen. Deze periode wordt voor wat betreft deze elementen door de huidige katholieke gelovigen als een donkere tijd beschouwd.
De dienst van het Petrusambt, de Heilige Stoel, was ondertussen steeds belangrijker geworden ten opzichte van het gezag van de plaatselijke bisschoppen. Daarbij had de Kerk ondertussen de Investituurstrijd gewonnen. Dit conflict had als inzet wie de kerkelijke benoemingen mocht doen: de politiek of de Kerk.
[bewerk] De Nieuwe Tijd
Tijdens de Renaissance was Europa weer welvarend geworden en door de toenemende handel en voortschrijdende techniek werden de Europeanen steeds rijker. De Kerk profiteerde hier ook van en begon steeds meer een praalziek instituut te worden. De hoge clerus hield zich tenslotte hoofdzakelijk bezig met de wereldlijke macht en de geestelijke taken schoten er grotendeels bij in. Vooral de 'Renaissance pausen' van de 15e-16e eeuw waren hoewel cultureel een hoogtepunt (bouw van de huidige Sint Pieterskerk en grote opdrachten voor o.a. Michelangelo, Bernini, Leonardo da Vinci en andere grote kunstenaars) geestelijk en moreel een dieptepunt waarbij verschillende bisschoppen en pausen, zoals die afkomstig van de beruchte familie Borgia, elkaar zelfs naar het leven stonden om de hoogste kerkelijke ambten te bemachtigen.
Corruptie, decadentie, nepotisme en simonie binnen de Kerk zorgden in heel Europa voor een ware opstand, de Reformatie, tegen Rome. Voorlopers in de late Middeleeuwen waren al: Jan Hus (Bohemen), Savonarola (Florence) en John Wyclif, Engeland. Toen kon de kerk deze 'dissidenten' nog de mond snoeren. Later echter gaven Luther (Heilige Roomse Rijk), Johannes Calvijn (Frankrijk/Zwitserland) John Knox (Schotland), Huldrych Zwingli (Zwitserland) en Menno Simons (Nederland) aanleiding tot permanente afscheidingen. Aanvankelijk wilden de meeste van deze protestanten (zoals ze al snel werden genoemd) de katholieke Kerk niet verlaten maar hervormen door een terugkeer naar de christelijke beginselen zoals deze volgens hen in de evangeliën zijn beschreven en de afschaffing van kerkelijke gebruiken die volgens hen in strijd met het evangelie waren. Zo maakte in 1517 Luther de 95 stellingen tegen de aflaat bekend. Het steeds radicalere optreden van Luther, zijn pacteren met Duitse wereldlijke vorsten die politiek onafhankelijker van de keizer van het Heilige Roomse Rijk wilden worden en de afwijzende reactie van de Kerk inzake de oproep door de protestanten tot een concilie dat tot deze interne hervormingen zou moeten leiden, heeft tenslotte geleid tot afscheiding van de protestanten. Ook het Engelse katholicisme scheidde zich af, onder Hendrik VIII, niet omdat Hendrik problemen had met de kerkelijke leer maar omdat hij wilde scheiden van zijn vrouw en de paus daarvoor geen toestemming gaf, en vormde de Anglicaanse Kerk. Zoals vaker in de geschiedenis kwamen deze schisma's als gevolg van zowel religieuze als politieke redenen tot stand.
De Kerk reageerde met het Concilie van Trente, de komst van vernieuwingsbewegingen zoals de jezuïetenorde en de verspreiding van de barok. Terwijl grote landstreken in Europa verloren gingen voor Rome tijdens eeuwenlange godsdienstoorlogen die leidden tot een wijdverbreide papenhaat (papa = Latijn voor paus; een katholiek is dus een paap), breidde ze evenwel haar gebied uit tijdens de periode van de Europese kolonisatie.
Het belangrijkste kenmerk van de periode na de Middeleeuwen is dat de mens steeds meer zichzelf als het centrum van de dingen beschouwde, vandaar het humanisme, de zelfverzekerde Renaissance, en de opkomst van de (exacte) wetenschappen bij de wetenschappelijke revolutie. Dit mondde uit in de Verlichting. Met de opkomst van het liberalisme in de 18e eeuw werd ook het principe van de scheiding tussen kerk en staat geformuleerd. Dit principe (en andere) bereikt een doorbraak naar de politieke macht met de Franse Revolutie. Verschillende kerkelijke monopolies, zoals onderwijs en gezondheidszorg werden doorbroken, en aanvankelijk wist Rome ook niet om te gaan met nog nieuwere ontwikkelingen zoals darwinisme en socialisme. In deze periode werd het principe van de onfeilbaarheid van de paus vastgelegd. Uiteindelijk zorgde de Kerk met de encycliek Rerum Novarum (1891) voor een sociale leer om de socialisten de wind uit de zeilen te nemen.
[bewerk] Vandaag
Het onafhankelijke Italië bleef knabbelen aan het grondgebied van de Pauselijke Staten, en in 1929 werd het Verdrag van Lateranen gesloten tussen de paus en Benito Mussolini: het Vaticaan als onafhankelijke ministaat, dat geen wereldlijke machtsfactor meer is, werd geboren.
In de jaren zestig zorgde het Tweede Vaticaans Concilie voor een vernieuwende interpretatie van de katholieke leer en bracht zo het geloof bij de tijd (aggiornamento). Hierover was en is nog steeds veel discussie; volgens de conservatieven ging dit al te ver en volgens de progressieven ging dit nog lang niet ver genoeg. Ondanks of juist door deze hervormingen blijft de invloed van de katholieke Kerk in West-Europa dalen. De standpunten van de Kerk, vooral betreffende seksualiteit en moraal worden in het geseculariseerde West-Europa door sommigen beschouwd als controversieel en niet meer passend in de praktijk van de moderne wereld. Anderen beschouwen haar standpunten juist als visionair. Terwijl de Kerk antwoorden tracht te formuleren op de sterk geïndividualiseerde samenleving in het Westen blijft het aantal gelovigen wereldwijd en dan vooral in de ontwikkelingslanden sterk groeien. Hier is het geestelijke, morele en vaak ook politieke gezag van de Kerk aanzienlijk. Verschillende vernieuwingsbewegingen ontstonden binnen de Kerk, die vaak de rol van de leek benadrukken, zoals Opus Dei en de charismatische beweging, die ook banden met het protestantisme onderhoudt.
Stilaan wordt ook toenadering gezocht tot andere richtingen binnen het christendom, en andere religies zoals het jodendom. Dat is de zogenaamde oecumenische gedachte. Een voorbeeld hiervan zijn Messiaanse Joden, joden die geloven in Jezus en zijn verrijzenis[bron?].
De katholieke Kerk is binnen het christendom verreweg de grootste geloofsrichting: volgens het Annuario Pontificio (Vaticaans jaarboek) leefden er in 2003 in de hele wereld 1,086 miljard gedoopten, verspreid over 2800 bisdommen (waarvan 617 aartsbisdommen) en ongeveer 220.000 parochies. Ongeveer de helft van hen leeft in de Derde wereld. De Kerk telt 405.000 priesters (1 priester per 2680 gedoopten), 573 aartsbisschoppen, 1935 bisschoppen en 835.000 religieuzen (1600 religieuze orden).
Binnen de Kerk heeft het Modernisme en Antimodernistische integralisme uit de 19e en begin van de 20e eeuw sporen achtergelaten, die deels tot in de huidige tijd doorlopen. De scheidslijn wordt getrokken door de houding tegenover de mate van invloed die bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen op de boodschap en organisatie van de Kerk zouden moeten hebben.
Na de afsluiting van het Tweede Vaticaans Concilie verzelfstandigden zich uiteenlopende groeperingen in de afwijzing van de vernieuwingen, die vanuit de 20e eeuwse liturgische beweging het concilie tot een nieuwe misorde inspireerden. Zij wijzen de liturgievernieuwingen af en hebben sympathie voor het voorconciliaire integralisme.
[bewerk] Evangelisatie
Missionarissen uit vele verschillende landen worden naar missiegebieden gestuurd om daar hun geloof te verkondigen en de lokale bevolking tot het katholieke geloof te bekeren. In het verleden gebeurde de bekering van de oorspronkelijk heidense (zonnecultus) bevolking in Spaans en Portugees Amerika grotendeels onder dwang van de politieke macht van Spanje en Portugal, hoewel inheemse christelijke missionarissen ook succesvol waren in de meer vrije bekering. In later eeuwen in Afrika en Azië vertrouwden missionarissen meer op hun verbale overtuigingskracht. In veel landen, ook in Europa en Amerika, stonden zij bovendien aan de wieg van charitatieve instellingen en gezondheidszorg. Eveneens in Europa was de Kerk meestal de grondlegger van de gezondheidszorg en het onderwijs. Veel ziekenhuizen en scholen werden tot voor kort of worden nog steeds door kloosterorden en congregaties geleid.
[bewerk] Structuur en organisatie
De rooms-katholieke Kerk is de oudste nog steeds functionerende organisatie ter wereld. Hierin is ze werkelijk uniek. Het is de enige organisatie ter wereld die aantoonbaar ononderbroken heeft gefunctioneerd sinds de 1e eeuw en het enige instituut van het Romeinse rijk dat heeft weten te overleven tot in de moderne tijd. Ook het archief, het Archivio Segreto Vaticano, en de bibliotheek van het Vaticaan, de Biblioteca Apostolica Vaticana, zijn voor zover bekend de oudste ter wereld. Er zijn echter (onbevestigde) berichten dat sommige boeddhistische kloosters nog oudere archieven en bibliotheken bezitten.
De organisatie van de Kerk is het resultaat van een eeuwenlange evolutie; hier volgt een beschrijving hoe de Kerk vandaag georganiseerd is. De Kerk kent een strakke organisatiestructuur, met zowel verticale als horizontale assen, een Kerk georganiseerd in kruisvorm.
- Verticaal: van paus tot gelovige leek; en
- Horizontaal: op verschillende niveaus bestaat een aantal al dan niet formele instellingen naast elkaar.
De Kerk kent haar eigen rechtbanken: de Apostolische Penitentiarie, de Hoogste Rechtbank van de Apostolische Signatuur en de Sacra Rota Romana, die zich baseren op het canoniek recht. De Kerk is geen democratie maar een pontificaat en er bestaat geen scheiding tussen de wetgevende, uitvoerende en controlerende macht. De uiteindelijke macht ligt bij de paus, die zich laat bijstaan door de Curie.
Er moet onderscheid gemaakt worden tussen de paus als politiek staatshoofd van het Vaticaan, wat niet veel om het lijf heeft, en als religieus leider waarbij de paus wereldwijd zeer invloedrijk is.
[bewerk] Van paus tot gelovige (Verticale structuur)
De paus regeert eigenmachtig (hoewel zijn macht informeel beperkt wordt) door middel van decreten en richtlijnen. De grote lijnen en principes worden verwoord in encyclieken, apostolische exhortaties en vele andere documenten. Deze worden in het Latijn gepubliceerd en benoemd met de eerste woorden ervan. Zo behandelt de encycliek "Rerum Novarum" ('over nieuwe zaken') de sociale leer van de Kerk en de encycliek "Humanae Vitae" ('over het menselijk leven') de houding van de Kerk ten aanzien van geboorteregeling.
Formeel wordt zo'n brief naar alle bisschoppen gestuurd, die gewoonlijk (maar niet altijd) een geografisch gebied onder zich hebben. Zij moeten de inhoud verder spreiden onder de priesters, die hun gelovigen moeten inlichten, en verklaringen verschaffen, indien nodig. Een encycliek geldt voor alle gelovigen, in de hele wereld.
Een "herderlijke brief" daarentegen is vrijblijvender en dikwijls gericht tot een beperkt gebied, of een gedeelte van de gelovigen, bijvoorbeeld alleen voor priesters, of alleen voor katholieke Amerikanen.
[bewerk] Geografische structuur (Horizontale structuur)
Een plaatselijke gemeenschap, een zogenaamde parochie, wordt geleid door een pastoor. Enkele parochies vormen samen een dekenaat (ook: decanaat) dat onder leiding staat van een deken. In de praktijk is een dekenaat eerder een samenwerkingsverband van parochies dan een bestuurlijke eenheid want de pastoor is de eindverantwoordelijke voor zijn parochie. Een aantal decanaten vormt samen een bisdom (ook: diocees) dat door een bisschop bestuurd wordt; hij wordt daarin geassisteerd door een bestuursorgaan, de bisschoppelijke curie. Meerdere bisdommen samen vormen een kerkprovincie onder leiding van een metropoliet. De grenzen van kerkprovincies in kleine staten, zoals Nederland en België, vallen meestal samen met de landsgrenzen. Voor kerkprovincies in grotere staten met veel katholieken gaat dit meestal niet op.
Hiernaast zijn er kardinalen, deze worden door de paus benoemd (officieel: "gecreëerd,") en kiezen de opvolger van de paus bij zijn overlijden. Pauselijk aftreden is in de geschiedenis maar enkele keren voorgekomen. De paus wordt in zijn bestuurlijke taken bijgestaan door een bestuurslichaam, de zogenaamde Romeinse Curie.
[bewerk] Positie van het Vaticaan
Vaticaanstad, het gedeelte van Rome waar Petrus begraven ligt en de paus zijn zetel heeft, is een onafhankelijk land; veel landen hebben daarom naast een ambassade in Italië een ambassade bij het Vaticaan. Het Vaticaan heeft op haar beurt een nuntius als ambassadeur in vele landen. Dit betekent dat de organisatie van de Kerk en de betrekkingen met staten los van elkaar georganiseerd zijn.
[bewerk] Oosters-katholieke Kerken
Binnen de katholieke Kerk zijn er verschillende Kerken met een andere ritus (een Oosterse ritus), die in gemeenschap (communio) met de rooms-katholieke Kerk leven en het primaatschap van de paus erkennen (zie Oosters-katholieke Kerken). Deze geünieerde Kerken zijn:
[bewerk] Leer van de Kerk
De christelijke leer gaat ten diepste terug op de persoon en het optreden van Jezus. Christenen belijden dat in Jezus God zelf mens is geworden, alhoewel hij God bleef, en naar de aarde gekomen is om zondaren te redden van de dood, het kwaad en de duivel. In de Bijbel is de beloofde komst en de betekenis van Christus' komst vastgelegd. De christelijke leer heeft zijn oorsprong in de boodschap van de Bijbel. Voor de rooms-katholieken ligt een aantal geloofspunten vast. Aan deze waarheden, dogma's genaamd, valt niet te tornen. De belangrijkste geloofswaarheden staan opgesomd in de apostolische geloofsbelijdenis .
Volgens de leer van de Kerk, is de rooms-katholieke Kerk de oorsprong van alle kerken binnen het christendom, omdat de paus, de leider van de katholieke Kerk, de opvolger is van de apostel Petrus. Op grond van dit primaatschap zijn volgens de rooms-katholieke Kerk alle christenen, dus ook alle kerkgenootschappen, gehouden om het gezag van de paus te erkennen. De rooms-katholieke Kerk wordt ook de Kerk van Rome genoemd.
[bewerk] Traditie
Naast de Bijbel erkennen de rooms-katholieken ook het belang van de traditie of de overlevering. De traditie is alles wat in de kerkgeschiedenis als openbaring van de geloofsleer naar voren is gekomen. De onfeilbaarheid van de paus in geloofszaken is gefundeerd op de traditie en pas in 1870 als dogma bekrachtigd door het Eerste Vaticaans Concilie. Sinds de formulering ervan werd het nog maar één keer ex cathedra gebruikt, namelijk in 1950 wanneer Paus Pius XII de tenhemelopneming van Maria tot een geloofspunt verklaarde. Alleen de paus kan iets als dogma uitroepen, en hij zal dat in de praktijk alleen doen bij zaken die al eeuwen, vanuit de traditie, door het grootste gedeelte van de Kerk zo worden geloofd.
[bewerk] Geschriften
In het katholicisme staan drie boeken centraal: de Bijbel, het Missaal en de Getijden. Naast deze drie boeken zijn ook de pauselijke encyclieken en de catechismus van wezenlijk belang.
[bewerk] Goddelijke eredienst
De Katholieke Kerk kent zeven sacramenten. Dit zijn zeven gewijde rituelen, die teruggaan op het woord en leven van Jezus Christus: het doopsel, de eucharistie, met als belangrijk onderdeel de heilige Communie, het vormsel, de biecht, het heilig oliesel, de wijding tot diaken, priester of bisschop en het huwelijk. Doopsel, eucharistie en vormsel vormen samen de sacramenten van de christelijke initiatie. Naast de sacramenten kent de Kerk ook vele sacramentalia: zegeningen en handelingen om het leven te heiligen, in navolging van de sacramenten.
Daarnaast behoren ook de getijden, de kerkelijke uitvaart, de verering van heiligen, heiligenbeelden en relieken en de gelofte en de eed tot de Goddelijke eredienst (cultus divinus).
[bewerk] Liturgie
De liturgie van de H. Mis gebruikt voornamelijk de Romeinse ritus. Deze kent sinds het Tweede Vaticaans Concilie twee vormen: de Novus Ordo Missae (de gewone vorm) en de Tridentijnse ritus (de buitengewone vorm).
[bewerk] Liturgisch jaar
In de liturgie van de Mis, volgt men een indeling van het liturgisch jaar, dat niet parallel loopt met het burgerlijk jaar. Het liturgisch jaar vangt aan met de eerste zondag van de Advent en wordt ingedeeld in kringen rond de grote feestdagen zoals Kerstmis en Pasen. Naargelang van de dag van het jaar, gebruikt men verschillende litugische kleuren voor de liturgische gewaden: wit, rood, groen, paars, zwart of roze.
[bewerk] Kloosterleven
Monniken en monialen nemen in het katholieke geloof een aparte plaats in. Ze trekken zich in kloosters terug om dichter bij God te kunnen zijn om zo het geloof intenser te beleven. Dit doen zij door te bidden en te werken (Latijn: ora et labora). Een klooster wordt geleid door een abt of een abdis. Er bestaan verschillende kloosterorden, die elk zijn gesticht door belangrijke heiligen. Er zijn aparte kloosters voor mannen en vrouwen.
[bewerk] Zie ook
[bewerk] Externe links
- Website van het Vaticaan
- Website van de katholieke Kerk in Nederland
- Website van de katholieke Kerk in België
 |
Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Category:Roman Catholic Church op de Engelstalige versie van Wikisource |
| Christendom (portaal) |  |
|---|---|
|
Drie-eenheid: Vader ∙ Zoon ∙ Heilige Geest |
