Raad van Indië

De Raad van Indië was van 1609 tot 1942 een centraal orgaan van het Nederlandse koloniale bestuur in Azië naast de Gouverneur-Generaal.

Oorspronkelijk werd de Raad opgericht als een college dat de Gouverneur-Generaal (GG) advies moest geven. Daarnaast behoorde de Raad ook eventuele despotische GG's te controleren en hen in toom te houden. Zij gaf de GG advies over te benoemen personen en over economische en financiële zaken.

[bewerk] Geschiedenis

In de loop van de 17e eeuw en tot aan de opheffing van de VOC verwierf de Raad steeds meer bestuurlijke en ook wetgevende taken.

In de Franse tijd, na het faillissement van de VOC (1798), werd de positie van de Raad minder duidelijk. De GG was nu direct in dienst van de staat (eerst de Bataafse republiek en daarna het koninkrijk Holland) en werd uitvoerder van de opdrachten die hem door de regering werden gegeven.

Na de stichting van het Koninkrijk der Nederlanden werd de macht van de Raad verder ingeperkt. Vanaf 1818 verloor zij vrijwel al haar bestuurlijke en wetgevende taken maar was alleen nog een onafhankelijk adviesorgaan van de GG.

Bij de bestuurshervormingen van 1836 veranderde de naam van de Raad in 'Raad van Nederlandsch-Indië'.

Nadat in 1918 de gekozen Volksraad was opgericht verloor de Raad alle wetgevende macht. Vanaf 1926 konden ook 'inheemsen' (Indonesiërs) in de Raad benoemd worden.

Toen Nederlands-Indië in februari en maart 1942 overrompeld werd trad de Raad buiten functie en zij werd na de aftocht van de Japanners in 1945 niet weer opgericht.

[bewerk] Verbinding met Nederland

De (meestal 6) leden van de Raad werden over het algemeen benoemd uit kringen van hogere Nederlandse bestuursambtenaren (gouverneurs, residenten). Tot 1840 toen de postroute over Suez geopend werd was de verbinding met Nederland erg gebrekkig: per zeilschip gingen de brieven via Kaap de Goede Hoop. Voordat er antwoord terug kwam was er al snel meer dan een jaar verstreken.

In perioden waarin de GG wegens ziekte of overlijden zijn functies niet meer uit kon oefenen en er nog geen nieuwe benoeming bekend was fungeerde dan in het algemeen het oudste lid van de Raad van Indië als Gouverneur-Generaal ad interim.