Hel (geloofsconcept)

'De verdoemden gaan naar de hel' van Luca Signorelli

'De duivel martelt de verdoemden terwijl ook hij gemarteld wordt in de hel' uit de 'Très Riches Heures du Duc de Berry' van de gebroeders van Limburg

Perzische afbeelding uit de 15de eeuw waarop Mohammed de hel bezoekt waarin vrouwen, die een buitenechtelijk kind hebben gebaard, aan hun borsten hangend eeuwig geroosterd worden boven een vuur

Kaart van de Hel door Botticelli voor Dante Alighieri's De goddelijke komedie

De hel is een religieus concept en duidt een plek of bestaanssfeer aan waar men na de dood heen kan gaan en welke gekarakteriseerd wordt door een hoge mate aan fysieke en mentale pijn en lijden. In bijna alle religies is er sprake van de aanwezigheid van een of meerdere hellen.

Inhoud

[bewerk] Herkomst van het begrip

Het woord hel komt van het Oergermaanse woord *haljæ wat dodenrijk of onderwereld betekende. De godin Hel was in de Noordse mythologie de koningin van de onderwereld, zij had haar burcht in het diepste punt van de wereld. Dit punt heette, net als de burcht, Niflhel (Nevelhel) en dit was de plek waar alle doden naartoe gingen, ongeacht of zij goed of slecht geleefd hadden. Voor de leefwijze in Niflhel hing het er wel vanaf hoe je geleefd had. Voor de zondigen was het er een straf. Naast Hels rijk was er nog een ander dodenrijk, het Walhalla. Zij die dapper gevochten hadden op het strijdveld en waren gesneuveld werden door de Valkyrja's (ofwel Walkuren) in Odins naam uitgekozen om naar het Walhalla te gaan.

[bewerk] Monotheïsme

Het begrip hel komen we veel tegen binnen het christendom en de islam. Na te zijn gestorven, zouden de zielen naar het hiernamaals gaan. Conform de vroomheid, eerlijkheid, kuisheid en/of andere zaken wordt er door een hogere macht beslist of een ziel naar de hemel mag of dat deze naar de hel moet. De hel is in die zin het tegenovergestelde van de hemel, namelijk een verblijf in afwezigheid van God. Rooms Katholieken geloven dat de meeste gerechtvaardige zielen voor hun intrede in de hemel eerst nog tijdelijk gelouterd dienen te worden in het vagevuur.

Het christelijk en islamitisch concept van een bestaan na de lichamelijke dood als geest/ziel in hemel of hel, is terug te voeren op het Griekse idee van het dualisme (Plato) waarbij lichaam en geest twee gescheiden grootheden zijn die, in het geval van de geest, onafhankelijk van de ander kan voortbestaan. Deze visie wordt niet geruggesteund door de Bijbel, waar de oorspronkelijke gedachte is dat doden dood zijn, wachtende op de Opstanding. In de Bijbel speelt de hel wel een rol als plaats waar na het eindoordeel op de Dag des Oordeels, de goddelozen naartoe worden gezonden, terwijl de gelovigen een nieuwe hemel (heelal) en een nieuwe aarde beërven (Openbaring 21:1-5) waar voor de dood en het kwaad geen plaats meer is. De hel wordt omschreven als eeuwig. De hel wordt derhalve ook wel "eeuwige straf" of "eeuwige verderfenis" genoemd. Uit de hel is volgens de Bijbel geen bevrijding mogelijk.

Het jodendom en de islam gebruiken namen die zijn afgeleid van de Gehennavallei nabij Jeruzalem. In het Hebreeuws Gehinnom; in het Arabisch al-nar (het vuur) of jahannam.

Zie ook: Kwaad in het jodendom

[bewerk] Boeddhisme

Boeddhistische hel

Het Boeddhisme maakt onderscheid tussen veel verschillende hellen, die variëren in de intensiteit en frequentie van de ervaren pijn. Er is in het boeddhisme geen sprake van een hogere macht die beslist of iemand naar een hel gaat of niet; alleen iemands eigen karma is hiervoor verantwoordelijk. Een leven in een hel is slechts tijdelijk; wanneer dat leven beëindigd is (doodgaan), kan men weer als een mens, als een dier, als een geest of in een hemel wedergeboren worden. (zie ook: boeddhistische kosmologie).

Volgens de boeddhistische leer bestaat er geen permanente, onveranderlijke ziel, en deze kan daarom ook niet in een hel wedergeboren worden. Wat volgens de boeddhistische theorie plaats vindt is dat het bewustzijn, na de dood, een nieuw leven 'oppakt' in een hel als gevolg van de slechte acties (slecht karma) die in het verleden gedaan zijn. Ook de huidige staat van geest is van invloed.