Komma

Dit artikel gaat over het leesteken. Muzikale komma's worden behandeld in de artikelen komma (muziek), didymisch komma en Pythagoreïsche komma.

De komma is een leesteken.

[bewerk] Gebruik

Het correct gebruik van de komma is niet eenvoudig. Soms is de komma noodzakelijk om de structuur van een zin uit te doen uitkomen, soms kan de komma naar eigen keuze geplaatst worden. Een enkele keer draagt de komma in een zin bij aan de betekenis. Als vuistregel voor het gebruik geldt: plaats een komma waar je bij gewoon spreken of lezen een pauze hoort of voelt. In geval van twijfel of op een bepaalde plaats een komma moet staan of niet, laat hem dan weg. De plaatsen waar een komma wel kan of moet staan, zijn tussen:

• deelzinnen,
• zinsdelen
• (werk)woorden.

Een komma maakt het (betekenis)verschil tussen een uitbreidende en een beperkende bijzin. Vergelijk:

*De jongens uit 4A, die de directeur een ezel hebben genoemd, krijgen straf. (= alle jongens hebben dat gedaan, dit is een uitbreidende bijzin.)

*De jongens uit 4A die de directeur een ezel hebben genoemd, krijgen straf. (= slechts enkele jongens uit 4A hebben dat gezegd en alleen zij krijgen straf, dit is een beperkende bijzin.)

[bewerk] Komma voor "en"

Er wordt wel gezegd dat voor het voegwoord "en" nooit een komma geplaatst wordt. Dit is niet juist, zoals uit het volgende voorbeeld duidelijk wordt.

Peter en Hans ontmoetten in de stad Jan en Anna, en Hans vroeg hen mee te gaan naar de film.

Desondanks komt voor "en" minder vaak een komma dan in het Engels. De volgende zinnen zijn niet correct:

*Piet, en Willem zijn goede vrienden.

*Neemt u als u wilt ruilen de bon, en het garantiebewijs mee.

[bewerk] Komma's in getallen

De komma wordt toegepast als decimaalteken in een getal. In Angelsaksische landen wordt de komma gebruikt als scheidingsteken tussen groepen duizendtallen binnen een getal.

De Nederlandse schrijfwijze van een groot getal (in dit geval honderddrieëntwintigduizendvierhonderdzesenvijftig komma zevenhonderdnegenentachtig) is: 123 456,789

De Angelsaksische schrijfwijze is: 123,456.789

De ISO-standaard (31-0) schrijfwijze is 123 456,789. Om de leesbaarheid te bevorderen worden grote getallen geschreven in groepen van drie cijfers, onderbroken door een halve spatie en gerekend vanaf de komma naar achteren en van voren (4 248 473,298 783)

Het Nederlandse gebruik van de komma in getallen komt terug in de zegswijze: Dit effect is achter de komma, hetgeen wil zeggen dat het een klein effect is.

[bewerk] Literatuur

De geschiedenis van de komma, Wim Daniëls, ISBN 901206709X

[bewerk] Externe links

Taalunieversum over de komma

• Komma bij beperkende en uitbreidende bijvoeglijke bijzinnen
• Komma na de beknopte bijzin
• Komma na eerste zinsdeel
• Komma of punt bij decimale getallen
• Komma tussen hoofdzin en bijzin bij onderschikkende voegwoorden
• Komma voor en
• Komma voor e.d., enz. of etc. aan het einde van een opsomming
• Komma voor laatste lid van een opsomming