Lucas Cranach de Oude

Zelfportret van Lucas Cranach de Oude (1550), Galleria degli Uffizi, Florence

Lucas Cranach de Oude (Lucas Cranach der Ältere) (Kronach, 1472 - Weimar, 16 oktober 1553) was een Duitse schilder, graveur en etser uit de tijd van de Renaissance. Hij was de vader van de schilders Hans Cranach en Lucas Cranach de Jonge.

Inhoud

[bewerk] Levensloop

Lucas Cranach werd in Kronach geboren als zoon van de schilder Hans Maler. Hij noemde zich pas later naar zijn geboorteplaats, die destijds Cranach luidde. Zijn nageslacht droeg ook deze naam. Hij werd als schilder opgeleid door zijn vader.

In 1501 verhuisde hij naar Wenen en verbleef daar drie jaar. In 1505 ging hij naar Wittenberg om hofschilder te worden van Friedrich de Wijze. Tegen het einde van zijn verblijf in Wenen begon hij zijn werk te signeren als "Lucas Cranach" (Lucas uit Cranach).

Per 6 januari 1508 verkreeg Cranach van zijn opdrachtgever het recht een familiewapen te voeren met een gevleugelde slang. Vermoedelijk in 1512 trouwde hij met Barbara Brengebier († 25 december 1540), die een dochter was van Jobst Brengebier, de burgemeester van Gotha.

Zij hadden samen de volgende kinderen:

Hans Cranach (ca. 1512 - 1537)
Barbara (getrouwd met Christian Brück)
Ursela (1e huwelijk op 3 mei 1537, 2e huwelijk in 1544 met Georg Dasch)
Anna († 30 juni 1577, getrouwd met Caspar Pfreund)
Lucas Cranach de Jongere (1515 - 1586)

Hij zat verschillende keren in de gemeenteraad van Wittenberg en werd er burgemeester rond 1543/1545. Per 6 december 1520 mocht hij zich apotheker noemen en was in die tijd de enige apotheker in de stad. Hij dreef handel in waardevolle goederen zoals kruiden, suiker, zoetwaren, wijn en gekleurde bijenwas. Daarnaast bedreef hij een drukkerij en een papierhandel.

In Wittenberg sloot hij vriendschap met Philipp Melanchthon en Maarten Luther. Voor Luther was hij samen met zijn echtgenote op 13 juni 1525 getuige bij diens huwelijk met Katharina von Bora. In 1550 volgde hij zijn opdrachtgever Hertog Johan Frederik de Grootmoedige die in Augsburg in gevangenschap zat. Op 16 oktober 1553 stief Lucas Cranach op 81-jarige leeftijd in Weimar. Hij werd in die stad begraven op het Jacobskerkhof.

[bewerk] Werken

Cranach heeft veel portretten geschilderd, maar ook o.a. religieuze en mythologische werken. Zeer bekend is het portret van zijn vriend Maarten Luther uit 1529.

[bewerk] Overzicht van schilderijen door Lucas Cranach de Oude

Anna Cuspinian, c.1502	Dr. Cuspinian, 1503	Hl. Familie, 1509	Christoph-Scheurl, 1509
Madonna, 1525	Katharina von Bora, 1526	Katharina von Bora, 1529	Judith met hoofd van Holofernes, 1530
De drie gratiën, 1530	Judith 1530	Johann Carion, 1530	Sibylle von Kleve, c.1531
Justitia, 1537	Martin Luther, 1543	Madonna met kind, c.1545	Vlucht naar Egypte, 1550
Albrecht von Brandenburg	Rudolph Agricola	De oude liefhebber	De zilveren eeuw

[bewerk] Literatuur

Peter Moser, Lucas Cranach. Sein Leben, seine Welt und seine Bilder, Bamberg, 2004, ISBN 3933469147
Lexikon der Renaissance, Leipzig, 1989, ISBN 3323002687.
Heinrich Kühne, Jutta Strehle, Lucas Cranach der Ältere in Wittenberg, 1993, ISBN 3980335844
Claus Grimm, e.a. Lucas Cranach. Ein Maler-Unternehmer aus Franken, Augsburg, 1994, ISBN 3927233331
Richard Muther, Lucas Cranach, (Audiobook on demand) 2006, ISBN 3834101753