Grijze staar

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts

Grijze staar
cataract in menselijk oog
Cataract
ICD-10	H25-H26, H28, Q12.0
ICD-9	366
DiseasesDB	2179
MedlinePlus	001001
Geneeskunde

Zicht van iemand met grijze staar

Normaalzicht

Cataract ook wel grijze of grauwe staar genoemd) is een troebeling van de ooglens waardoor het zien vermindert. In extreme gevallen wordt de ooglens geheel ondoorzichtig, waardoor blindheid van het oog optreedt.

Wereldwijd zijn ongeveer 17,5 miljoen mensen blind door cataract. Dat is bijna de helft van het totaal aantal blinden. Tussen een leeftijd van 50 en 65 jaar heeft ongeveer de helft van alle mensen reeds tekenen van cataract, maar de meeste ondervinden er dan nog geen hinder van. Rond 75 jaar heeft 70% cataract. Vanaf die leeftijd nemen de gezichtsproblemen door de aandoening aanzienlijk toe. Mensen met diabetes worden vaak reeds op jongere leeftijd getroffen door cataract. Wanneer de bril na de leeftijd van 60 jaar geleidelijk begint te veranderen en men bijvoorbeeld weer kan lezen zonder bril, is dit vaak door cataract. Wazig zicht vooral bij fel tegenlicht en dubbelzien met één oog zijn ook veel voorkomende verschijnselen bij cataract.

[bewerk] Oorzaken

Bij cataract wordt de ooglens langzaam troebel, zodat het licht er niet meer doorheen kan vallen. Hiervoor zijn vele oorzaken, maar in de meeste gevallen is de oorzaak van de vertroebeling van de lens is niet bekend. Volgens sommige bronnen zou ultraviolet licht van de zon een rol spelen, maar dit werd nooit bewezen. In het oog, vlak achter de pupil, zit de normaal heldere en doorzichtige ooglens. Deze bestaat uit eiwitten en water. De eiwitten zijn zodanig gerangschikt dat de lens doorzichtig is. Maar bij cataract worden deze eiwitten in stukjes afgebroken. De stukjes klonteren samen in de lens. Daardoor verkleurt de lens naar geel, groen en verder tot oranje en bruin. Soms verschijnen wittige wolkjes of vlokken in de lens. Deze worden opaciteiten genoemd. Aanvankelijk hinderen ze het invallende licht nauwelijks. Naarmate ze groter en dikker worden, verstrooien ze dat licht echter steeds meer. Minder licht bereikt het netvlies en bovendien worden de invallende lichtstralen verbogen. Naarmate de lens volledig ondoorzichtig is geworden, is er sprake van een totaal cataract. Is de lens gedeeltelijk ondoorzichtig, dan spreekt men van onvolledig cataract.

Alhoewel cataract kan veroorzaakt worden door vele aandoeningen, is het meestal een leeftijdsverschijnsel. In dat geval treft het vaak beide ogen. Oogtrauma, diabetes en sommige geneesmiddelen (indien ze zeer lang worden ingenomen) kunnen bijdragen aan het ontstaan van cataract. Het is niet bekend waarom de lens verandert bij het ouder worden. Naast 'ouderdomsstaar' zijn er diverse andere vormen, bv. na een verwonding van de ooglens of door erfelijke oorzaken.

In zeldzame gevallen is cataract aangeboren. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Aangeboren cataract kan zijn ontstaan doordat de moeder tijdens de zwangerschap rodehond heeft gehad. Ook andere problemen tijdens de zwangerschap kunnen cataract veroorzaken. Soms is aangeboren cataract een op zichzelf staande aandoening. Het kan ook een onderdeel zijn van syndromen. Aangeboren cataract kan erfelijk zijn. Er kan ook cataract ontstaan in de jeugd, door een ziekte of na een ongeluk.

[bewerk] Behandeling

Tegenwoordig is deze aandoening vrijwel altijd goed behandelbaar: de ondoorzichtig geworden lens wordt verwijderd en daarvoor in de plaats wordt een kunstlens geplaatst. Deze ingreep door een oogarts vindt meestal plaats onder plaatselijke verdoving en heeft een lage kans op complicaties. Over het algemeen is slechts een (halve)-dagopname in het ziekenhuis nodig en kan de patiënt nog dezelfde dag weer naar huis.

Wel kan men daarna niet meer accommoderen zodat voor dichtbij zien bv. bij lezen een bril nodig is maar dit was bij de meeste patiënten, alleen al door hun leeftijd, voordien toch al het geval.

Er vinden in Nederland tegenwoordig ongeveer 80.000 cataractextracties per jaar plaats (2004)

Zie ook Groene staar