Kazimir Malevitsj

Kazimir Malevitsj, Zelfportret, 1933

Kazimir Severinovitsj Malevitsj (Kiev, 23 februari 1878 - Leningrad, 15 mei 1935) was een Oekraïens kunstschilder die grote bekendheid in West-Europa kreeg als docent en als theoreticus van het constructivisme en het suprematisme, als moderne kunstrichtingen.

Inhoud

[bewerk] Biografie

Kazimir Malevitsj, Zwart vierkant, 1913, olie op doek

Kazimir Malevitsj, Zwarte cirkel, 1913, olie op doek

Kazimir Malevitsj, Suprematisch kruis, 1920-21, olie op doek

Kazimir Severinovich Malevich (Russisch: Казимир Северинович Малевич, Pools: Malewicz, Oekraïens: Malevych, Duits: Kasimir Malewitsch), was een schilder en een kunsttheoreticus, pionier van geometrische abstracte kunst en één van de belangrijkste leden van de Russische avant-garde.

Kazimir Malevich werd geboren in de buurt van Kiev, Oekraïne. Zijn ouders, Seweryn en Ludwika Malewicz, waren Poolse. Zijn vader was de manager van een suikerfabriek. Kazimir was oudste van veertien kinderen. Zijn familie verhuisde regelmatig en hij bracht het grootste deel van zijn jeugd in de dorpen van de Oekraïne naast suikerbietplantages door, ver van de culturele centra.

Tot zijn 12e of 13e wist hij niets van de professionele kunstenaars, hoewel de kunst van de boeren hem in zijn kinderjaren had omgeven. Hij was verrukt van het boerenborduurwerk, en van de bewerkte muren en fornuizen. Zelf kon hij in de boerenstijl schilderen. Hij studeerde schilderen in Kiev van 1895 tot 1896. In 1904, na de dood van zijn vader, vertrok hij naar Moskou. Hij studeerde hier van 1904 tot 1910 aan de Hogeschool voor Schilderkunst, Plastiek en Architectuur.

Oorspronkelijk vertoonde Malevitsj' werk impressionistische en symbolistische kenmerken, maar na 1910 koos hij voor een geometrische vormontleding, die hij combineerde met een lyrisch kleurenbeeld en die zou leiden tot de bekende futuristische figuratie van de kunstenaar. Zijn kegel- en cilindervormige figuren vinden we terug bij de Franse Fernand Léger, die rond dezelfde tijd leefde en werkte. Rond 1915 definieert Malevitsj zijn werk als het Suprematisme, als "de absolute macht van de beeldende expressie". Malevitsj: "Onder suprematisme versta ik de suprematie van de zuivere ervaring in de beeldende kunst".

In 1919 geeft Malevitsj les aan de Volkskunstschool in Vitebsk, waar hij samen met een aantal mededocenten en leerlingen zijn gedachtegoed verder uitwerkt in de kunstenaarsvereniging Unovis. Later zou dit in Petrograd voortgezet worden in het instituut Ginkhuk.

Met zijn theoretiserende opvattingen kwam hij terecht in de architectuur en de industriële vormgeving en aldus belandde hij ten slotte, in 1927, te Berlijn bij het Bauhaus, om zijn verhandelingen te publiceren op de 'Berliner Große Kunstausstellung'.

Na de ommezwaai in de officiële sovjetkunstpolitiek, na 1928, werd het werk van Malevitsj als 'decadent' geklasseerd. Hierna ontstonden min of meer figuratieve schilderijen die als thema het boerenleven hadden, opgebouwd uit heel elementaire vormen. In zijn laatste jaren raakte hij gefascineerd door het Renaissance-portret; er ontstonden toen uitgebalanceerde portretten, o.a. van hem zelf en van zijn vrouw.

[bewerk] Schilderstijl

Suprematist Composition: Airplane Flying, 1915
Composition of Combined Suprematist Elements, 1919

Malevitsj' bekendste werken rekent men tot het suprematisme. In het werk Suprematistisch schilderij uit 1916 gebruikte Malevitsj rechthoeken in zwart, wit en primaire kleuren. Er is een strenge verdeling van vormen en kleuren. Malevitsj gebruikte meer soorten rechthoeken. Hij gebruikte ook mengkleuren van de primaire kleuren. Hij gebruikte verschillende tonen rood en geel. Hij zette ook bijna alles schuin; de rechthoeken staan gekanteld. Malevitsj gebruikte geometrische vormen. Hij beperkte zich daarbij niet tot uitsluitend horizontale en verticale lijnen en vormen, zoals bijvoorbeeld de schilder Piet Mondriaan wel deed.

[bewerk] Nawerking van Malevitsj

Veel hedendaagse kunstenaars, waaronder Willo Gonnissen, voelen zich ingebed in de traditie van Malevitsj of verwijzen impliciet of soms ironisch in hun werk naar de kunstenaar.

[bewerk] Musea met werk van de kunstenaar

Het Stedelijk Museum te Amsterdam bezit een uitgebreide collectie van zijn werk. De Malevitsj-collectie omvatte 68 werken, waaronder 29 schilderijen, zes gouaches, vijftien tekeningen en een serie theoretische kaarten.
Eind april 2008 raakte bekend dat het museum vijf schilderijen uit de Malevitsjcollectie afstaat aan de erfgenamen van de schilder. Hierdoor komt een einde aan een geschil dat reeds zo'n 40 jaar aansleept. De vijf schilderijen waarvan sprake zijn het kubistische Schrijftafel en kamer (1913) en vier abstracte, suprematistische doeken die Malevitsj tussen 1915 en 1922 schilderde:Suprematisme (Voetbalspeler), Suprematisme, achttiende constructie, Blauw vierkant op paarse balk en Zwart kruis op rood ovaal.