hulpmiddelen
Ouddorp
 |
|
  |
|
|
|
|
| Provincie | Zuid-Holland |
| Gemeente | Goedereede |
|
|
|
| Inwoners (CBS 1 januari 2007) | 5.930 |
 Nederland |
|
Ouddorp is een dorp en badplaats op de kop van het eiland Goeree-Overflakkee in de Nederlandse provincie Zuid-Holland en vormt samen met Stellendam, Havenhoofd en de stad Goedereede de gemeente Goedereede.
Inhoud |
[bewerk] Inleiding
Ouddorp is op Middelharnis en Sommelsdijk na het grootste dorp van Goeree-Overflakkee. Er wonen ongeveer 6.000 mensen. Desondanks is het dorp landelijk gelegen. Het grootste deel bestaat voor het grootste deel uit uitgestrekte lintbebouwing, die zich vanaf het centrum naar het noorden en westen uitstrekt tot een afstand van meer dan 4 kilometer. Doordat zandwallen als erfafscheiding worden gebruikt is een uniek landschap ontstaan (schurvelingenlandschap). Na de Tweede Wereldoorlog zijn voor het eerst planmatig nieuwe wijken aangelegd. Men is begonnen met bouwen in een gebied ver ten noorden van het dorp, waar nu o.a. de Bernhardweg, Julianaweg en Beatrixweg zijn gelegen. Belangrijke reden hiervoor was dat dit nog woeste grond was en geen landbouwgrond opgeofferd behoefde te worden. In 1968 zijn de woningen aan de Alexander- en Geleedststraat gebouwd. Sindsdien is langszaam in zuidelijke richting gebouwd.
De woonwijk Molentienden werd in de jaren '70 gerealiseerd. Dit plan werd vervolgd met de uitbreidingen in Ouddorp Oost II en III (Diependorst). Tussen de aanwezige lintbebouwing en de toen nieuwe Oosterweg werden enkele honderden woningen met de bijbehorende voorzieningen gebouwd. Begin jaren '90 is begonnen met de woonwijk Ouddorp-Zuid.
[bewerk] Geschiedenis
Over het ontstaan van het dorp tast men in het duister. Waarschijnlijk zijn de stenen van de hervormde kerk uit 1348 afkomstig van een veel oudere kerk. Mogelijk is het dorp reeds in het jaar 900 ontstaan. Daarmee is Ouddorp ruimschoots het oudste dorp van Goeree-Overflakkee. De dorpskerk is gewijd aan Sint-Maarten. In 1418 vindt een plundering en brandstichting door hertog Jan van Brabant tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten plaats, en in 1490 door Jonker Frans van Brederode en Heer Jan van Naaldwijk. Rond 1594 is er in Ouddorp sprake van een 'Nederduitsch hervormde gemeente'. Vandaag de dag telt het dorp zes kerkgenootschappen. Ouddorp had vroeger een aantal mooie buitenplaatsen en boerderijen. Veel hiervan zijn inmiddels gesloopt, onder meer “De Klepperstee”, “Heijburg”, “De Hofdijk” en “Rustburg”. Een paar ander bestaan nog steeds: de Ridderstee aan de Westerweg (1786), Vissershoek aan de Westnieuwlandseweg (1675), Huis de Klarebeek aan de Klarebeekweg (1659), Zeezicht aan de Oostdijkseweg (1672), en ’t Blaauwe Huus aan de Bosweg (1659).
[bewerk] Landbouw en visserij
Landbouw was en is zeer belangrijk. Omdat de grond schraal was zijn de boerderijen klein gebleven.
De visserij is later belangrijk geworden, na de aanleg van de haven. De haven van Ouddorp werd in 1860-1861 aangelegd en is in de loop der tijden uitgebreid. Nu wordt de haven gebruikt als jachthaven. Ouder dan deze haven is het Kil-haventje nabij de Val. Al rond 1415 werd nabij de Val de haringvangst uitgeoefend. Het haventje is inmiddels dichtgeslibd en wordt niet meer gebruikt.
Door de aanleg van de Brouwersdam ontstond het Grevelingenmeer, waardoor de vloot moest uitwijken naar de nieuw aangelegde Deltahaven nabij Stellendam. Ouddorp beschikt nog steeds over eigen vloot.
De vloot van Ouddorp kwam in april 2005 in het nieuws toen op een viskotter uit Ouddorp, de "Ouddorp 1" (OD-1) drie bemanningsleden omkwamen door een bom uit de Tweede Wereldoorlog. De bom was in de netten terecht gekomen en aan boord bij het legen van de netten ontploft.
[bewerk] Zeedijk
Ten noorden van Ouddorp ligt het Flaauwe Werk, een zeedijk. Het Waterschap Hollandse Delta gaat deze dijk, die gemarkeerd is als een zwak punt in de kustverdediging, verhogen. Het Flaauwe Werk wordt over een afstand van 1.5 kilometer 3 meter hoger en landinwaarts 30 meter breder. Tevens worden nieuwe fiets- en wandelpaden aangelegd. Op 5 september 2007 werd met de werkzaamheden begonnen.
[bewerk] Toerisme
Na de Tweede Wereldoorlog is het toerisme goed op gang gekomen. Dit begon eerst met campings, gevolgd door terreinen met houten recreatiewoningen. De nieuwere recreatiewoningen zijn van steen. Er zijn weinig hotels in Ouddorp. In het schurvelingenlandschap ten noorden van Ouddorp zijn sinds de jaren '50 tientallen campings en bungalowparken aangelegd. Het grootste recreatiepark (Port ZĂ©lande) is gelegen op de Brouwersdam.
Aan de ene kant is Ouddorp nog steeds een zeer kerkelijk dorp, maar tegelijkertijd ook hét uitgaanscentrum van Goeree-Overflakkee. Dit zorgt voor tegenstellingen. Toeristen die op zondag op de terrasjes zitten kijken dan ook verbaasd op als de straat ineens letterlijk en figuurlijk zwart van de mensen ziet als de kerk uitgaat.
In 2007 is Ouddorp gekozen tot 'De beste badplaats van Nederland' door de lezers van het Algemeen Dagblad.
[bewerk] Winkelen
Ouddorp kent (vergeleken met dorpen met eenzelfde inwonertal) een uitgebreid winkelbestand. Dit heeft uiteraard te maken met het toerisme.
[bewerk] Markten
Op dinsdag is er markt van 08.00 - 15.00 uur.
In augustus vinden jaarlijks de 1e en 2e toeristendag plaats. Rondom de kerk staan honderden kramen en er zijn diverse evenementen. Tevens is er tussen de 1e en de 2e toeristendag traditiegetrouw een vuurwerk- of lasershow op het strand.
[bewerk] Sport en recreatie
Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail geheten. De E9 loopt langs de kust van Portugal naar de Baltische staten. Verder is het dorp een van de belangrijkste Nederlandse plaatsen op het gebied van windsurfen. Vooral kitesurfen is populair.
[bewerk] Kerkelijk
Ouddorp kent een aantal kerkelijke gemeenten:
- Gereformeerde Gemeenten: 217 leden.
- Hersteld Hervormde Kerk: 3555 leden.
- Protestantse Kerk in Nederland: 25 leden.
- Gereformeerde Kerk: 380 leden.
- Doopsgezinden: 215 leden.
- Rooms-Katholieke Kerk: 40 leden.
[bewerk] Dialect
Ouddorp is lange tijd een erg besloten gemeenschap geweest. Het Goerees dialect (gesproken in Ouddorp en Goedereede) staat erg ver af van het Hollands en is voluit Zeeuws. Het aandeel dialectsprekers in Ouddorp is zeer hoog (het hoogste van heel Goeree-Overflakkee), ondanks het toerisme en mensen die van elders in Nederland naar het dorp toe verhuisd zijn.
Het besloten karakter van het dorp is goed te zien aan het beperkte aantal familienamen dat er voorkomt; omdat het verder de gewoonte was kinderen te vernoemen naar hun grootouders, ooms, en tantes, hadden vele mensen feitelijk dezelfde naam.
Om verwarring te voorkomen werden — en worden — in het dagelijks leven bijnamen gebruikt. Deze verschillen enorm, en zijn soms persoonsgebonden maar worden soms ook als het ware in de familie doorgegeven; vaak is een combinatie van beide het geval. De bijnaam kan afgeleid zijn van iemands echte naam, verwijzen naar zijn of haar vader of moeder (en soms meerdere generaties terug), en/of uit iets heel anders zijn voortgekomen—wederom komen combinaties hiervan vaak voor. Sommige bijnamen zijn voortgekomen uit gebeurtenissen die generaties terug zijn gebeurd, daardoor kan het ook zijn dat vroegere bijnamen zijn vervangen door nieuwere bijnamen. Zo kan het dus zijn dat sommige families meerdere bijnamen hebben alleen gebruikt men dan de meest nieuwere vorm. Buitenstaanders die hiervan niet op de hoogte zijn kunnen er zelfs problemen door ondervinden, omdat iemands echte naam soms maar amper bekend is: men kent hem of haar eigenlijk alleen bij de bijnaam, en over de echte naam moet hard nagedacht worden.
[bewerk] Belangrijke gebouwen
Behalve de kerk beschikt Ouddorp nog over diverse andere monumentale gebouwen, namelijk de vuurtoren Westhoofd, twee molens, het raadhuis en nog enkele cichoreifabrieken. Bekendste gebouw is echter het 'blauwe huus', een typische Ouddorpse boerderij uit 1659.
[bewerk] Kerk en toren
De oude kerk dateert uit 1348 en was gewijd aan St. Maarten. Daarnaast stond er in de omgeving van Ouddorp op Preekhil, een terp, een kapel, die dienst deed als bedevaartplaats voor vissers en zeelieden. Het kerkgebouw heeft zwaar geleden tijden de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Werd men namelijk in Goedereede door verstrekte muren tegengehouden, dan kwam men naar Ouddorp. Men plunderde, vernielde en stak de zaak dan in brand. Na de komst van de watergeuzen werd de kerk rond 1572 in gebruik genomen door de Hervormden. In 1790 werd het gebouw ingrijpend vernieuwd. In het begin van de 20e eeuw is het kerkgebouw uitgebreid met zijbeuken, genoodzaakt door de groei van de kerkelijke gemeente.
De toren van Ouddorp is gebouwd in de 15e eeuw. Bovenin de trans is het jaar 1508 als bouwjaar te zien. De toren had een roodgeverfde puntige spits die diende als herkenningspunt voor de scheepvaart. Deze is echter halverwege de 19e eeuw gesloopt, vanwege de slechte staat. Daarna is een klein achtkantig huisje boven op de toren gezet. Tijdens een restauratie in 1983 is de rode spits hersteld. Hierbij is gebruikgemaakt van oude tekeningen van de toren die prijkten op de avondmaalbekers van de plaatselijke Hersteld Hervormde gemeente. Op 3 februari 1983 is officieel de windhaan op de nieuwe spits geplaatst. Sinds die datum heeft de toren een hoogte van 29,85 meter.
 De toren in 1981. |
 Officiële plaatsing van de windhaan op de nieuwe spits in 1983. |
 De toren in 2006. |
 Het jaartal 1508 op de toren. |
Hieronder is de bewogen geschiedenis van kerk en toren weergegeven in jaartallen:
±900 - Stichting eerste (tufstenen) kerk en toren
1348 - Herbouw nieuwe kerk en toren voltooid
1418 - Plundering en branding door hertog Jan van Brabant tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten.
1424 - Plundering door de Heer van Zevenbergen
1490 - Plundering en branding onder leiding van Jonker Frans van Brederode en Heer Jan van Naaldwijk.
1508 - Toren opnieuw opgetrokken ter plaatse van de vorige. Achtkantige stenen spits met galmgaten gebouwd op de toren.
1570 - In november van dat jaar overstroomt het hele eiland. Eerdere overstromingen in 1530 en 1532.
1604 - Plundering en verwoesting onder leiding van Jacob Janszoon Boey, admiraal van Antwerpen.
1642 - Klok in toren geplaatst.
1677 - Zware brand.
1734 - Driebeukig schip uit de 15e eeuw vernieuwd.
1743 - De gewelfschilderijen verdwijnen onder een verflaag.
1759 - Reparatie van de torenspits.
1791 - Vergroting kerkgebouw, preekstoel naar het midden van de westgevel.
1846 - Reparatie van de toren. Eerdere reparaties waren er in 1807 en 1831.
1857 - De torenspits wordt afgebroken.
1866 - IJzeren hek op de toren geplaatst.
1903 - Uitbreiding van de kerk met zijbeuken; orgel geplaatst, preekstoel weer aan de oostzijde.
1924 - Verder uitbreiding van de zijbeuken.
1963 - Nieuw orgel geplaatst.
1983 - Er wordt een nieuwe spits op de toren geplaatst.
1995 - Er wordt een nieuw orgel en een nieuwe preekstoel geplaatst
[bewerk] 't Blauwe Huus
't Blauwe Huus is een oude boerderij uit 1659. Halverwege de 20e eeuw raakte deze boerderij sterk in verval. De boerderij is in de jaren '90 gerestaureerd, waarna de plaatselijke VVV is verhuisd naar het schuurgedeelte van de boerderij. Tijdens de restauratie is de muur van de boerderij geverfd. Daarbij is getracht om de originele kleur te benaderen. Toch is er nog verschil tussen de huidige en de oorspronkelijk kleur.
[bewerk] Raadhuis
Het raadhuis fungeerde als gemeentehuis voordat Ouddorp werd ingedeeld bij de gemeente Goedereede. Het is gebouwd in het jaar 1904 op de plaats van het vorige raadhuis dat te klein was geworden. In het gebouw is het "Museum Ouddorps Raad- en Polderhuis" gevestigd, dat voornamelijk in de zomer geopend is.
[bewerk] Molens
Er zijn in Ouddorp twee molens. Het zijn beide korenmolens. Molen "De Hoop" is gelegen aan de Molenweg. Molen De Zwaan bevindt zich aan de Dorpsweg.
[bewerk] R.T.M. Museum
Bij de Brouwersdam is een trammuseum met een traject over de Brouwersdam. Zie verder bij: Stichting voorheen RTM.
[bewerk] Trivia
- Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 haalde de SGP in de drie Ouddorpse stembureaus 39,9% van de stemmen. Ouddorp is daarmee een van de strengst christelijke dorpen in Zuid-Holland. (Ter vergelijking: Staphorst 31,4%, Urk 30,4%).
- Ouddorp is de Nederlandse plaats die het verst van een regulier treinstation (Goes, 50,4 km) is gelegen.
- Het marine-zendstation in Ouddorp was ten tijde van de koude oorlog het belangrijkste Nederlandse doelwit van het Warschaupact.
- De vuurtoren van Ouddorp heeft het sterkste licht van Nederland, namelijk 5.200.000 candela. De vuurtorens van Ouddorp en West-Terschelling zijn de enige vuurtorens die 24 uur per dag bemand zijn.
- Ouddorp is de Nederlandse badplaats met het grootste aantal kilometers strand, namelijk 18.
- Ouddorp is het oudste dorp van Goeree-Overflakkee.
- Lang is gedacht dat Machiel Duffelszn uit Ouddorp de uitvinder van het haringkaken was, maar Willem Beukelszoon uit Biervliet was hem een kwart eeuw te vlug af.
- De enige Nederlandse paus, Paus Adrianus VI was van 1494 tot 1515 pastoor van Ouddorp en Goedereede.
- De Hersteld Hervormde gemeente van Ouddorp is met 3555 leden (58% van de bevolking) na Staphorst de grootste van Nederland.
- Ouddorp is bekend om zijn 'ruiters'. Bij het oogsten van de bloemzaden, worden de planten eerst te drogen gelegd op een drie bijeengeklemde palen. Hieroverheen wordt een jutezak gespannen. Als de planten voldoende gedroogd zijn, worden ze gedorst voor het zaad.
- Ouddorp is eind jaren '50 als een van de laatste gemeenten op het waterleidingnet aangesloten. Dit vanwege principiële bezwaren tegen water uit de kraan.
- In 2007 werd Ouddorp door lezers van het Algemeen Dagblad verkozen als Beste Badplaats van Nederland.
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Ouddorp van Wikimedia Commons. |
[bewerk] Externe links
| Gemeente Goedereede |  |
|---|---|
|
Dorpen: Havenhoofd | Ouddorp | Stellendam |
|
