Ex libris

Voorbeeld van een ex libris voor in reynaertboeken, (cc-by/be)

Een ex libris is een eigendomskenmerk (een klein plaatje) dat voorin een boek wordt geplakt, gestempeld of gestanst. Het wordt ook wel boekmerk genoemd.

Ex libris is Latijn en betekent: uit de boeken(-verzameling). Bedoeld wordt: uit de bibliotheek van degene van wie de naam op het plaatje staat vermeld.

Ex libris zijn bijna altijd voorzien van een afbeelding, vaak van symbolische aard, waarmee de eigenaar van het boek zich identificeert.

Het maken van ex libris wordt soms als een aparte vorm van de beeldende kunst beschouwd. Het Internationaal Exlibriscentrum in Sint-Niklaas heeft een verzameling van meer dan 160.000 ex libris. De stad Sint Niklaas schrijft ook om de twee jaar (onpare jaren) een belangrijke ex libris-wedstrijd uit. Een wedstrijd waaraan soms meer dan 1000 kunstenaars deelnemen, waaronder vele belangrijke grafische kunstenaars. Er is tevens een tentoonstelling met fraaie catalogus.

De meest deskundige op het gebied van het exlibris in Nederland is ongetwijfeld Johan Schwencke (1887-1981). Van zijn hand verschenen tientallen boeken en bijdragen aan verschillende exlibris-tijdschriften.