FM-omroep

De FM-omroep verzorgt radio-uitzendingen waarbij frequentiemodulatie (FM) gebruikt wordt. Door de toepassing van FM was het mogelijk grotere bandbreedten te gebruiken en zo HiFi-geluid te leveren. Ook kan met FM een betere storingsonderdrukking verkregen worden.

Inhoud

[bewerk] Gebruikte frequentiebanden

De frequentieband die voor FM-omroep gebruikt wordt, varieert over de wereld, maar valt wel altijd binnen het VHF-bereik. De voor FM-omroep beschikbare frequenties zijn bepaald op een aantal ITU-conferenties. Een mijlpaal daarbij was de Stockholm-overeenkomst in 1961 tussen 38 landen. Tegenwoordig wordt bijna wereldwijd FM uitgezonden in Band II, de zogenaamde FM-band. Dit is de frequentieband van 87,50 tot 108,00 MHz. De kanaalafstand, en daarmee de bandbreedte van het kanaal, is 200 kHz.

Uitzonderingen zijn o.a.:

Voor 1945 gebruikten ze in Amerika een andere FM-band, ook wel 'Pre War FM' genoemd. De frequenties lagen tussen de 42,00 en 50,00 MHz. Kort na de 2e wereldoorlog is er besloten om de huidige FM frequenties te gaan gebruiken.
In Amerika wordt slechts gering afgeweken en wel wordt daar uitgezonden tussen 87,80 en 108,00 MHz.
In Japan wordt i.p.v. de FM-band de frequentieband van 76,00 tot 90,00 MHz gebruikt, met een kanaalafstand van 100 kHz.
In Rusland en sommige voormalige Oostblok landen gebruiken ze de OIRT FM band. De frequenties liggen tussen 65,00 tot 74,00 MHz met een kanaalafstand van 30 kHz. De meeste landen hebben de OIRT FM band afgeschaft en gebruiken nu dezelfde FM-band (87,50 tot 108,00 MHz).

De frequentie van een FM-zendstation is meestal een exact veelvoud van 100 kHz. In het grootste deel van Amerika en het Caribische gebied, worden alleen de oneven veelvouden gebruikt. In sommige delen van Europa, Groenland en Afrika worden alleen de even veelvouden gebruikt. In Italië worden "half-kanaals" veelvouden van 50 kHz gebruikt. Hiernaast zijn er in bepaalde landen diverse andere, minder gebruikelijke, standaarden, o.a. veelvouden van 1, 10, 30, 74 en 300 kHz.

[bewerk] Technische karakteristieken

Begin 70-er jaren heeft de FCC een standaard voor stereo-FM aangenomen.

Omdat mono-radio-ontvangers ook de stereo-uitzendingen goed moesten kunnen ontvangen, is het volgende schema aangenomen: het linker (L) en rechter (R) kanaal werden opgeteld tot de som M = (L+R)/2 en van elkaar afgetrokken tot het verschil S = (L−R)/2. Een mono-ontvanger gebruikt alleen het M signaal. En een stereo-ontvanger haalt m.b.v. een stereo-decoder de L en R kanalen uit: L = M+S and R = M−S.

Aan FM-uitzendingen kan digitale informatie meegeleverd worden in het RDS signaal. RDS levert 1187.5 bits per seconde, en is daarmee alleen geschikt voor tekst.

In sommige landen zijn kleine zenders toegestaan die het signaal van bijvoorbeeld een MP3-speler of draadloze microfoon uitzendt, zodat deze op een FM-radio te horen is.

[bewerk] Kanaalindeling

De FM-band is ook onderverdeeld in kanaalnummers. In de onderstaande tabel is de draaggolffrequentie (middenfrequentie) gekoppeld aan een kanaalnummer. Elk kanaalnummer komt overeen met een bandbreedte van 300 kHz. Op oude radio's worden deze kanaalnummers ook nog vaak op de frequentieband vermeld. Tegenwoordig worden deze kanaalnummers nauwelijks meer toegepast, omdat de zenders niet het kanaalnummer maar de frequentie (MHz) promoten waarop ze uitzenden.

kanaalnummer	frequentie	kanaalnummer	frequentie	kanaalnummer	frequentie	kanaalnummer	frequentie
01	87,3 MHz	19	92,7 MHz	37	98,1 MHz	55	103,2 MHz
02	87,6 MHz	20	93,0 MHz	38	98,4 MHz	56	103,5 MHz
03	87,9 MHz	21	93,3 MHz	39	98,7 MHz	57	103,8 MHz
04	88,2 MHz	22	93,6 MHz	40	99,0 MHz	58	104,1 MHz
05	88,5 MHz	23	93,9 MHz	41	99,3 MHz	59	104,4 MHz
06	88,8 MHz	24	94,2 MHz	42	99,6 MHz	60	104,7 MHz
07	89,1 MHz	25	94,5 MHz	43	99,9 MHz	61	105,0 MHz
08	89,4 MHz	26	94,8 MHz	44	100,2 MHz	62	105,3 MHz
09	89,7 MHz	27	95,1 MHz	45	100,5 MHz	63	105,6 MHz
10	90,0 MHz	28	95,4 MHz	46	100,8 MHz	64	105,9 MHz
11	90,3 MHz	29	95,7 MHz	47	101,1 MHz	65	106,2 MHz
12	90,6 MHz	30	96,0 MHz	48	101,4 MHz	66	106,5 MHz
13	90,9 MHz	31	96,3 MHz	49	101,7 MHz	67	106,8 MHz
14	91,2 MHz	32	96,6 MHz	50	102,0 MHz	68	107,1 MHz
15	91,5 MHz	33	96,9 MHz	51	102,3 MHz	69	107,4 MHz
16	91,8 MHz	34	97,2 MHz	52	102,6 MHz	70	107,7 MHz
17	92,1 MHz	35	97,5 MHz	53	102,9 MHz	71	108,0 MHz
18	92,4 MHz	36	97,8 MHz	54	103,2 MHz

[bewerk] Trivia

Naar analogie van de langegolf, kortegolf en middengolf, waarop AM-zenders te horen zijn, wordt de FM-band ook wel ultra-kortegolf genoemd. Op Duitse radio's wordt dit aangegeven met UKW. De Engelse afkorting luidt VHF. In het dagelijks spraakgebruik wordt altijd gesproken over FM.