Piping and Instrumentation Diagram

P&ID

De afkorting P&ID staat voor Piping and Instrumentation Diagram. Een P&ID is een technische tekening, die schematisch laat zien, hoe leidingen en andere onderdelen van een procesinstallatie met elkaar verbonden zijn. Vaak worden regelkringen ook schematisch weergegeven in de P&ID. Leidingen worden in een P&ID diagram weergegeven met een doorgetrokken lijn, regelkringen met een gestippelde lijn. In de gestippelde lijn is dan ook een verbinding weergegeven met de verschillende instrumenten die gegevens leveren aan de regeling.

Er bestaan normen, bijvoorbeeld ofwel ISO ofwel de Instrumentation, Systems, and Automation Society (ISA) Standaard S 5.1, die beschrijven hoe P&ID's moeten worden opgebouwd. In de praktijk hebben ze echter vaak kleine en soms grote verschillen, bijvoorbeeld om het maken van P&ID's voor specifieke bedrijfstakken te vereenvoudigen. Om deze reden is het gebruikelijk om bij een P&ID een verklarend overzicht op te nemen van de getekende elementen, een legenda en een lijst met verklaringen voor de afkortingen die gebruikt worden om de functies van instumenten en regelkringen aan te geven.

[bewerk] Elementen uit een P&ID

In een P&ID kunnen de volgende algemene symbolen worden aangetroffen. De afbeeldingen worden steeds van links naar rechts behandeld;

• Klep, in gebruikvoor ieder typeklep.
• Kogelkraan, wordt niet algemeen gebruikt.
• Keerklep, kan alleen in de richting van de pijl doorstroomd worden.
• Veiligheidsklep, wordt opengestuurd als de druk in de leiding te hoog wordt.

• connector met slang, wordt gebruikt als de slangverbinding standaard is aangesloten.
• connector, wordt gebruikt als de verbinding niet permanent is.
• drain, geeft een afvoer voor afvalproducten weer, meestal (vervuild) water.

• enkelvoudige warmtewisselaar, er is directe warmteoverdracht van een volumestroom op de andere.
• dubbelvoudige warmtewisselaar, de warmte van de eerste volumestroom wordt aan een tussenmedium afgegeven en vervolgens doorgegeven aan de op te warmen volumestroom.
• Verwarmingselement, meestal een verwarmingsketel of elektrische verwarming.
• Ketel, over het algemeen drukhoudend, kan gebruikt worden om reacties in uit te voeren.
• Tank, opslag onder atmosferische druk.

• compressor met frequentiegeregelde aandrijving.
• compressor, aandrijving met vast toerental.
• Pomp met frequentiegeregelde aandrijving, kan ook aangedreven met vast toerental, dan wordt de pijl verwijderd

• Meter, Het rondje op een stokje geeft weer dat het om een meter gaat, de twee (soms meer) letters geven de functie aan. Hier gaat het om een "PI" wat staat voor Pressure Indicator, het geeft dus de druk in dat specifieke procesonderdeel ter plaatse weer. Het nummer wat eronder staat geeft aan welke drukmeter het is, zodat de operator in de fabriek hem makkelijk in het echt terug kan vinden.
• Verloopstuk, hier verloopt de leiding van 200 naar 150 millimeter. In de praktijk wordt de leidingdiameter ook vaak in inch weergegeven, de maateenhed die wordt gebruikt staat altijd op de pagina met algemene informatie.

[bewerk] Proces Flow Diagram

Een schema van de flow (stroom) door de leidingen, noemt men een Proces Flow Diagram (PFD). Hierbij betekent het Engelse woord flow (dat in het Nederlandse taalgebied eveneens gemeengoed is) stroom. In het Engels spreekt men van Process (met dubbel-s) Flow Diagram. Een dergelijk diagram bevat ook gegevens over procesparameters als druk, temperatuur, debiet.